Məşqdən sonra qəhvə

436

Məşqdən sonra qəhvə. Yorğun fiziki fəaliyyətdən sonra bəzən həqiqətən bir fincan aromatik qəhvə ilə özünü sevindirmək istəyirsən. Ancaq içkinin tərkibindəki kofein bədənə birmənalı təsir etmir – həm fayda, həm də zərər verə bilər. Bu gün məşqdən sonra qəhvə içməyin mümkün olub-olmadığını, sağlamlığa necə təsir etdiyini və onu necə əvəz edə biləcəyimizi müzakirə etmək istərdik.

Məşqdən sonra qəhvənin faydaları

Qəhvə məşqdən sonra faydalı ola bilər, çünki bədəndə bir sıra müsbət təsirlərə səbəb olur:

  • canlılıq və güc verir, səmərəliliyi artırır;
  • məşq zamanı əzələlərdə sərbəst buraxılan laktik turşunu neytrallaşdırır (sonrakı günlərdə ağrıları azaldır);
  • tərlə itirilən minerallar bərpa olunur;
  • maddələr mübadiləsi sürətlənir;
  • əhval-ruhiyyəni qaldırır.

Məşqdən sonra bir fincan kofe içərək əhvalınızı yüksəldə və gündəlik işləri görmək üçün gücünüzü bərpa edə bilərsiniz. Tonik içkindən istifadə başqa “bonuslara” da malikdir: krepaturanı azaldır və bədəndə maddələr mübadiləsini stimullaşdırır.

Qəhvənin tərkibində orqanizmə təsir edən üzvi və qeyri-üzvi mənşəli maddələr vardır. Canlandırıcı içkinin əsas komponentləri bunlardır:

  • zülallar;
  • karbohidratlar (sadə şəkərlər və həll olunmayan pəhriz lifi);
  • su;
  • kül;
  • fenolik birləşmələr;
  • üzvi turşular;
  • alkaloidlər (kofein və trigonelin);
  • taninlər;
  • vitaminlər (B1, B2, B3, PP);
  • minerallar (kalsium, maqnezium, dəmir, natrium, fosfor).

Qəhvə paxlanın tərkibindəki tanninlər, efir yağları və üzvi turşuların qəhvəyə özünəməxsus dad və aroma təqdim edir. Alkaloid mərkəzi sinir sisteminin stimulyatorudur və stress hormonu adrenalinin istehsalını təhrik edir. Onun təsiri ilə fiziki və zehni fəaliyyət aktivləşir.

Böyük dozalarda kofein əks təsir göstərə bilir – mərkəzi sinir sistemini depressiyaya salır, yuxusuzluq, çaşqınlıq yaradıb, ətraf mühitə reaksiyanı azaldır.

Məşqlərdən sonra qəhvənin zərərləri və əks göstərişləri

Sinir sistemi idmana və məşqlərə sanki stress kimi reaksiya verir. İdman zalında artan fiziki fəaliyyət adrenalin istehsalını artırı. Bu da öz növbəsində:

  • ürəyin fəaliyyətini stimullaşdırır;
  • ürək döyüntüsünü artırır;
  • təzyiqi artırır;
  • əzələlərə qan axını artırır.

Yəni, bədəndə çətin və ya təhlükəli vəziyyətlərdə artan tələblərin öhdəsindən gəlməyə kömək edən fizioloji proseslər başlanır. Əzələlər nə qədər aktiv işləyirsə, adrenalin bir o qədər güclü ifraz olunur. İdmançıların qanında bu hormonun səviyyəsi xüsusilə ağır çəkilərlə güc məşqləri zamanı kəskin şəkildə artır.

Məşqdən dərhal sonra hətta bir fincan qəhvə içmək adrenalin ifrazını daha da artıracaq və sağlamlıq üçün mənfi təsirlərə səbəb ola bilər:

  • ürək-damar sisteminə yüklənməni artırmaq;
  • gərgin məşq etdikdən sonra onsuzda yüksək olan qan təzyiqini artırmaq (hipertonik böhran);
  • aktiv idmandan sonra bədənin təbii bərpasına mane olmaq;
  • mədədə xlorid turşusunun ifrazını artırmaq. Bu qastritin inkişafına və kəskinləşməsinə kömək edir;
  • həddindən artıq qıcıqlanmaya səbəb olur;
  • bağırsaq traktının hamar əzələlərini stimullaşdırır;
  • az maye qəbulu və aktiv məşq zamanı artan tərləmə ilə susuzlaşma baş verə bilər. Qəhvə sidikqovucu təsir göstərir.

