Həyat mozaikasının beş əsas fraqmenti – Cim Ron

0
0

Həyat mozaikasının beş əsas fraqmenti – Cim Ron

The Five Major Pieces to the Life Puzzle

Bu kitabda Cim Ron özünəməxsus, unikal stildə, daha yaxşı həyat axtarışında olan insanlara ümid, ilham və suallarına cavab ola biləcək ideya və fikirlərini çatdırır. Bu kitab, müəllifin “Siz hal-hazırda malik olduğunuzdan daha çox şeyə nail ola bilərsiniz, çünki Siz daha böyük olmaq imkanına maliksiniz” fikri ilə şərik olanlara real dəyərlər və ilham bəxş edir.

Həyat mozaikasının beş əsas fraqmentini oxuyub qavradıqda, Siz öz imkanlarınızı indiyə kimi görmədiyiniz şəkildə görəcəksiniz!

Ön söz

Uğur təbiətcə dəyişkən və ələkeçməzdir; o öz mükafatlarını çoxlarından gizləyir və çox az adama, yalnız inadla onu izləyənlərə bəxş edir.

Təbiətin mürəkkəb quruluşu belədir, uğur – bu, izlənilməli yox, özünə cəzb edilməli şərtdir. Biz irəli atdığımız addım və mükafatlara, intensiv ötüşmələr hesabına deyil, necə olmağımız hesabına nail oluruq və son uğurlarımızı məhz bu müəyyən edir.

“Əldə etdiyimiz nailiyyətin böyük olması üçün, əvvəlcə biz özümüz böyük olmalıyıq” – C.Ronun “Həyat mozaikasının beş əsas fraqmenti” kitabında təqdim etdiyi uğur, xoşbəxtlik və şəxsi inkişaf fəlsəfəsinin əsl məğzi məhz belədir.

Məhz şəxsi fəlsəfəmiz, bizim həyata olan münasibətimizi müəyyənləşdirir. Aktiv fəaliyyətimizin kəmiyyət və keyfiyyəti isə bizim həyata olan münasibətimiz tərəfindən müəyyən edilir. Bu aktiv fəaliyyət bizə son və müvafiq nəticə verir, nəticə isə yaşadığımız həyatın stilini müəyyən edir.

Nəticə və həyat stili – bunlar əldə olunan yekundur, lakin, bizim şəxsi fəlsəfəmiz, həyata münasibətimiz və fəaliyyətimiz – yekunu doğuran əsas səbəblər məhz bunlardır.

Yekunu dəyişmək üçün biz səbəblərə təsir göstərməliyik, lakin çox adam səbəbi tərifləyərək, yekunu lənətləməyi üstün tutur.

Bu kitabda Cim Ron özünəməxsus, unikal stildə, daha yaxşı həyat axtarışında olan insanlara ümid, ilham və suallarına cavab ola biləcək ideya və fikirlərini çatdırır. Bu kitab, müəllifin: “Siz hazırda malik olduğunuzdan daha çox şeyə nail ola bilərsiniz, çünki Siz daha böyük olmaq imkanına maliksiniz” fikri ilə şərik olanlara real dəyərlər və ilham bəxş edir.

Qoy müəllifin sözləri Sizə təsir etsin. Qoy Cim Ronun naməsi Sizi ruhlandırsın. Cim Ron fəlsəfəsinin həyatınıza təsir etməsinə imkan verin.

Həyat mozaikasının beş əsas fraqmentini oxuyub qavradıqda, Siz öz imkanlarınızı indiyə kimi görmədiyiniz şəkildə görəcəksiniz !

Kayl Vilson,

“Jim Rohn İnternational” şirkətinin prezidenti

Giriş

İndi əlinizdə nəhəng gücə malik bir kitab tutursunuz və mən inanıram ki, bu kitabın yazılmasına nə qədər ciddi yanaşmışamsa, Siz də onu oxumağa bir o qədər ciddi yanaşacaqsınız.

Bu dəqiqə, gözünüzün önündə gördüyünüz, vərəq üzərində yazılmış sadə sözlərdir. Bizim – Sizin və mənim məqsədimiz bu sadə sözləri, yeni məqsəd və istəklərlə dolu, arzuladığımız yeni həyatı qurmaq üçün alət olacaq ideya və emosiyalara çevirməkdir.

Kitabların çoxu oxucunu əyləndirmək və ya informasiya vermək üçün yazılır. Bu kitab isə elə yazılıb ki, o ruhlandırmaq qabiliyyətinə malikdir. Əgər bu kitab artıq Sizin əlinizdədirsə, onda çox böyük ehtimalla demək olar ki, Siz yenilik axtarışındasınız. Çox güman ki, həyatınızda dəyişmək istədiyiniz bir şey var. Ola bilsin ki, Siz hazırda aldığınız əmək haqqından daha artığına layiq olduğunuzu və ya indiki işinizin öz istedadınızı tam istifadə etməyə imkan vermədiyini hiss edirsiniz. Və yaxud, elə bir şəxsi dilemma qarşısında qalmısınız ki, Sizi dalana dirəyib.

Sizi bu məqama – bu kitabdakı ideyaları öyrənmək üçün masa arxasına keçirdiyiniz məqama gətirən səbəbin nə olmasından asılı olmayaraq, ehtimal etmək olar ki, Siz cavab axtarışındasınız. Siz dəyişikliklərə hazır olan xoşbəxt adamlar tipinə aidsiniz və bu kitabda söhbətimiz məhz bu haqda olacaq; şəxsin – individuumun həyatını, adi gündəlik axınından çıxarıb arzu olunan istiqamətə necə yönəltmək olar.

Dəyişmə prosesi necə başlayır

Dəyişikliyin başlanması üçün iki səbəb mövcuddur. Bizi dəyişiklik axtarmağa məcbur edən birinci səbəb çıxılmaz vəziyyət ola bilər. Bəzən həyat şəraiti o qədər nəzarətdən çıxır ki, biz həyatımızın ucdantutma həlledilməz suallarla dolu olduğunu zənn edərək cavab axtarmağa cəhd etmirik. Lakin sonunda məhz bu – düşüncəmizə hakim kəsilmiş çıxılmazlıq hissi bizi cavab axtarışına vadar edir. Çıxılmazlıq, bu – aylar və ya illər ərzində həddindən artıq çox yol verilmiş arxayınlıq nəticəsində qalaqlanmış problemlərin verdiyi yekundur ki, bizi həmin problemlərin həllinə kəskin ehtiyac duyduğumuz məqama gətirib çıxarır.

Bizi dəyişikliklərə vadar edən ikinci səbəb – ilhamdır. Ümid edirəm ki, bu kitabı oxuyub Sizinlə bölüşmək istədiyim ideyalarla tanış olduqdan sonra, Sizi həyatınızda müsbət dəyişiklik etməyə sövq edən səbəb məhz ruh yüksəkliyi – ilham olacaq.

İlham Sizə istənilən vaxt, müxtəlif mənbələrdən gələ bilər. Musiqi və ya kitab bizi ruhlandıra bilər, bunu kiminsə effektiv çıxışı da edə bilər. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, uğur əldə etmiş bir adamın hekayəti də bizdə güclü emosiyalar doğura bilər. Ümumiyyətlə, hansı mənbədən gəlməsindən asılı olmayaraq, ilham bizim daxilimizdə qətiyyət, ümid və şöhrətpərəstlik doğuran hisslər oyadır.

Kiçik bir tərif belə, bizi öz potensial imkanlarımıza yenidən baxmağa vadar edir. Qəlbimizdə istək qığılcımı alovlanır, beynimizdə müxtəlif imkanları götür-qoy edirik və bu imkanların hər biri uğur vəd edir. İlhamın qəlbimizi bürüdüyü bu qısa vaxt ərzində biz, ya konkret iş görməyə başlayırıq, yaxud da qəlbimizi qızdıran bu hərarət, imkan və perspektivlərimizi özü ilə apararaq tamamilə sönənə kimi onun istisindən həzz alırıq.

Hazırda həyatınızın necə olmasından, suallar içində boğulmağınızdan və ya ilham axtarışında olmağınızdan asılı olmayaraq, mən Sizdən bu kitabı sadəcə oxumağa başlamağınızı yox, onu axıra kimi diqqətlə oxumağınızı xahiş edirəm. Bizim həyatımıza, başladığımız işlərə görə deyil, uğurla sona çatdırdığımız işlərə görə qiymət verəcəklər.

Mən, xüsusi səylə, həqiqətən həyatımızı dəyişə biləcək ideyaları seçməyə çalışmışam. Bu kitabdan alacağınıza inandığım ilham hissi insan həyatının istənilən şəraitini dəyişməyə qadirdir. Lakin bu kitabda toplanmış ideyaların özünə xas sehrli gücünün həyatınıza təsir etməsi üçün, həyat istiqamətinizi müəyyən etmək, mənim naməmi lazımınca araşdırmaq və təklif edilən prinsipləri tətbiq etmək üçün kifayət qədər vaxt sərf etməlisiniz.

Amma öncə icazə verin, uğur və xoşbəxtliyə səyahət zamanı Sizə kömək edə biləcək bəzi vacib, başlanğıc düşüncələrimi bölüşüm.

