Sevmək sənəti – Erich Fromm

I.Məhəbbət – sənətdir?

Həqiqətənmi məhəbbət bir sənətdir? Əgər elədirsə, onda bu iş əmək və bilik tələb edir. Yoxsa bu, yaşanması taleyə bağlanan xoş bir duyğu, və ya bəxtiniz gətirərsə, düşdüyünüz”1 nəşəli vəziyyətdir? Bu gün böyük əksəriyyətin ikinci fərziyyəni qəbul etməsinə baxmayaraq biz bu kitabda birinci fərziyyəyə əsaslanırıq.

Bu, həmin insanların məhəbbətə qeyri-ciddi yanaşmasından irəli gəlmir. Əksinə, onlar məhəbbətin həsrətini çəkir, xoşbəxt və bədbəxt məhəbbət haqqında saysız-hesabsız filmlərə baxır, yüzlərlə bayağı məhəbbət mahnıları dinləyir, lakin çətin ki, onlardan hansı birisə məhəbbət sahəsində həm də nəyisə öyrənməyin vacib olduğunu bilir.

Bu təsisin əsasını adətən onu dəstəkləyən bir və ya bir neçə mənfi rəy təşkil edir. Əksəriyyət üçün məhəbbət problemi özünün sevməsi, yəni sevə bilmək qabiliyyəti deyil, özünü sevdirmək bilmək problemidir. Beləliklə, qarşılarında duran məsələ sevilmələri üçün nə etməli olduqlarıdır.

Bu məqsədə doğru onlar bir-birindən fərqli şəkildə irəliləyirlər. Xüsusilə kişilərə xas olan bir yol həyatda nəyəsə müvəffəq olmaq, sosial vəziyyətin yol verdiyi qədər hakimiyyət və sərvət əldə etməkdən ibarətdir. Qadınların üstünlük verdiyi ikinci yol isə cəlbedici olmağa, özünə qulluq etməyə, gözəl, zövqlü geyinməyə və s. çalışmaqdır.

Cəlbedici görünməyin başqa üsulları da var ki, onlardan həm kişilər, həm də qadınlar faydalanır: özündə yaxşı əxlaq tərbiyə etmək, maraqlı həmsöhbət olmaq, qayğıkeş, sadə və ədəbli olmağı öyrənmək. Özünü sevməyə məcbur etməyin bir çox üsulları da məhz uğur əldə etmək, dost və nüfuz qazanmaqda istifadə olunan üsullardır.

Həqiqətdə isə mədəniyyətə məxsus insanların çoxu ətrafdakılarda özünə qarşı məhəbbət yaratmaq qabiliyyəti deyəndə, bir növ məlahət və cazibə qarışığını nəzərdə tuturlar. (sex-appeal).

Məhəbbətə münasibətdə ikinci yanlışlıq odur ki, bir çoxları məhəbbətdə öyrənməli bir şey yoxdur, deyə düşünürlər. Bu ehtimal ondan ibarətdir ki, məhəbbət problemi sevmək qabiliyyətinin deyil, müəyyən obyektin problemidir. Cəmiyyətdə formalaşmış düşüncə ondan ibarətdir ki, sevmək asandır, sevgiyə və ya sevilməyə layiq olan bir obyekt tapmaq isə çox çətindir.

Bu düşüncənin kökləri müasir cəmiyyətin inkişaf mərhələsinə gedib çıxır. XX yüzillikdə “sevgi obyekti”nə münasibətin sərt dəyişməsi bu işdə önəmli rol oynadı. İngiltərə kraliçası Viktoriyanın hakimiyyətdə olduğu dövrdə, bir çox ənənələrə sadiq qalan başqa mədəniyyətlərdə də olduğu kimi, məhəbbət mütləq nikaha gətirib çıxara biləcək bilavasitə şəxsi təəssürat olmamışdır.

Bizə sevgidən danışın – OSHOKişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır – John Gray

Əvvəlki məqaləAvtombil (Elektrik) – Havalandırma sisteminin diaqnostikası
Növbəti məqaləAvtombil (Elektrik) – Havalandırma sisteminin təmiri

Fikirlərinizi bildirin.