Güc məşqindən sonra kofein bədəndə insulin istehsalını artırır. Bu da glikogenin əzələlərə daşınmasına mənfi təsir göstərir. Ağır məşqlərdən sonra qəbul edilən qəhvə əzələ toxumalarının bərpasına mane olur, onların böyüməsini ləngidir.

Məşqdən sonra qəhvə 3

İdmandan sonra qəhvə içmək gözlənilməz nəticələrə səbəb ola bilər və aşağıdakı hallarda qəti şəkildə əks göstərişdir:

  • 2-ci dərəcə və yuxarı hipertanik xəstəliklər;
  • ürək və qan damarlarının ağır xəstəlikləri;
  • kəllədaxili təzyiq;
  • hamiləlik və laktasiya;
  • mədə-bağırsaq traktının xroniki xəstəliklərinin kəskinləşməsi;
  • artan göz içi təzyiqi (qlaukoma).

Bəzən qəhvə ilə bağlı fərdi allergik reaksiyalara da rast gəlinir.

Xüsusilə ağır aktiv fiziki məşqlərdən sonra stimulyatorlar bədənə mənfi təsir göstərə bilir. Həkimlər hətta sağlam insanlara belə məşqdən dərhal sonra qəhvə içməyi məsləhət görmürlər. Bədənin xroniki xəstəliklərində, eləcə də 50 yaşdan sonra aludəçilik ölümcül ola bilər.

Məşqdən sonra necə və nə qədər qəhvə içə bilərsiniz

İdmandan sonra qəhvə arzuolunmaz təsirlərə səbəb olmaması üçün ondan düzgün istifadə etməlisiniz. Mütəxəssislər kofeni məşqdən 45 dəqiqə sonra, ən yaxşı halda isə bir saat sonra içməyi məsləhət görürlər. Bu müddət ərzində ürək düyüntüsü və qan təzyiqi normal göstəriciyə düşə biləcək. Güc məşqindən sonra əzələ kütləsini artırmaq istəyirsinizsə, kofenin növbəti 3-4 saat sonra, çəki itkisinə nail olmaq istəyirsinizsə – 2 saat sonra istifadəsi arzuolunandır. Ümumilikdə isə, səmərəliliyi artırmaq və fitnesdən sonra əzələ ağrısını azaltmaq üçün təbii təzə üyüdülmüş qəhvə içmək tövsiyə olunur.

Suda qarışdırılan içkinin (toz və ya qranullar) tərkibində bədən üçün faydalı maddələr çox azdır. Lakin konservantların və süni tatların miqdarı əksinə, yuxarıdır. Onlardan istifadə tərlə itirilmiş mineralları bərpa edə bilməyəcək.

Məşqdən sonra kofeinin optimal dozası 100-120 mq, yəni. bir stəkan içki, 2 qaşıq ilə 200 ml. üyüdülmüş qəhvə hesab edilir.

Bilməlisiniz ki, kofeinli içkinin böyük dozalarda (gündəlik 1000 ml-dən çox) tez-tez istifadəsi zərərlidir:

  • artan qıcıqlanma narahatlıq, yuxu pozğunluğuna səbəb olur;
  • miyokard infarktı, insult riskini artırır;
  • narkotikə bənzər kofein asılılığı əmələ gətirir;
  • osteoporozun inkişaf riskini artırır, kalsiumun həzminə mane olur.

Bədənə zərərli təsirlərin və kofeindən asılılığın qarşısını almaq üçün canlandırıcı içki gündə 1-2 stəkan içilməlidir.

Məşqdən əvvəl və ya məşq zamanı qəhvə içə bilərəmmi?

Bir çox məşqdən əvvəl içilən idman komplekslərinin tərkibindəki yağ yandırıcılar tez-tez özündə kofein ehtiva edir. İstifadəsindən sonra adrenalinin təsiri altında əzələnin işi stimullaşdırılır, aktivlik artır və yorğunluq azalır. Buna görə də, idman kokteyli məşqdən əvvəl bir fincan qəhvə kimi, dözümlülüyü artırmağa və fiziki fəaliyyətin intensivliyini çoxaltmağa kömək edəcəkdir.