Uğur və xoşbəxtliyin açarı

Yalnız bir neçə vacib prinsip var ki, biz həyatda əldə etdiyimiz uğurlara görə onlara borcluyuq. Bu, məhz həmin “əsaslar”dır ki, bizim sağlamlığımıza, xoşbəxtlik və bank hesabımıza daha çox təsir edirlər. Mən həyatı dəyişə biləcək yalnız bir neçə ideyanın olmasını iddia etmirəm, çünki belə ideyalar kifayət qədər çoxdur. Lakin mən Sizə öz axtarışlarınızı, bu kitabda təqdim edilən beş fundamental prinsipdən başlamağı təklif edirəm. Bu məhz həmin prinsiplərdir ki, əldə etdiyiniz nailiyyətlər məhz onların payına düşür.

Siz heç vaxt həyatınızın bütün aspektlərinə sahib ola bilməyəcəksiniz. Onun (həyatınızın) bütün xırda detallarında usta olmaq cəhdi məğlubiyyətinizə səbəb olacaq. Bəs nə üçün bunun əvəzində çoxsaylı prinsiplər arasından yalnız bəzilərinə, daha böyük nəticə verəcək və həyat keyfiyyətinizə daha çox təsir edə biləcək prinsiplərə yiyələnməyəsiniz?

Həyatınızı dəyişmək üçün yollar axtararkən Siz, maksimal nəticə verəcək məhz həmin bir neçə prinsipi axtarmış olursunuz. Əgər, Siz həmin “əsaslara” yiyələnə bilsəniz, mən söz verə bilərəm ki, nəticələrdən narazı qalmayacaqsınız.

Hamımız məhz onlara – həyat əsaslarına yiyələnməliyik. Bu uğur və xoşbəxtliyin, altı min illik insan tarixində mövcud olan elə həmin açarlarıdır. İnsan nailiyyəti üçün heç bir yeni prinsip yoxdur. Əsas elə həmin əsasdır, yerdə qalanlar isə həmin prinsiplərin təkmilləşdirilməsi və inkişafına yönəlmiş fəaliyyətdir.

Hazırkı şəraitinizi yaxşılaşdırmaq üçün etdiyiniz istənilən cəhddə, yaxşı həyat qurulması üçün həmişə bünövrə olmuş, zamanın sınağından keçərək nəsillərdən nəsillərə ötürülmüş əsaslardan yayınmağa özünüzə imkan verməyin.

Həyat mozaikasının beş əsas fraqmenti

Əgər bu kitabın hər bir oxucusu, öz həyatını dəyişmək üçün maksimal nəticə verəcək beş əsas prinsipin siyahısını tutmaq qərarına gələrsə, çox güman ki, biz yüzlərlə müxtəlif nəticə alarıq. Və müəyyən mənada cavabların hər biri düzgün olacaq, çünki biz hər birimiz müəyyən bir prinsipi digərlərindən üstün tuturuq.

Anlamaq vacibdir ki, bu kitabda Sizinlə bölüşmək istədiyim prinsiplər yeganə və digərlərini inkar edən deyil. Mən bütün cavabları bildiyimi və onların yeganə olacağını iddia edəcək qədər ağıllı və özündənrazı deyiləm. Bu kitabda nəzərdən keçirəcəyimiz prinsiplər, ötən nəsillər üçün olduğu kimi, Sizin də uğurunuzun əsası ola bilər.

Yaşadığım illər ərzində təcrübə və təhqiqatlarım, uğur və məğlubiyyətlə görüşlərim və iştirak etdiyim diskussiyalar zamanı bu beş əsas prinsip həyat dəyişə biləcək nəticələr vermək qabiliyyətinə görə, daim diqqət mərkəzində olmuşdur. Zamanın sınağı – bəzən bu nəyinsə dəyərini ölçmək üçün ən düzgün ölçü olur. Məhz buna görə mən Sizə, bu uzunömürlü, uğurlu insanların həyatında daim rol oynamış prinsipləri diqqətlə öyrənməyi təklif edirəm.

Yaxşı həyata necə nail olmalı – mənim bu suala konkret cavabım yoxdur. Mən bilirəm ki, həqiqəti və “həyat sualının” konkret cavabını bildiklərini iddia edən adamlar çoxdur. Lakin heç vaxt konkret cavab ola bilməz, sadəcə ona görə ki, sual özü konkret deyil. Bunun üçün də, mənim ən yaxşı məsləhətim əsasları daim diqqət mərkəzində saxlamaqdır. Və əgər müzakirə edəcəyimiz əsasların hər birinə lazımi diqqəti və vaxtı ayırsanız, mütləq nəticələrdən razı qalacaqsınız, çünki qarşınızdakı – Həyat mozaikasının beş əsas fraqmentidir.

BİRİNCİ HİSSƏ
Fəlsəfə

Fəlsəfə – bu bütün mozaikanın əsas fraqmentidir. Həyatımızın necə qurulacağını müəyyən edən əsas faktor, seçdiyimiz düşüncə tərzidir. İnsan beynində ideya, fikir və informasiya şəklində mövcud olan hər şey bizim şəxsi fəlsəfəmizi formalaşdırır. Bizim fəlsəfəmiz davranış və adətlərimizə təsir edir ki, hər şeyin əsl başlanğıcı da, məhz budur.

Bizim fəlsəfəmiz necə formalaşır?

Bizim şəxsi fəlsəfəmiz, biliklərimiz və bu bilikləri əldəetmə prosesindən asılı olaraq formalaşır. Ömrümüz boyu biz müxtəlif mənbələrdən informasiya əldə edirik. Biliklərimizi məktəbdə, dostlar və tanışlardan, küçədə, kütləvi informasiya mənbələrindən, kitablardan, müşahidə və dinləmə nəticəsində əldə edirik. Bugünkü fəlsəfəmizin formalaşmasına təsir edən bilik və informasiya mənbələri tükənməzdir.

Yaşa dolduqdan sonra rastlaşdığımız bütün yeni informasiya şəxsi fəlsəfəmizin süzgəcindən keçirilir. Artıq əldə etdiyimiz nəticələrlə uzlaşdığını zənn etdiyimiz konsepsiyalar bilik ehtiyatımızı zənginləşdirir və bugünkü düşüncələrimiz üçün dayaq olur. Bugünkü düşüncələrimizə zidd olduğunu zənn etdiyimiz ideyalar isə rədd edilir.

Biz daima düşüncə və fikirlərimizin düzgünlüyünü aldığımız informasiya fonunda yoxlayırıq. Keçmiş biliklərimizi yenilərlə uzlaşdırdıqda, nəticə keçmiş biliklərimizin möhkəmlənməsi və ya həyat və insanlar haqda yeni və qiymətli biliklər fonunda mövcud fəlsəfəmizin genişlənməsi ola bilər.

Şəxsi fəlsəfəmizi formalaşdıran düşüncələr, həmçinin dəyərlər sistemimizi müəyyənləşdirir. Düşüncələrimiz bizi insan həyatında bizim üçün nəyin qiymətli olması haqda konkret qərarlara gətirib çıxarır. Gün ərzində daha qiymətli hesab etdiyimiz işi görməyi qərarlaşdırırıq. Əgər bir adam ailəsini daha yaxşı təmin etmək üçün hər səhər beşdə yuxudan qalxmağı qərara alıbsa, bununla o, faktiki olaraq nə etmiş olur? O, öz fəlsəfəsinə uyğun olaraq, qiymətli olanı edir. Və əksinə, günortaya kimi yatan adam da öz fəlsəfəsinə görə qiymətli olanı edir. Lakin bu iki müxtəlif fəlsəfədən – insanların nəyi daha qiymətli hesab etməsindən – doğan nəticə tamam müxtəlif olacaq.

Həyatımıza nəyin təsir etməsi haqda hər birimizin öz ideyaları var; bu ideyalar ötən illər ərzində yığılmış informasiyaya əsaslanır. Bizim hər birimizin təhsil, iqtisadiyyat, rəisimiz və bir çox başqa məsələlərə dair öz düşüncəmiz var. Bu məsələlərə dair düşüncələrimiz, formalaşmış şəxsi fəlsəfəmizi zənginləşdirir, həyat və onun quruluşu haqda müəyyən nəticələr çıxarmağa vadar edir.

Bu nəticələr, bizi hər gün konkret şəraitdə necə hərəkət edəcəyimizi müəyyən edəcək dəyərlər sistemimizi formalaşdırmağa vadar edir. Biz hamımız nəyi qiymətli hesab ediriksə, ona əsasən qərarlar qəbul edirik. Qəbul etdiyimiz qərarların bizə uğur və ya məğlubiyyət gətirəcəyi, illər ərzində topladığımız və şəxsi fəlsəfəmizin formalaşmasında əsas olmuş informasiyadan asılıdır.

Şəxsi fəlsəfə yelkən düzülüşünə bənzəyir

Nə qədər ki, yaşayırıq şərait küləyi aramsız əsərək, hər birimizin həyatına toxunur.

Təəssüf ki, biz hamımız çıxılmazlıq və qəlbağrısı küləyinin əsməsini öz üzərimizdə hiss etmişik. Bəs onda nə üçün biz hamımız öz həyat gəmimizdə eyni limandan dənizə çıxıb, eyni bir limana doğru istiqamət aldığımız halda, sonunda tamam müxtəlif limanlara düşmüş oluruq? Məgər hamımız eyni dənizdə üzmürük? Məgər bizim hamımız üçün eyni şərait küləyi əsmir? Və hər birimiz eyni uğursuzluq tufanına məruz qalmırıq?

