Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı?

2857

Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı? BBC Earth müxbiri vurğulayır ki, bir çox heyvanlar eyni cinsli münasibətdə olur, lakin bu, onların həqiqətən homoseksual cinsi oriyentasiyaya malik olması demək deyil.

Qış cütləşmə mövsümündə Yapon makakalarının dişiləri müraciət edənlərə imtina cavabı verə bilmirlər. Erkəklər təkcə digər erkəklərlə deyil, dişilərlə də rəqabət aparmalı olurlar.

Məsələ budur ki, bu primatların bəzi populyasiyalarında homoseksual davranış yalnız çox rastlanan deyil, həm də normal hall kimi qəbul edilir. Kanadanın Alberta ştatındakı Lethbridge Universitetindən 20 ildən artıqdır ki, makakaları tədqiq edən Pol Vasey deyir ki, dişilər bir-birinin üstünə dırmaşır və cinsiyyət orqanlarını bir-birinə sürtərək partnyorlarını stimullaşdırırlar.

Bir çox insanın artıq homoseksual olduğunu bilsəkdə, biz artıq böcəklərdən tutmuş məməlilərə qədər heyvanlar aləminin nümayəndələrinin də eynicinsli cinsi əlaqədə olduqlarını anlamış oluruq. Bunu necə izah etmək olar? Faunanın bu nümayəndələrini homoseksual hesab etmək olarmı?

Heyvanlar aləmində uzun müddətdir ki, eynicinsli münasibətlər müşahidə edilirdi, lakin bu hallar ümumiyyətlə anomaliya kimi qəbul edilib. Hər şey Bruce Badgemeel-in 1999-cu ildə nəşr olunan “Bioloji Bolluq: Heyvanların Homoseksuallığı və Təbii Müxtəliflik” kitabı ilə dəyişdi. Kitabda müxtəlif heyvan növlərindən o qədər çox nümunə göstərildi ki, bu mövzu aktual mövzuya çevrildi. O vaxtdan bəri elm adamları bu davranışı sistemli şəkildə öyrənməyə başladılar.

Badgemeel tərəfindən təsvir edilən təsirli sayda hallara baxmayaraq, homoseksual meyllər çox yaygın görünmür. Bəlkə də, bu məsələdə əsas məsələni gözdən qaçırmış ola bilərik – bir çox heyvan növlərində dişilərlə və erkəklər çox oxşardırlar.

Vasey qeyd edir ki, yüzlərlə növ canlılarda eynicinsli münasibətlər müşahidə olunsa da, onlardan yalnız bir neçəsinin həyat tərzinə nəzərəçarpacaq təsiri var.

Yapon makak dişiləri bir-birinin üstünə dırmaşaraq cinsiyyət orqanlarını stimullaşdırırlar

Çoxları bunun təəccüblü olmadığını düşünür. İlk baxışdan heyvanlarda homoseksual davranış mənasız görünür. Darvinin təbii seçmə yolu ilə təkamül nəzəriyyəsi genlərin gələcək nəsillərə ötürülməli olduğunu, əks halda onların məhv olacağını nəzərdə tutur. Heyvanın homoseksual olma ehtimalını artıran genlərin nəsillərə keçmə ehtimalı heteroseksuallığı nəzərdə tutan genlərdən daha azdır, elə deyilmi?

Tam elə deyil. Bəzi heyvanlarda homoseksual davranış epizodik olaraq deyil, müntəzəm olaraq görünür.

Misal olaraq, adı çəkilən meymunları götürün. Vasey dişilərin bir-birinə necə yaxımlaşdıqlarını ilk dəfə müşahidə etdikdə, onların bunu nə qədər tez-tez etdiklərinə heyran qaldı.

“Qrupdakı dişilərin çoxu bu davranışı təkrarlayır, erkəklər isə yaxınlıqda oturub tavana tüpürür! Bunun üçün ciddi səbəb olmalıdır. Belə bir təcrübə təkamül baxımından mənasız ola bilməz”.