İki fincan güclü təbii qəhvənin fitnes zamanı dözümlülüyü 20-25%, ağırlıq qaldırma göstəricilərini 9-12% artırdığı sübut edilmişdir.

Məşqdən əvvəl qəbul edilən qəhvə məşqin intensivliyini artırır, yəni əzələlərə yüklənməni təmin edir. Əzələ toxumasının böyüməsini stimullaşır, bədən yağının yanması sürətlənir.

İçki, idmandan 40-50 dəqiqə əvvəl qəbul edildiyi təqdirdə sağlamlığa zərər vermədən fayda gətirir. Əgər onu məşq zamanı birbaşa içirsinizsə, o zaman kofein istənilən effekti verməyəcək, əksinə ürək döyüntüsünün və qan təzyiqinin həddindən artıq artmasına səbəb olacaq (bu, orqanizm üçün təhlükəlidir).

Qəhvə və ya kofein tabletləri?

Effektivliyi artırmaq və əzələlərdə ağrıları aradan qaldırmaq üçün idman zalında məşqdən sonra qəhvə əvəzinə 1-2 tablet kofein-natrium benzoat qəbul edə bilərsiniz. Hər birinin tərkibində 40 mq kofein vardır. Bu dərman apteklərdə sərbəst şəkildə satılır, tövsiyə olunan dozalarda istifadə edildikdə bir fincan təbii qəhvəni əvəz edir.

Kofein idman əlavələrində də kapsul və ya toz şəklində mövcud olur:

  • Caffeine Scitec Nutrition Perfomance Booster;
  • Natrol High Coffeine;
  • Guarana Liquid VP Labaratory və başqaları.

Bir kapsul və ya toz porsiyasında 100-200 mq kofein olur. Doza həddinin aşılması riski yüksək olduğundan bu dərmanlar digər maddələr (çay, qəhvə, Coca-Cola) və dərmanlarla birləşdirilməməlidir.

Elm adamları kofeinin ayıqlıq və performansı artırmaq üçün hansı formada daha təsirli olduğuna dair konsensusa gəlməyiblər. Hər formada bədənə stimullaşdırıcı təsir göstərdiyindən, məşqdən sonra rahatlıqdan və şəxsi üstünlüklərdən asılı olaraq istənilən formada qəbul edilə bilər.

Arıqlamaq üçün məşqdən sonra qəhvə

Kardio və güc məşqləri ilə birlikdə qəhvə içmək daha sürətli arıqlamağa kömək edir. ABŞ, Böyük Britaniya və Rusiyadan olan alimlərin araşdırmaları kofeinin aşağıdakı təsirlərini sübuta yetirmişlər:

  • bədəndə maddələr mübadiləsini sürətləndirir;
  • yağların parçalanmasını təşviq edir;
  • insulin müqavimətini azaldır.

Kilo itkisi əsasən insulinin həssaslığından asılıdır – yüksək olduqca, qlükoza daha sürətli udulur və metabalizm artır. İnsulinə aşağı həssaslıq bədənə daxil olan qidaların yağ anbarlarında yığılmağa meylliliyi artırır.

Arıqlamaq üçün kofeni məşqdən sonra deyil, 40 dəqiqə əvvəl içmək daha məsləhətlidir. Fiziki gərginlik zamanı yağ turşuları əzələlərdə daha sürətli oksidləşir və arıqlamanın təsiri daha yüksək olur.

Nəticə

İdman zalından çıxdıqdan sonra bir fincan aromatik qəhvə ilə gərgin məşqləri unutmaq istəyi olduqca təbiidir, lakin bunu həyata keçirməyə tələsməməlisiniz. Əzələ kütləsini artırmağa yönəlmiş güc məşqlərindən yalnız 2 saat sonra canlandırıcı içki istifadə edə bilərsiniz.

Təlimin məqsədi yalnız bədən quruluşunuzu yaxşı vəziyyətdə saxlamaq olsa belə, məşqdən dərhal sonra kofeinli içkilər içmək sağlamlıq üçün təhlükəlidir.

Niyə kofe siroplarından çox istifadə etməyə dəyməz və onlardan xeyirlisi hansılardırlar?

Əvvəlki məqaləQoç ♥ Xərçəng
Növbəti məqaləCazibədarlığın növləri

2 COMMENTS

Fikirlərinizi bildirin.