Bizi müxtəlif limanlara (nəticələrə) gətirib çıxaran səbəb yelkənləri müxtəlif cür düzməyimizdir. Yolun sonunda bizim hər birimizin, müxtəlif mənzilə (nəticəyə) gəlib çıxmağımızın səbəbi məhz düşüncə tərzidir. Əsas fərq şəraitdə deyil, yelkənlərin qurulmasındadır.

Şərait bizim hamımız üçün eyni olur. Biz hamımız təəssüf və şübhələrə məruz qalırıq. Hamı üçün elə bir an olur ki, ən yaxşı planlara və maksimal səylərə baxmayaraq, hər şey sanki, göz önündə dağılır. Mürəkkəb şərait – bu, xüsusi olaraq, kasıb, savadsız və acizlər üçün qorunub saxlanmış bir şey deyil. Varlıların da, kasıbların da uşaqları problemlərlə rastlaşırlar. Kasıblar kimi varlıların da ailə münaqişələri olur.

Valılar da, kasıblar da, maliyyə və şəxsi fəlakətə səbəb ola biləcək problemlərlə üzləşirlər. Son nəticədə, bizim həyat keyfiyyətimiz baş verənlərlə deyil, böyük əziyyətlə yelkənləri qurduqdan sonra küləyin istiqamətini dəyişdiyini gördükdə necə reaksiya verməyimizdən asılıdır.

Əgər külək istiqamətini dəyişibsə, onda biz də, dəyişməliyik. Biz, yenidən ayağa qalxıb yelkənləri bizə lazım olan vəziyyətdə qurmalıyıq. “Yelkənlərin qurulması” – necə düşünməyimiz və reaksiya verməyimiz, həyatımızı dağıtmaq üçün qarşımıza çıxan istənilən həyat şəraitindən qat-qat böyük qüvvəyə malikdir. Bədbəxtliyə nə qədər məsuliyyətli və iti reaksiya verməyimiz, bədbəxtliyin özündən daha çox əhəmiyyətə malikdir. Bunu anladıqda, şəxsi düşüncə prosesimizi nizamlamaq qabiliyyətinin, həyatın ən böyük çağırışı olduğunu qəti qəbul edə bilərik.

Küləyin dəyişikliyi zamanı gəmimizin bizə lazım olmayan istiqamətdə getməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə yelkənləri yenidən qurmağı öyrənmək üçün tam yeni intizam hazırlamaq lazımdır. Bütün düşüncə və hərəkətlərimizə təsir edə biləcək güclü şəxsi fəlsəfə hazırlamaq üçün böyük səy göstərməliyik. Əgər biz bu, dəyərli işin öhdəsindən gələ bilsək, onda nəticə bizim bank hesabımızın, həyat stilimizin və insanlarla qarşılıqlı münasibətimizin yaxşılaşması olacaq. Əgər biz, əsas həyat amilləri haqda düşüncə, qavrama və qərarlarımızı dəyişə bilsək, onda həyatımızı köklü dəyişə bilərik.

Güclü şəxsi fəlsəfəni necə hazırlamalı?

Sabah, həyatın bizə verəcəyi imkanlardan necə istifadə edəcəyimiz, həyat şəraitindən deyil, bizim nə və necə düşünməyimizdən asılıdır. Həyat hadisələri haqda nə düşünməyimiz və hansı nəticələr çıxarmağımız bizim indiyə kimi ona (həyata) dair aldığımız informasiyaların və biliklərimizin ümumi məbləğini təcəssüm etdirir.

Sabah, həyatın bizə verəcəyi imkanlardan necə istifadə edəcəyimiz, həyat şəraitindən deyil, bizim nə və necə düşünməyimizdən asılıdır. Həyat hadisələri haqda nə düşünməyimiz və hansı nəticələr çıxarmağımız bizim indiyə kimi ona (həyata) dair aldığımız informasiyaların və biliklərimizin ümumi məbləğini təcəssüm etdirir.

Təhsil prosesi bizim şəxsi fəlsəfəmizin müəyyənləşdirilməsində vacib rol oynayır. Ötən illər ərzində, biz böyük həcmə malik informasiya almışıq. Fikirlərimizə təsir edərək, bizi əhatə edən informasiyasız yaşaya bilmərik. İnsan beyni dayanmadan şəkillər, səslər və obrazlar qeydə alır. Hər bir duyğu baş beynin neyronlarında həkk olunur.

Hər bir söz, telefon danışığı, musiqi, televiziya verilişi, söhbət və kitab beyin kompüterimizdə öz elektron izini salmışdır. Cəlb olunduğumuz hər bir hadisə, hər bir fikir və emosiya rabitə yaradır ki, bu da artıq beynimizdə mövcud olan rabitələrlə birləşir. Həyatımıza toxunan hər şey öz silinməz izini salmışdır və bu gün biz nəyiksə – baş-beyində yerləşən kimyəvi və elektrik impulsları vasitəsi ilə maraqlı tərzdə bir-biri ilə rabitə təşkil edən giriş informasiyalarının nəticəsidir. Nə vaxtsa daxilimizdə və ətrafımızda baş vermiş hər bir şey insan şəxsiyyəti adlandırdığımız unikal varlıqda cəmlənmişdir.

Həmin informasiyanı necə istifadə etməyimiz və necə çeşidləməyimiz bizim şəxsi fəlsəfəmizi formalaşdırır. Problem yalnız ondadır ki, aldığımız informasiyanın az bir hissəsi bizim həyat haqda yanlış nəticələr çıxarmağımıza səbəb ola bilər ki, onlar da məqsədlərimizə çatmağımıza mane ola bilər. Bu mental (yerli) maneələri aradan qaldırmağın yeganə üsulu, daim şəxsi fəlsəfəmizi itiləmək, uzlaşdırmaq və yenidən nəzərdən keçirməkdir.

Yeni daha güclü şəxsi fəlsəfə qurmağın ən yaxşı üsulu, həyata dair çıxardığımız bütün nəticələrin obyektiv müzakirəsindən başlamaqdır. Xeyrimizə işləməyən istənilən nəticə faktiki olaraq, əleyhimizə işləyir. Misal üçün, hesab edək bir adam düşünür ki, rəisi ona az əmək haqqı verir.

Ötən illər ərzində aldığı informasiya və şəxsi təcrübə əsasında formalaşmış dəyərlər sistemi ona: ”Bu haqsızlıqdır!” – deyirsə, bu qiymətləndirmə ona cavab addımı atmağa vadar edir. Nəticədə o, iş səylərini azaldır və yalnız öz düşüncəsinə görə aldığı əmək haqqına uyğun gələn işi görür. Bu qərarda pis heç bir şey yoxdur, yalnız bir şərtlə ki, adamın məqsədi ömür boyu indi olduğu yerdə olmaq, eyni əmək haqqını almaq və eyni işi görməkdir.

Bütün qeyri-produktiv düşüncə və nəticələrimiz, uzun illər boyu toplanmış dezinformasiyanın (səhv informasiya) nəticəsidir. Sadəcə ətrafımızda çoxlu sayda yanlış informasiya mənbələri var və biz yanlış informasiya almışıq. Malik olduğumuz informasiya əsasında çıxardığımız nəticələr səhv deyil, əslində səhv olan əlimizdəki informasiyadır ki, səhv nəticələr çıxarmağımıza səbəb olur. Və təəssüf ki, bu səhv qərarlar bizi məqsədlərimizə yaxınlaşdırmır, əksinə uzaqlaşdırır.

Yeni informasiya nə qədər vacibdir?

Mental kompüterlərimizdə yerləşən yanlış informasiyanın hamısını aşkar edib silmək faktiki olaraq mümkün olmadığından, düşüncə tərzimizi dəyişməyin yeganə yolu yeni informasiya daxil etməkdir. Nə qədər ki, biliklərimizi dəyişməmişik, öz maraqlarımıza zidd hərəkətlərə səbəb olan qərarlar qəbul etməkdə, nəticələr çıxarmaqda davam edəcəyik.

Uğur və xoşbəxtliyin asılı olduğu informasiyanın, eyni zamanda düz informasiyanın qəbulu çox vacibdir. Əks halda, biz cəhalətə yuvarlanacağıq.

Sual çıxır, bizə daha yaxşı olmaq imkanı verəcək informasiyanı haradan ala bilərik? Xoşbəxtlikdən ətrafımız, öz istifadəsini gözləyən pozitiv informasiya ilə doludur.

Şəxsi təcrübənizdən dərs alın!

Bilik sərhədimizi genişləndirməyin ən yaxşı üsullarından biri, keçmiş təcrübəmizin ciddi analizidir. Hər birimizdə bütöv bir keçmiş təcrübə universiteti yerləşmişdir. Düşüncə “kitabxanamızın rəflərini” dolduran “kitablar”, ora doğuluşumuzdan bura yaşadıqlarımız nəticəsində yazılıb yerləşdirilmişdir. Bu təcrübə bizə hər şeyin, həll edəcəyimiz məsələlərin, bizə meydan oxuyan maneələrin düz və səhv həlli yolları olduğunu deyir.

Bir şeyi düz etməyin ən yaxşı yolu, həmin işi əvvəlcə səhv etməkdir. Biz uğurlu təcrübədən olduğu kimi, səhv təcrübədən də öyrənirik. Uğursuzluq bizə ibrət olmalıdır, əks halda uğur bizi mükafatlandırmayacaq. Keçmiş uğursuzluqlar və səhvlər, bizi indiki fəaliyyətimizdə düzəlişlərə sövq etməlidir, yoxsa gələcək keçmişin dəqiq təkrarından başqa bir şey olmayacaq.