Vasey və onun həmkarları cinsi əlaqə zamanı qadınların kişilərə nisbətən daha fərqli mövqelərdə və daha geniş hərəkət diapazonunda iştirak etdiyini aşkar etdilər.

2006-cı ildə aparılan bir araşdırmaya görə, elm adamları dişilərin cinsiyyət orqanlarını mümkün qədər təsirli şəkildə stimullaşdırmaq üçün sadəcə müxtəlif hərəkətlər etdiklərini müəyyənləşdirdilər. Vasey deyir: “Bunu homoseksual kontekstdə etmək heteroseksualığa nisbətən çətin deyil, buna görə də davranış bir əlaqə növündən digərinə keçir”.

Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı 2
Eynicinslilərin əyləncəsinə baxmayaraq, makakalar tamamilə homoseksual sayılmırlar.
Dişilər bir-biri ilə cinsi əlaqədə olurlar, lakin bu, onların erkəklərlə maraqlanmadıqları anlamına gəlmir. Onlar bəzən erkəkləri cinsi əlaqəyə sövq etmək üçün dırmaşırlar. Bu bacarığı inkişaf etdirərək, onu digər dişilərlə təmasda tətbiq edirlər.

Bəzi hallarda, homoseksual heyvan davranışının açıq təkamül səbəbləri var.

Məsələn, erkək Drosophila milçəkləri həyatın ilk yarım saatında cinsindən asılı olmayaraq hər hansı digər Drosophila ilə cinsi əlaqədə olmağa çalışırlar. Bir müddət sonra mayalanmamış dişilərin qoxusunu almağı öyrənirlər və diqqətlərini onlara yönəltməyə başlayırlar.

Bu cür sınaq və səhv olduqca səmərəsiz görünür, lakin bu, əslində yaxşı strategiyadır, deyə Çikaqodakı İllinoys Universitetindən (ABŞ) Devid Featherstone izah edir. Təbiətdə müxtəlif yaşayış yerlərindən gələn meyvə milçəkləri fərqli feromon variasiyaları yarada bilər. Mütəxəssis deyir: “Erkək yalnız müəyyən bir qoxuya diqqət yetirərsə, nəsil sahibi olmaq fürsətini əldən verə bilər”.

Erkək böcəklər tez-tez bir-biri ilə cütləşirlər.

Un böcəyi erkəkləri başqa bir hiylə işlədirlər. Bu böcəklər tez-tez bir-biri ilə cütləşir və hətta toxum qoyurlar. Erkək alıcı daha sonra dişi ilə cütləşirsə, o zaman başqasının spermasını ona köçürmək şansı var – və onların orijinal sahibi dişini görmədən belə, onu dölləyəcək.

Bu halların hər ikisində erkəklər mümkün qədər çox nəsil artırmaq üçün homoseksual davranışdan istifadə edirlər. Bu cür bacarıqların təkamüllə niyə dayandırılmadığı aydındır. Amma o da aydındır ki, nə meyvə milçəkləri, nə də böcəklər sözün tam mənasında homoseksual deyillər.

Bəzi, həqiqətən ömürlük homoseksuallara oxşayan növlər də var. Bu növlər arasında Havayda tapılan tünd arxalı albatros da var.

Bu nəhəng quşlar monoqam olmağa meyllidirlər. Yalnız iki valideyn birlikdə cücəni uğurla böyüdə bilər və mövsümdən mövsümə bunu etməklə cütlük bacarıqlarını artırırlar. Lakin Oahuda bir populyasiyada cütlərin 31%-i qohum olmayan iki dişidir. Üstəlik, onlar artıq daimi ortağı olan, lakin ona sadiq qalmayan erkəklər tərəfindən doğulmuş balaları böyüdürlər.