Hər birimiz keçmiş hərəkətlərimizi və bu hərəkətlərin doğurduğu nəticələri yaddaşımızda saxlayırıq. Bütün kələk ondadır ki, indiki hərəkətlərimizdə biz, həmin xatirələri öz qulumuza çevirməliyik, əks halda həmin hadisələrin təkrarlanması bizi onların quluna çevirəcək.

Əgər daha yaxşı gələcək qurmaq istəyiriksə, keçmiş xatirələrin, həm yaxşı həm də pis xatirələrin dəqiqliyinə əmin olmalıyıq. Biz ayrı-ayrı məqamları xəyalımızda canlandıraraq keçmişin üzərində düşünməli və alınan dərsə nəzərən indiki hərəkətlərimizi təkmilləşdirməliyik. Biz faktlarla manipulyasiya edərək, özümüzdən başqa hər kəsi günahlandırmağa çalışırıqsa, deməli reallıqdan qaçmağa çalışırıq və bu, o deməkdir ki, keçmiş səhvləri və çətinlikləri yenidən yaşamağa məhkumuq.

Kənar rəylərdən istifadə etməyi öyrənin!

Hamımızın, kiçik treninqə ehtiyacımız var. Müəyyən mənada kitabın məqsədi məhz budur. Bu kitab, yeni ideya və anlayış axtarışında olanlar üçün özündə yeni, obyektiv rəylər cəmləşdirir. Hamımız öz səhvlərimizi düzəltməyə qadirik, lakin çox zaman bizə və hərəkətlərimizə obyektiv qiymət verə biləcək bir adamın kənar rəyi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Hörmət etdiyimiz bir adamın obyektiv qiyməti, özümüz görə bilmədiyimiz şeyləri görməkdə bizə kömək edəcək. Öz dünyamızda biz yalnız ayrı-ayrı ağacları görməyə meylliyik, lakin obyektiv və qabiliyyətli dost isə orada böyük bir meşə görə bilər. Hörmət və etibar etdiyimiz bir adamın müdrik məsləhəti şəklində bizə çatdırılan obyektivlik, bizə özümüz və qərar qəbuletmə prosesimiz haqda dəqiq informasiya verə bilər. Bu bizi, yaxın ətrafımızın yanlış rəyinə əsaslanan yanlış nəticələrdən qoruya bilər.

Bizə qiymət verən bir adamın məsləhət və təkliflərini qəbul etsək, əsl müdriklik göstərmiş olarıq, əks halda həmin məsləhətləri, bizə qarşı tam biganə olanlardan almalı olacağıq.

Biznes aləmində adətən uğurlu rəhbərlər, obyektiv kənar rəyə malik konsultantlara müraciət edirlər. Şirkət əməkdaşları bəzən problemin həllinə o qədər aludə olurlar ki, çıxış yolunun ayaqlarına dolaşmasına baxmayaraq, onu görmürlər.

Hər birimizin, külək tez-tez istiqamətini dəyişdikdə və kursumuzun düzgünlüyünə şübhə etdiyimiz vaxtlarda, məsləhət üçün müraciət edə biləcəyimiz seçilmiş bir adam və ya adamlar qrupu olmalıdır. Başlıca prinsiplərdən – “əsaslar”dan yayınmadığımıza əmin olmaq üçün başqa insanlar kənardan öz hərəkətlərimizi obyektiv qiymətləndirməkdə bizə kömək edə bilərlər.

Başqa adamların uğursuzluqlarından dərs alın!

Başqa adamlar və onların şəxsi təcrübəsi bizə, dərs almaq üçün geniş imkanlar təklif edir. Yad təcrübənin müxtəlifliyi arasında, iki qiymətli informasiya mənbəyi var: onlar iki müxtəlif ağıl quruluşuna, iki insan kateqoriyasına uyğun gəlir ki, eyni təcrübədən keçərək tamam müxtəlif nəticələrə gəlib çıxırlar. Biz gündəlik olaraq, hər iki qrupun təsiri altında oluruq. Hər iki qrup öz auditoriyasını, ona qulaq asmaq istəyənləri axtarır. Lakin bu qrupların hər ikisi vacibdir. Onlarda biri yamsılanacaq nümunə kimi, digəri isə əksinə xəbərdarlıq nümunəsi rolunu oynayır ki, öyrənilməsi vacibdir, təkrarlanması isə əksinə, imkan daxilində ondan uzaq durmaq lazımdır.

Biz hamımız uğursuzluqlardan ibrət almalıyıq. Uğursuzluqlar – bu, dünya və həyat təcrübəsinin bir hissəsidir. Uğursuzluqları nə üçün öyrənməliyik? Nəyi etmək lazım olmadığını öyrənmək üçün.

İstənilən təcrübə qiymətli dərs vəsaitidir, yalnız bir şərtlə ki, onun nümunəsindən öyrənək və dəyərini öz həyatımıza tətbiq edək. Bəzi adamlar iddia edirlər ki, uğursuz adamlardan uzaq durmaq lazımdır, belə ki, ünsiyyətdə olaraq biz onların pis adətlərini götürə və səhvlərini təkrarlaya bilərik. Lakin bir müdrikin dediyi kimi: “Keçmiş səhvlərdən ibrət almayan onları təkrarlamağa məhkumdur”.

Əgər hansı mənbədən gəlməsindən asılı olmayaraq, keçmişin dərslərinə əhəmiyyət verməsək, onda biz sınaqlar metodu və səhvlərin qurbanı olacağıq. Əgər biz tarixin dərslərinə əhəmiyyət verməsək, onda “sınaqlar” bizə baha başa gələr və son nəticə səhvlər həyatımızı məhv edər.

Yəqin ki, uğursuzların geniş publika üçün xüsusi seminarlar keçirməməsi düz deyil. Əgər başqalarının neqativ təcrübəsindən dərs almağı bacarsaydıq, yəqin ki, öz həyatımızı bəzi fəlakətlərdən qoruya bilərdik.

Başqa adamların uğurundan dərs alın!

Uğur qazanmış insanların təcrübəsini öyrənmək üçün nə qədər vaxt və güc sərf etmək lazım olduğundan asılı olmayaraq, sözsüz ki, biz qazanmış olacağıq. Bütün mümkün mənbələrdən informasiya toplayın. Kitablar oxuyun. Seminarlara gedin. Uğur üçün lazım olan biliklərin əldə edilməsinə vaxt tapın.

Nailiyyət qazanmışların iş stilini, adətlərini, danışıq və geyim maneralarını öyrənin.

Uğur qazananların müdrikliyinin mənbələrindən biri, kitab mağazalarındakı çoxsaylı kitablardır. Keçmişin və zamanımızın ən dahi insanlarının vərəq üzərinə həkk etməyi məsləhət bildikləri sözləri sadəcə oxuduqda belə, tarixdə qalmaq üçün kifayət qədər dahi, inandırıcı, nüfuzlu və uğurlu olanların həyatını hansı fikirlərin idarə etdiyini daha yaxşı başa düşmək olar.

Pozitiv təsirin gücündən istifadə edin!

Hər birimiz hörmət edəcəyimiz, heyran olacağımız və hərəkətlərindən nümunə götürə biləcəyimiz insanları daim axtarmalıyıq. Hazırda kim və necə olmağımız müəyyən mənada, indiyə kimi rastlaşdığımız və bizə təsir göstərmiş şəxslərin məcmusunu təşkil edir. Uşaq olarkən kumirlərimiz adətən kitab qəhrəmanları, kinoulduzlar və məşhur musiqiçilər olurdu. Müəyyən bir dövrdə biz onlar kimi geyinir, yeriyir hətta onlar kimi danışmağa çalışırdıq. Biz böyüdükdə və şəxsi fəlsəfəmiz formalaşdıqda başqalarını təlqin etməyimiz gözə çarpmır. Lakin bu onların təsirinin tamam kəsilməsi demək deyil.

Yaşımızdan və şəraitimizdən asılı olmayaraq, biz, yad təsir üçün tamam bağlı olmuruq. Əsas məsələ, nailiyyətləri bizi ruhlandıracaq unikal şəxsiyyətlərin tapılması və onların ən yaxşı xasiyyətlərinin köçürülməsidir. Bütün dahi proyektlər müəyyən bir plan və ya çertyoj üzrə qurulur. Bu dünyada bizim öz şəxsi həyatımızın şüurlu inkişafından dəyərli proyekt yoxdur. Bunun üçün də hər birimizə belə bir çertyoj – təqlid ediləcək nə isə və ya kim isə lazımdır, əlbəttə əgər həyatımızı dəyişmək istəyimiz varsa.

Hamımız kiminsə təsiri altında oluruq. Bu təsirin həyatımıza da sirayət etdiyini nəzərə alsaq, onda təsirin lazımsız və ya zərərli mənbədən gəlməsinə yol vermək əvəzinə, bizə təsir edəcək adamı şüurlu şəkildə seçmək daha yaxşı olardı.

Yaxşı müşahidəçi olun!

Hər gün bir sıra vacib suallara cavab tapmağa çalışmalıyıq: “Bizim sənayedə nələr olur? Hakimiyyətdə, cəmiyyətdə və ətrafımızda hansı dəyişikliklər baş verir? Son zamanlar hansı yeni imkanlar peyda olub? Yerli və dünya ictimaiyyətinə kimlər təsir edir?”