Heteroseksual cütlüklər kimi, iki dişi hər mövsümdə yalnız bir cücə yetişdirə bilər. Bunu bir erkəklə bir dişi kimi effektiv etməsələrdə, tək dişidən daha yaxşı edirlər. Buna görə də dişilərin cütləşməsinin mənası var – deyə St. Pauldakı (ABŞ) Minnesota Universitetindən Marlene Zuk izah edir. Növün monoqamiya meyli o deməkdir ki, cütləşdikdən sonra iki dişi ömürlərinin sonuna qədər birlikdə yaşayırlar.
Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı 4
Albatroslar ömür boyu cütlük kimi yaşayırlar

Belə dişilərin hətta müəyyən üstünlüyü var: onlar qrupdakı ən cazibədar kişi ilə cütləşə və onun genlərini öz nəsillərinə ötürə bilərlər.

Ancaq yenə də dişi albatroslar təbii olaraq homoseksual deyillər. Oahu populyasiyasında dişilərin sayı çoxdur, buna görə də onlardan bəziləri daimi əlaqə üçün kişi tapa bilmir. Digər quşların davranışları ilə bağlı araşdırmalar göstərir ki, eyni cinsli cütlər erkək çatışmazlığı səbəbindən yaranır və populyasiyada cins balansı varsa, belə cütlər daha az əmələ gəlir. Başqa sözlə, əgər ətrafda kifayət qədər erkək varsa, dişi tünd kürəkli albatrosların öz cinsindən olan cütlük axtarması çətin olardı.

İnsanlar kimi heyvanlar da cinsi əlaqədən mənfəət üçün istifadə edə bilirlər. Məsələn, həm dişi, həm də erkək şüşə burunlu delfinlər homoseksual davranışlar nümayiş etdirə bilərlər. Bu, qrup üzvlərinə güclü sosial əlaqələr yaratmağa kömək edir. Amma sonda bütün bu delfinlərin əks cinsin nümayəndələri ilə nəsli var.

Bu növləri, bəlkə də, biseksual adlandırmaq olar. Həm yapon makakaları, həm də meyvə milçəkləri eyni cins və əks cins münasibətləri arasında asanlıqla keçid edir. Onların sabit cinsi oriyentasiyası yoxdur.

Yalnız iki növ, əks cinsin potensial tərəfdaşlarının varlığında belə həyat boyu dəyişməyən homoseksual üstünlükləri göstərir. Bu növlərdən biri ağlabatan insan, digəri isə ev qoçudur.

Homoseksual qoçlarda hipotalamus daha kiçikdir.

Qoç sürüsünün ətrafında cinsi yetkin qoyunlar çox olsa belə, qoçların 8%-ə qədəri başqa qoçlara üstünlük verir. 1994-cü ildə nevroloqlar bu qoçların beyninin strukturunun digərlərindən bir qədər fərqli olduğunu aşkar etdilər. Cinsi hormonların salınmasına nəzarət edən hipotalamus homoseksual qoçlarda heteroseksuallara nisbətən daha kiçik idi.

Bu tapıntılar nevroloq Simon LeVay-ın sensasiyalı araşdırmasının nəticələrinə uyğundur. 1991-ci ildə o, homoseksual və heteroseksual erkəklərin beyinləri arasında oxşar fərqi təsvir etmişdir.

Bu iki hal əvvəl qeyd olunanlardan fərqli görünür, çünki bunun təkamül nöqteyi-nəzərindən qoç və ya erkəklər üçün nə dərəcədə faydalı olduğunu anlamaq çətindir. Əgər nəsil yoxdursa, eynicinsli münasibətlərə meyllilik necə miras qala bilər?

Bir sözlə, görünən odur ki, doğrudan da erkəklərin özləri üçün heç bir fayda yoxdur, amma ola bilsin ki, onların dişi qohumları bundan faydalansın – onlar eyni genlərin daşıyıcısı olub, onları ötürə bilərlər. Bunun baş verməsi üçün homoseksuallığı təyin edən genlərin digər qoçlara bəzi faydalı xüsusiyyətlər verməsi lazımdır.

Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı 6
Qoyunların çoxluğuna baxmayaraq, bəzi qoyunlar bir-birinə üstünlük verirlər.

LeVay, qoçun homoseksuallığından məsul olan genlərin qoyunu konsepsiyaya daha meyilli edə biləcəyini və ya onun cütləşmə istəyini artıra biləcəyini irəli sürdü. Belə qoçların qoyun-dişiləri digərlərindən orta hesabla daha çox nəsil gətirə bilirlər.

LeVey izah edir: “Əgər bu genlər dişilərdə belə faydalı təsir göstərirsə, o zaman bu genin erkəklərdəki təkamül mənfi cəhətlərini üstələyir”.

Qoyunlar həqiqətən də ömürlərinin sonuna qədər homoseksual ola bilərlər, lakin bu, yalnız ev cinslərində müşahidə edilmişdir. Bunun çöl qoyunlarına aid olub-olmadığı hələ məlum deyil və əgər LeVay-ın izahı düzgündürsə, deməli bu, çətin ki baş verə.

Ev qoyunları uzun müddət xüsusi olaraq yetişdirilmişdir ki, dişiləri mümkün qədər tez-tez bala versinlər. Bəlkə də bunun əks təsiri ev qoçlarının homoseksual olma meylinə bərabərdir.

Beləliklə, Le Vey və Vasey iddia edirlər ki, Homo sapiens “əsl” homoseksuallığın müşahidə olunduğu yeganə vəhşi növdür.

Lezbiyan və ya gey bonobo meymunları yoxdur,” Vasey deyir: “Bir çox heyvanlar hər iki cinsiyyətlə cinsi əlaqəyə girməyə hazırdırlar, vəssalam.”

Bioloqlar, nəzəri olaraq, bunları daha tez proqnozlaşdırmalı idilər. Darvin təbii seçmə nəzəriyyəsi üzərində işləyərkən, onun ilham qaynaqlarından biri, heyvanların nəsl artırmasının insanların nəsl artırmasından daha çox olması ilə bağlı idi. Nəzəri olaraq, bir cüt heyvan iki əvəz nəslini dünyaya gətirərək sakitləşməlidir, amma praktikada heyvanların mümkün qədər çox balaları var, çünki onların çoxu yetkinlik yaşına çatmadan ölür.
Heyvanlar arasında homoseksuallar varmı 7
Alimlər deyirlər ki, heyvanların və quşların homoseksual davranışı Darvinin fikirləri ilə ziddiyyət təşkil etmir.

Anadangəlmə çoxalma ehtiyacı güclü cinsi instinktdə özünü göstərməlidir. Bu da estrus xaricində dişilərlə cütləşməyə və ya eynicinsli münasibətlərə səbəb ola bilər. 19-cu əsrin sonlarında elm adamları heyvanların lazım olduğundan daha çox nəslə sahib olduğunu fərq etdilər. İndi heyvanların lazım olduğundan daha çox cinsi əlaqədə olduğunu görürük.

Zuk, “Homoseksual davranış Darvinin fikirlərinə zidd deyil” deyir. Onun fikrincə, o, müxtəlif yollarla inkişaf edə və faydalı ola bilər.

Ola bilsin ki, biz heç vaxt insan qədər açıq homoseksuallıq qabiliyyətinə malik bir növ tapa bilmərik. Ancaq klassik cinsi oriyentasiya qanunlarına uyğun gəlməyən bir çox başqa heyvanlar tapa bilərik.

Heyvanlar seksdən müxtəlif ehtiyacları ödəmək üçün istifadə edirlər – sadə zövqdən tutmuş sosial təşviqə qədər və bu cür çevikliklə bir insane çox bənzəyirlər.

Əvvəlki məqaləİstənilən qərarları tez qəbul etməyin 10 qaydası
Növbəti məqaləFilmlərdə yataq səhnələrinin çəkilişinin altı sirri

Fikirlərinizi bildirin.