Ətrafımızda baş verən hadisələrin yaxşı müşahidəçisi və nüfuzlu eksperti olmalıyıq. Baş verən hər bir hadisə (istisnasız) bizə təsir edir və necə olacağımıza, necə yaşayacağımıza öz imzasını atır.

İnsanların uğur qazanmamasının əsas səbəblərindən biri, yaşanan hər gündən nə isə almaq əvəzinə, günü üstələməyə çalışmalarıdır. Ətrafımızda baş verənləri müşahidə və analiz edəcək qədər müdrik olmalıyıq. Hazır olmalıyıq. Oyaq olmalıyıq. Qoy həyat bütün incəlikləri ilə toxunsun bizə. Bəzən elə olur ki, ən heyrətamiz insanlar, ilk baxışdan əhəmiyyətsiz görünən hadisələrin dərinliyində gizlənmiş olur. Və biz, bu hadisələrə diqqət yetirməsək həmin imkanları asanlıqla itirə bilərik.

Yaxşı dinləyici olun!

İndiki zamanda yaxşı dinləyici olmaq çətindir. Xüsusi mesajları müraciətləri olan və bizim diqqətimizi tələb edən səslər həddən artıq çoxdur. Bunun öhdəsindən gəlməyin ən yaxşı üsullarından biri – özündə seçim qabiliyyətini inkişaf etdirməkdir.

Seçimli dinləmə, xoşunuza gələn radio kanala nizamlanmış radioqəbuledicini xatırladır. Biz nizamlama diskini çevirərkən öncə bir neçə saniyə dinləyir və sonra ya həmin kanalı saxlayır və yaxud da axtarışımızı davam etdiririk. Əgər səs diqqətimizi cəlb edibsə, onda biz eşitdiyimiz informasiyanı qiymətləndiririk. İnformasiya ötəri, mənasız və bəsitdirsə, biz özümüzü ona vaxt sərf etməməyə öyrətməliyik. Biz lazımsız səslərə fikir verməməyə çalışaraq, şkala üzrə kanal axtarışını davam etdiririk.

Eşitdiyimiz hər bir şey beynimizdə həkk olunaraq yeni əlaqələr yaradır. Maraq xatirinə bəzi səslərə, bir anlıq qulaq verməyə hazırıq, lakin bu məqsədimizə çatmaqda bizə kömək etmirsə, onda qulaqasma müddətinə nəzarət etməliyik. Yalnız qiymətli informasiya mənbəyi tapdıqda, biz ona beynimizdə həkk olunmaq ixtiyarı verə bilərik, çünki, burada biliklərimizə dəyərli əlavələr edə bilərik.

Əsl liderin ən güclü cəhətlərindən biri ünsiyyət qabiliyyətidir, özü də danışmaq bacarığı, dinləmək bacarığından sonra gəlir. Dinləmək bacarığı – bu, biliklərimizi genişləndirmək və personal qiymətimizi artırmaq imkanıdır. Digər tərəfdən, nitqimiz öyrəndiklərimizi nümayiş etdirmək üçün ekrandır. Dediyimiz sözlərin başqaları üçün əhəmiyyətli olması üçün, biz öncə dinləmə sənətinə yiyələnməliyik.

Uşaqlarımıza nə demək lazım olduğunu aydınlaşdırmağın ən yaxşı yolu, onları yaxşı dinləməkdir. Biz onların oxuduqları kitabları oxumalı, müxtəlif mənbələrdən aldıqları informasiyalardan xəbərdar olmalıyıq. Əgər uşaqlarımıza gələn informasiyalara qulaq assaq, onda onların qərar qəbuletmə proseslərini bilərik və bu bizim onlarla daha vacib məsələlər haqda daha rahat danışmağımıza kömək edər.

Bütün kitabları oxuyun

İstədiyimiz qədər varlı, xoşbəxt, sağlam, müdrik və uğurlu olmaq üçün lazım ola biləcək kitablar artıq yazılıb. Bütün sənət sahibləri, ən qeyri-adi taleyə malik insanlar, öncə qəpik-quruş, sonra isə milyonlara sahib olmuş, uğursuzluqdan müvəffəqiyyətə doğru çətin yol keçmiş insanlar vaxt tapıb kitab yazmışlar ki, biz onların təcrübə xəzinəsindən yararlana bilək. Bu adamlar öz müdriklik və təcrübələrini bizimlə bölüşmüşlər ki, biz onların nümunəsindən ilhamlanaq və onlardan müəyyən şeylər öyrənib öz həyat fəlsəfəmizdə düzəlişlər edə bilək.

Onların nümunəsi, bizə öz “yelkənimizi qurmağa”, lazımi qaydada nizamlamağa kömək edir. Bu insanlar öz biliklərini bizimlə bölüşmüşlər ki, biz planlarımızı düzgün istiqamətə dəyişək, yeri gəldikdə isə, onların nə vaxtsa etdikləri səhvləri etməyək. Öz həyatımızı, onların müdrik məsləhətlərinə əsaslanaraq qura bilərik.

Bizə nə vaxtsa lazım ola biləcək dəyərli nəticələr, artıq başqaları tərəfindən kitablarda çıxarılmışdır. Vacib bir sual doğur: həyatımızı, vəziyyətimizi, sağlamlığımızı, karyeramızı və s. yaxşı istiqamətə dəyişəcək informasiya bolluğu şəraitində, son doxsan gün ərzində nə qədər kitab oxumuşuq?

Nə üçün həyatımızı dəyişə biləcək kitabların oxunuşuna məsuliyyətsiz yanaşırıq? Nə üçün biz, şikayətlənməkdə davam edir, özümüzü isə dəyişmirik? Nə üçün nəticələri pisləyir, səbəbi isə alqışlayırıq? Uğur və xoşbəxtliyə dair bütün suallarımıza cavab verə biləcək kitablara yol olan kitabxana biletinin, ölkə əhalisinin yalnız üçdə bir hissəsində olması faktını nə ilə izah edə bilərik?

Həyatını yaxşılığa doğru dəyişmək istəyən adam, bütün həyatını dəyişə biləcək kitablara məsuliyyətsiz yanaşa bilməz. Oxumadığınız kitab sizə kömək etməyəcək! (“Bir qalanın sirri” filmində lazımi kitabları oxumayana kimi, kəmərin Elşənin belində durmaması səhnəsi əbəs yerə çəkilməyib.)

Məsələ qətiyyən kitabların baha olmasında deyil! Əgər insan kitabın baha olmasını zənn edirsə, onda o, müəyyən vaxtdan sonra həmin kitabı almadığına görə mütləq xərcə düşəcək. Öz cahilliyinin hesabını vermək məqamına yetişəcək.

Oxuya bilməyən və oxumaq istəməyən arasında çox az fərq var. Hər iki halda nəticə cahillikdir. Şəxsiyyət kimi inkişaf etmək istəyən adam, qiraət qabiliyyətində və adətində qarşısına, özü tərəfindən qoyulmuş maneələri götürməlidir. Effektiv oxumaq öyrədən yüzlərlə kurs və oxunuşunu gözləyən minlərlə kitab var. Orta səviyyədən yuxarı qalxmaq istəyən adam üçün qiraət vacib amildir. Həyatımızı dəyişəcək kitabla bizim aramızda kiminsə dayanmasına imkan verməməliyik.

Əgər biz, az da olsa gündəlik qiraətlə məşğul olsaq, az vaxt kəsiyində çox qiymətli informasiyalara yiyələnmiş olarıq. Lakin qiraət üçün vaxt tapa və ya lazım olan kitabı seçə bilməsək onda cahillik, yaranmış boşluğu bir göz qırpımında tutacaq.

Daha yaxşı həyat axtarışında olan adam, ilk öncə şəxsiyyət kimi inkişaf etməlidir. Belə insanlar balanslaşdırılmış fəlsəfə yaradaraq həmin fəlsəfənin qaydalarına uyğun yaşamaq üçün daim özünü təkmilləşdirmə prosesində olmalıdırlar. Qiraət adəti – bu, düzgün fəlsəfənin fundamenti üçün əsas vasitədir. Bu uğur və xoşbəxtliyə nail olmaq üçün tələb olunan əsaslardan biridir.

Şəxsi gündəlik tutun

Bizim daimi, bilik və qavrama axtarışımızda daha bir vacib amil var ki, bu ətrafımızdakıları elə bir şəkildə qavramağa və dərk etməyə imkan verir ki, həyatımız daha yaxşı olsun, bu – gündəlik tutulmasıdır. Gündəlik elə bir şeydir ki, orada həyata dair bütün müşahidə və kəşflərimiz toplanır. Bu, həyatımıza toxunan keçmiş hadisələr, insanlar, ideya və hisslərimiz haqda öz yazılı abidəmizdir.

Gündəlik bizə iki əla üstünlük verir. Birincisi, indiki məqamı gələcək analizlər üçün saxlayır. Həyatımızda baş verən hadisələr, sadəcə baş verməli deyil, onlar gələcəkdə bizə faydalı örnək olmaq üçün yaddaşa həkk olunmalıdır. Keçmiş, əgər o lazımınca saxlanılıbsa, bu gün gələcəyimizə təsir edəcək, daha yaxşı qərarlar qəbul etməkdə kömək olacaq ən yaxşı vasitədir.

Düzdür, hər bir hadisə baş beyin yaddaşında həkk olunur, lakin biz istədiyimiz an həmin hadisəni dəqiqliklə xatırlaya bilmirik. Çox vaxt müəyyən detallar zamanla silinir və ya dəyişir. Nəticəni xatırlaya bilərik lakin, hadisələrin dəqiq ardıcıllığını və qərar qəbuletmə prosesini isə unutmuş olarıq. Yaddaşımıza həkk olunmuş, dəqiq informasiyalar olmadan biz, eyni səhvi dəfələrlə təkrarlaya bilərik.

Gündəliksiz, bu vacib məqamlar, bizim huşsuzluq küləyimizlə yaddaşımızın uzaq bir küncünə aparıla bilər ki, orada da onların dəyəri itər. Əgər hansısa bir məqama aid həyəcan və hisslər gündəlikdə yazılmayıbsa onlar tezliklə itirilə bilər. Biz hadisələri xatırlaya bilərik, lakin emosiyaları itirəcəyik.

Gündəlik tutmanın ikinci üstünlüyü isə ondadır ki, həyatımızın təsviredilmə prosesi özü bizə öz hərəkətlərimizi daha obyektiv qəbul etməyə imkan verir. Yazılış prosesi informasiya axınını ləngidir. Yazarkən, hadisəyə dair müəyyən detalları xatırlamaq üçün verdiyimiz fasilə, bizə həmin məqamları analiz etməyə imkan verir. Biz informasiya mənbəyini, qəbul etdiyimiz qərarların əsaslandığı faktları və bilgilərimizə əsasən atdığımız addımı daha aydın görməyə başlayırıq. Başqa sözlə yazılış prosesi zamanı yalnız hadisə deyil, həmçinin şəxsi fəlsəfəmiz də ciddi yoxlanışa məruz qalır.

Bu cür diqqətli, qiymətləndirici baxış, həyatımıza təsir edə biləcək şəxsi fəlsəfəmizə düzəlişlər etmək imkanı verir.

Gündəlik yazmaq adəti bizim ünsiyyət qabiliyyətimizi də inkişaf etdirir. Hadisələri və emosiyalarımızı yazmağa daha çox alışdıqca, yalnız fikirlərimizi bildirmək deyil, daxili aləmimizi də bölüşmək bizim üçün asan olur. Maraqlı faktdır ki, prezident Kennedinin ölümü zamanı, dövlətin bəzi nüfuzlu adamlarının gündəliyində həmin kədərli günün hadisələri yazılmışdı.

Prezident cənazəsini aparan HHQ-nin təyyarəsi Dallasdan Vaşinqtona uçarkən onların çoxu sükut içində oturub, həmin dəhşətli hadisə haqda öz canlı təəssüratlarını yazırdılar. Bu həmin nadir hallardandır ki, tarix tarixçilərin fərziyyələri əsasında deyil, baş verdiyi anlarda canlı şahidlər tərəfindən yazılırdı. Sonralar həmin yazıların çoxu, dahi sənədli kitablardan olan, Uilyam Mançesterin “Prezidentin ölümü” adlı kitabı üçün əsas informasiya mənbəyi olmuşdur.

Uğurlu insanların çoxu gündəlik yazır. Bu onların ikinci üzünə çevrilir. Onlarda sanki daxili bir səs var ki, həyat, yaşamağa və qeydə alınmağa layiqdir deyir. Həqiqətən də, məqsədyönlü və daimi gündəlik yazılışına canatma, onların orta səviyyədən daha yüksəyə qalxmaq üçün əsas ola bilər.

Kiçik intizam qaydaları böyük uğurlara aparır. Əgər orta səviyyəli adam vacib məsələlərə diqqət ayırırsa, onda onun yüksək səviyyəli adam kateqoriyasına keçməsi yalnız vaxt məsələsidir. Kiçik qaydalar kimi düşüncə də, kiçik səhvlər də qalaqlanmaq qabiliyyətinə malikdirlər, birincilər – xeyrimizə, ikincilər – zərərimizə.

Nə uğur, nə də məğlubiyyət gözlənilməz kataklizm kimi gəlmir. Onların hər ikisi, zamanla toplanmış və nəticədə həyatımıza böyük təsirlər göstərən kiçik amillərin nəticəsidir. Gündəliyin istifadəsi uğur qazanmaq üçün vacib məsələ deyil, lakin onun istifadəsi – həyat fəlsəfəsi adlanan mozaikanın vacib hissəsidir. Gündəlik yazılışına məsuliyyətsiz yanaşdıqda, mozaika heç vaxt tam alınmayacaq.

Əlbəttə ki, həyatımız, doğum şəhadətnaməsi, baş daşı və bu iki hadisə arasında preslənmiş, illərlə qəbul olunan milyon dollarlıq qidadan ibarət olmamalıdır. Gündəlik – bu, məğlubiyyət və proqres detallarını əks etdirən vasitədir və bu proses özlüyündə bizim inkişafımıza kömək edir.

Biz tədricən, passiv intellekt millətinə çevrilirik. Qiraət və yazılışa daimi məsuliyyətsizlik, artan düşüncə intizamsızlığına səbəb olur. Əgər buna şübhə edirsinizsə, onda nə qədər adamın alkoqolizmə və narkomaniyaya yoluxmasına, cinayətin və məktəbi atan uşaqların günü-gündən artmasına diqqət yetirin. Yanlış qurulmuş düşüncə tərzi. Yanlış seçilmiş dəyərlər. Pis qərarlar. Və əgər bu tendensiya dəyişməz qalarsa, biz üçüncü dünya ölkələrinin səviyyəsinə enəcəyik.

Vacib məsələlərə münasibətimizi dəyişməsək, biz güclü millət ola bilmərik. Hökumətdə, məktəbdə, biznesdə və cəmiyyətdə yaxşı rəhbərlər seçmək qabiliyyətimiz fərdin şəxsiyyət kimi inkişafından asılıdır. Məhz bu səbəbdən, kiçik intizam qaydasında, bir kitab oxunuşunda və gündəlik qeydindən başlayaraq şəxsi inkişafa ciddi yanaşmaq vacibdir. Yalnız yeni biliklərin aktiv mənimsənilməsi nəticəsində, biz öz şəxsi fəlsəfəmizi dərinləşdirə, özümüzün və ətrafımızdakı adamların həyatını yaxşılaşdıra bilərik.

Qərar qəbuletmə prosesi

Hər dəfə yeni bir ideya ilə qarşılaşdıqda, biz onun nə qədər güc sərfinə layiq olduğunu müəyyən etmək üçün şüuraltı tərəzidə ölçürük. Dəyərlər göstəricimizdə yüksək qiymət alan ideyalar dərhal diqqətimizi cəlb edir, bu göstəricidə aşağı qiymət alan ideyalar isə diqqətimizi minimum səviyyədə cəlb edir. Yeni ideyanın realizasiyası üçün hansı səviyyəli gücün lazım olmasını müəyyən etməyimiz, bütünlüklə bizim şəxsi fəlsəfəmizdən asılıdır.

Əgər lazımınca bilik toplamamışıqsa və biliklərimizi dərinləşdirə bilməmişiksə, onda qərarlarımızın çox hissəsi bizi uğura yaxınlaşdırmaq əvəzinə ondan uzaqlaşdıracaq. Əgər lazımsız şeylərə həddən artıq çox vaxt və pul sərf etməyə meyilliyiksə, onda qərar qəbuletmə prosesimizi diqqətlə analiz etmək bizim üçün çox faydalı olardı.

Dünya, öz qərarları ilə uğur qazanmaq şanslarını puç edən insanlarla doludur. Möhkəm fəlsəfə əsasında hərəkət etməyən insanlar, çox zaman görülməsi o qədər də vacib olmayan işlərə vaxt sərf edir, görülməsi vacib olan işləri isə əksinə, diqqətsiz qoyurlar. Bu insanlar məqsəd qoymağı və prioritetləri müəyyən etməyi bacarmırlar. Onlar bir seçimdən digərinə qaçırlar. Nə isə etmək lazım olduğunu bilirlər, lakin bu biliyi işə çevirmək üçün onların intizamı çatmır.

Biz hər gün onlarla elə məqamlarla üzləşirik ki, yol ayrıcında dayanıb həm kiçik və həm də böyük məsələlərlə bağlı qərarlar qəbul etməli oluruq. Yadda saxlamaq lazımdır ki, qəbul etdiyimiz hər bir qərar, gələcək məqsədə aparan yolu müəyyən edir. Necə ki, keçmiş qərarlarımızın ümumi həcmi, bugünkü həyat tərzimizi müəyyən etmişdir, eləcə də bu gün qəbul edəcəyimiz qərarlar bizim gələcək uğurlarımıza, yaxud da, məğlubiyyətimizə səbəb olacaq.

Seçim, qərar – bütün bunlar, bizə gələcək həyatımızın keyfiyyətini müəyyən etməyə imkan verir. Və bütün bunlar da, bizi qərar qəbul etməyə öncədən hazır olmağa vadar edir. Belə məqamlar, bizdən bilik və bu biliklər əsasında yaradılmış fəlsəfə tələb edir ki, bu da bizi ya uğura apara və yaxud da bütün səylərimizi heçə endirə bilər.

Məhz buna görə də, biz daim gözlənilməz, vacib qərar qəbul etməyə hazır olmalıyıq. Nə düşündüyümüz, nəyə inandığımızı müəyyən edir, nəyə inandığımız, nə seçdiyimizi müəyyən edir, nə seçdiyimiz, necə olduğumuzu müəyyən edir, necə olmağımız isə, nəyə malik olduğumuzu müəyyən edir. Keçmiş qərarlarımızın verdiyi nəticədən razı deyiliksə, onda düzəlişə düşüncə tərzimizdən başlamalıyıq. Yeni biliklərin əldə edilməsi ilə Şəxsi fəlsəfəmizi də təkmilləşdiririk. Biliklərimiz dəyişdikcə seçimimiz də dəyişir. Daha yaxşı seçim isə daha yaxşı nəticələr verir.

Möhkəm fəlsəfənin formalaşması, dəqiq qərarlara səbəb olur. Biz arxitektor kimi, alacağımız nəticəni xəyalən təsəvvür etməli, sonra isə həmin nəticəni saxlaya biləcək möhkəm bünövrə qurmalıyıq. Xəyali təsvir dəqiq alındıqdan və möhkəm bünövrə qurulduqdan sonra, bu konstruksiyanın tamamlanmasına aparan qərarların qəbul edilməsi asanlaşır.

Uğursuzluq düsturu

Uğursuzluq, qəfil, fatal (həlledici, öldürücü) bir hadisə kimi baş vermir. Biz, günlərin bir günü səhər yuxudan uğursuz adam kimi oyanmırıq. Uğursuzluq – bu, yanlış düşüncə tərzinin və səhv qərarların cəminin nəticəsidir. Daha da sadələşdirsək – uğursuzluq, hər gün təkrarlanan yanlışlar seriyasından başqa bir şey deyil.

Bəs nə üçün insan, düşüncələrində səhvlər edir və onları hər gün təkrarlamaq kimi axmaqlığa yol verir? Cavab sadədir: çünki o, bunun önəmli olması haqda düşünmür.

Onların fikrincə, gündəlik fəaliyyətimiz o qədər də önəmli deyil. Kiçik diqqətsizlik, pis qərar və ya itirilmiş bir saat vaxt ümumilikdə yubanmadan və hiss olunacaq təsir göstərir. Çox vaxt biz öz hərəkətlərimizin nəticəsinin yubanmazlığından yayına bilirik.

Əgər biz, son doxsan gün ərzində heç olmazsa, bir kitab oxumaq üçün zəhmət çəkməmişiksə, bu intizamsızlıq, bizim düşündüyümüz kimi həyatımıza yubanmaz təsir göstərməyəcək. İlk üç ay ərzində qorxulu heç bir şey baş vermədiyi üçün, biz bu səhvi növbəti aylar ərzində də təkrarlayırıq. Nə üçün? Çünki biz bunu vacib hesab etmirik. Lakin, bunda böyük bir təhlükə gizlənib. Kitab oxumamaqdan da təhlükəlisi – bunun nə mənası olduğunu dərk etməməkdir!

Zərərli qidaları çox qəbul edən adam, öz gələcəyini sağlamlıq problemləri ilə təmin etmiş olur, lakin bu günün ötəri ləzzəti gələcək problemləri gizlədir. Bu vacib görünmür. Çox papiros çəkən və ya içki içən adam bu səhv seçimi ildən-ilə təkrarlayır, çünki bunu o qədər də vacib sanmır. Lakin bu zərərli vərdişlərin acı nəticələri sadəcə gələcəyə saxlanılıb. Nəticələr nadir hallarda qəfil olur: əksinə, qaçılmaz hesab günü – səhv qərarların hesabını çəkmək günü gələnə kimi qalaqlanır.

Gələcəyin ən məkrli xüsusiyyəti qeyri-müəyyənlikdir. Kiçik səhvlər qısa bir vaxt ərzində, bizim düşündüyümüz kimi, heç nəyi dəyişməyəcək. Biz özümüzü məğlub hesab etmirik. Bəzən düşüncədəki bu səhvlər, həyatımızın məhz ən xoşbəxt və uğurlu məqamlarında toplanır. Çünki başımıza heç bir pis iş gəlmir, heç bir gözlənilməz hadisə diqqətimizi çəkmir, sadəcə axına düşüb eyni səhvləri təkrarlayaraq və yanlış qərarlar qəbul edərək günü günə satırıq. Əgər dünən səma başımıza uçmayıbsa, görünür hərəkətlərimiz zərərsiz olub.

Və düşündüyümüz kimi hiss olunacaq zərər yoxdursa, yəqin ki, bu təhlükəsizdir və təkrarlamaq olar.

Lakin biz, indi olduğumuzdan daha ağıllı olmalıyıq!

Əgər yanlış qərar qəbul etdiyimiz gün səma başımıza uçsaydı, onda biz mütləq, bu səhvi bir daha təkrarlamaq üçün qəti tədbirlər görərdik. Valideynlərin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, əlini isti tavaya vurub yandıran uşaq kimi, biz də dərhal səhvimizi müşayiət edən təcrübə alardıq.

Təəssüf ki, uğursuzluq, valideynlərimiz kimi qışqıraraq bizə təhlükə haqda xəbərdarlıq etmir. Məhz bunun üçündə, şəxsi fəlsəfəmizi təkmilləşdirməliyik ki, düzgün seçim etmək qabiliyyətinə malik olaq. Güclü şəxsi fəlsəfəyə malik olduqda biz öz səhvlərimizi daha aydın görür və onların əhəmiyyətsiz olmadığını dərk edirik.

Uğur düsturu

Uğursuzluq düsturu kimi uğur düsturuna da əməl etmək asandır:

Gündəlik əməl ediləcək bir neçə intizam qaydası.

İndi isə maraqlı bir məsələ üzərində “baş sındıraq”: uğursuzluq düsturundakı səhvləri, uğur düsturu üçün gərəkli qaydalara necə çevirməli? Cavab ondadır ki, gələcəyi bugünkü fəlsəfəmizin ayrılmaz vacib hissəsi etməliyik.

Uğur kimi uğursuzluq da, gələcək nəticələri özündə birləşdirir, daha dəqiq olsaq, keçmiş hərəkətlərimizin qanunauyğun şəkildə uğur və ya məğlubiyyətlə mükafatlandırılması. Bəs əgər belədirsə, onda nə üçün insanların çox az hissəsi gələcək haqda düşünür?

Cavab sadədir: insanlar indiki məqama o qədər aludə olurlar ki, onlar bunu (gələcək nəticələri) vacib saymırlar. Bu günün problem və qazancları bəzi insanları o qədər məşğul edir ki, onların sabahkı gün haqda düşünməyə vaxtları qalmır.

Bəs hər gün bir neçə dəqiqəlik, gələcək haqda düşünməyi özümüz üçün qaydaya çevirsək, onda necə? Biz bugünkü hərəkətlərimizin qaçılmaz, gələcək nəticələrini görə bilərik. Bu cür, qiymətli informasiya ilə silahlanaraq, biz bugünkü səhvlərimizi gələcək nailiyyətlərə istiqamətlənmiş qaydalara çevirmək üçün lazımi tədbirlər görə bilərik. Başqa sözlə, özümüzü gələcəyə baxmağa öyrətməklə, düşüncəmizdə düzəlişlər edə, səhvlərimizi düzəldə və keçmişdəki pis adətləri yeni, xeyirli adətlərlə əvəz edə bilərdik.

Hər gün yerinə yetirilən bir neçə sadə intizam qaydası

Uğur düsturunun ən cəlbedici xüsusiyyətlərindən biri, nəticələrin demək olar ki, dərhal alınmasıdır. Gündəlik səhvləri, gündəlik intizam qaydaları ilə əvəz etdikcə, biz tezliklə müsbət nəticələr almağa başlayırıq. Əgər biz dietaya otururuqsa, artıq bir neçə həftədən sonra müsbət nəticələr almağa başlayırıq.

Hər səhər gimnastika hərəkətləri ediriksə, demək olar ki, dərhal enerji axınını hiss edirik. Qiraətlə məşğul olmağa başladıqda, özümüzü daha savadlı hiss edirik və özümüzə inamımız artır. Gündəlik, tətbiq etməyə başladığımız istənilən yeni qayda öz müsbət nəticələri ilə bizi daha yaxşı və intizamlı olmağa həvəsləndirəcək.

Yeni intizamın əsl möcüzəsi ondadır ki, o, bizə öz düşüncəmizdə düzəlişlər etmək imkanı verir. Əgər biz bu gün kitab oxumağa, gündəlik tutmağa, kurslara getməyə, daha çox dinləməyə və müşahidə etməyə başlasaq, onda bu gün, bizi daha yaxşı gələcəyə aparan yeni həyatımızın ilk günü olacaq. Əgər biz həyatımızın bütün sahələrində indiki fatal səhvlərimizi faydalı qaydalara çevirmək üçün səy göstərsək, onda biz həqiqi həyatın meyvələrindən dadıb, bir daha, sadəcə mövcud olmağa qayıtmaq istəməyəcəyik.

Elə insanlar var ki, bizi, həyatı dəyişmək üçün heç bir intizam lazım olmamasına və sadəcə motivasiyanın bəs etməsinə inandırmağa çalışırlar.

Lakin “motivasiya” həyatı dəyişən amil deyil. Həyatımızı dəyişmək üçün biz öncə düşüncə stereotiplərimizi dəyişməliyik. Əgər adam axmaqdırsa və motiv alırsa, onda o, sadəcə motivləşmiş axmaq olur.

Özümüzü dəyişmək və istədiyimiz kimi olmaq üçün biz, düşüncəmizə təsir edən, həmin o bir neçə əsasdan başlamalıyıq. Bir az çox vaxt sərf etməklə və şəxsi fəlsəfəmizi təkmilləşdirmək üçün daha çox güc sərf etməklə həyatımızın axınını kifayət qədər dəyişə bilərik.

Və ən xoş cəhət odur ki, nəticələri öz xeyrimizə dəyişmək üçün, həyatımızda bir o qədər də çox dəyişikliklər etməli olmayacağıq.

İntizam qaydaları artmaq xüsusiyyətinə malikdirlər.

Bütün intizam qaydaları biri-birinə təsir edir. Bəzi şeylər, bizə digərlərindən çox təsir edir, lakin, gördüyümüz hər bir iş, yerdə qalanların hamısına təsir edir. Başqa cür düşünmək sadəlövhlük olardı. Kiçik, əhəmiyyətsiz səhvlər öz başlanğıcını məhz buradan götürür – uzun müddət ərzində kiçik səhvlərin həyatımıza necə təsir etdiyini bilmədiyimizdən.

Hər birimizin belə bir tendensiyası var – özümüzə, intizam qaydalarını pozmağa icazə vermək. Biz özümüzə deyirik: “Bu yeganə sferadır ki, mən özümə rahatlıq imkan verə bilərəm”. Lakin bu fikirlər yanlışlığın başlanğıcıdır, beləki, hər bir səhv hərəkət intizam zəncirinin qırılmasına aparan qapını açır. Ən qısa müddətə belə, özümüzə rahatlaşmaq imkanı verməyimiz, özünü idarəetmədən kənara çıxır – vaxt keçdikcə, təyin etdiyimiz qaydaların pozulmasına səbəb olacaq hiss olunmaz tendensiya yaradır.

Hər bir qayda digərlərinə də təsir etdiyindən biz bütün qaydalara qarşı diqqətli olmalıyıq. Biz ən xırda səhvi belə özümüzə bağışlamaqla günü-gündən rahatlaşmaq kimi israfçılığa yol verə bilmərik. Unutmayın, səhvləri təkrarlamaqda özümüzə verdiyimiz istənilən azadlıq, bizim bütün yaxşı adətlərimizə təsir edir ki, bu da özlüyündə, vaxt keçdikcə bizim gələcək hərəkətlərimizə təsir edəcək.

Lakin burada xoş xəbər də var. Hər bir yeni qayda digərlərinə də təsir edir. Tətbiq etdiyimiz hər bir yeni qayda, şəxsi rəftarımızın bütün kompanentlərinə öz müsbət təsirini göstərir.

Başlıcası isə, daim səhvlərimizi düzəltməyə, nəticələrimizi yaxşılaşdırmağa və düşüncə tərzimizi təkmilləşdirməyə kömək edəcək yeni qaydalar axtarmaqdır. Yeni qaydalarla əvəz edilə biləcək ən kiçik səhvləri belə, axtarıb tapmaqda davam etməliyik. Özünütərbiyə yoluna qədəm qoyan kimi, bizim səhvlərimiz dərhal onun effektini hiss edəcək və qiymətli qənimətlər qoyaraq geri çəkiləcəklər.

Uğur və xoşbəxtlik asan əldə ediləndir

Addım-addım getdikdə, uğur əldə etməklə bağlı olan işlər, faktiki olaraq asan yerinə yetiriləndir. Səhvlərin qaydalarla əvəz edilməsi, məğlubiyyətin uğura çevrilməsi kimi asan həyata keçirilir. Bunun belə asan olmasının səbəbi odur ki, biz nəyi etməyə qadiriksə, o asandır. Ola bilsin ki, prosesin (məğlubiyyətin uğura çevrilməsi prosesinin) intizam qaydaları ilə bağlı hissəsində tər tökməli olacaqsınız, lakin, istedadımızdan istifadə edərək, uğur və onun bütün mükafatlarını əldə etmək çox asan olacaq.

Bəs əgər bu belə asandırsa, onda nə üçün biz çoxumuz bunu etmirik?

Çünki, uğur və xoşbəxtlik vəd edən işləri görmək nə qədər asandırsa, onları görməmək də bir o qədər asandır.

Etinasızlıq təhlükəsi

İcra edilməsi asan olan işlərin, həmçinin icra edilməməsi də asandır. İcrası vacib olan işlərin görülməməsini yalnız bir səbəblə izah etmək olar – etinasızlıq.

Məsələ pulun azlığında deyil – banklar pul ilə doludur. Məsələ imkan azlığında deyil – istənilən sivil ölkə, istənilən işlə məşğul olmaq üçün saysız dərəcədə zəngin imkanlarla doludur. Məsələ kitab azlığında deyil – kitabxanalar oxucu həsrətində olan kitablarla doludur. Bizim kifayət qədər nazirlərimiz, liderlərimiz, məsləhətçi və konsultantlarımız var.

Uğurlu və xoşbəxt olmaq üçün bizə lazım olan yeganə şey imkanlarımızın sərhədlərini dəqiq tanımaqdır. Bunlardan (imkanlardan) belə az adamın istifadə etməsinin səbəbi çox sadədir – etinasızlıq.

Yəqin ki, çoxlarınız belə bir məsəl eşitmisiniz: “Hər gün bir alma yemək, həkimi evdən qovmaq deməkdir”. Biz bu məsəlin düzgünlüyünə dair mübahisə edə bilərik, bəs əgər o, düzdürsə? Əgər belə sadə və asan bir qayda, bizi bütün ömrümüz boyu daha sağlam, daha aktiv və enerjili edəcəksə, onda hər gün bir alma yemək ağıllı iş olmazdımı?

Ehtimal etsək ki, bu həqiqətdir, onda nə üçün bizim çoxumuz, sağlamlığını təmin etmək üçün hər gün bir alma yemir? Əgər bu belə asandırsa və müqabilində alacağımız mükafat çox böyükdürsə, onda nə üçün biz bunu etmirik? Çünki görülməsi asan olan işlərin görülməməsi daha asandır. Məhz buna görə də, uğursuzluq belə məkrlidir. Uğursuzluq etinasızlığın böyük funksiyasıdır. Biz kiçik, o qədər də vacib olmayan işləri görmürük, bu “azadlıq” isə öz növbəsində böyük və görülməsi vacib olan işlərə siraət edir. Xırda etinasızlıq zaman keçdikcə böyük nöqsanlara gətirib çıxara bilər.

Etinasızlıq infeksiya kimidir. Diqqətdən yayınaraq, bizim bütün özünü nizamlama sistemimizə yayıla və çiçəklənməkdə olan potensial şəxsiyyət həyatını məhv edə bilər.

İcrası vacib olduğunu bildiyimiz işləri yerinə yeritməmək bizdə günahkarlıq hissi yaradır, bu isə özünə inam hissini dağıdır. Bizim özümüzə inamımız azaldığından həyat aktivliyimizin də səviyyəsi düşür. Həyat aktivliyimiz azaldığından nəticələrimiz də pisləşir. Nəticələrimizin zəifləməsi ilə mövqeyimiz də zəifləyir. Bu proses zamanı həyata münasibətimiz pozitivdən neqativə dəyişir, özünəinam hissimiz isə daha da azalır və s… Əgər biz görülməsi vacib olan işi görmürüksə, onda neqativ spiral yaranır ki, bir dəfə burduqda qarşısını saxlamaq çox çətin olur.

Düzgün səsə qulaq asmağı öyrənin

Nə üçün biz, adətən uğur və xoşbəxtlik vəd edən daha vacib işlər əvəzinə, əhəmiyyətsiz işlər görməyə meyl edirik? O, hansı səsdir ki, bizə pıçıldayır: “Qoy hər şey öz axını ilə getsin. İntizam kimi boş bir şey haqda narahat olmağın nə mənası var?” Bu mənfi təsirlər, yanlış fikirlər, səhv qərarlar və yanlış fəlsəfə nəticəsində, uzun illər ərzində kifayət qədər möhkəmlənmiş inkar səsidir.

Bu inkar səsini necə boğmalı, sualının bir hissəsi, inkar səsi ilə yanaşı daxilimizdə gizlənmiş uğurun asta, zəif səsinə qulaq asmaqdadır. Uğursuzluğun qulaq batıran qışqırıqları arasında olan uğur səsi daim eşidilməyə çalışır. Səslərin hansına qulaq asmaq seçimində biz azadıq. Hər dəfə biz uğursuzluq səsinə qulaq asaraq eyni səhvləri təkrarladıqda, bu səs daha da yüksəlir.

Və əksinə, hər dəfə uğur səsinə qulaq asaraq televizoru söndürüb kitab götürdükdə, öz fikirlərimizi qeyd etmək üçün gündəliyi açdıqda və ya gələcək haqda düşünmək üçün bir anlıq fikrə daldıqda, bu səs artaraq günü-gündən möhkəmlənir. Hər bir yeni intizam qaydası irəli atılan bir addımdır.

Biz heç vaxt uğursuzluq səsini öz şüurumuzdan tamamilə silə bilmərik. O, daim bizi öz maraqlarımızın əleyhinə getməyə, düşünməyə və hərəkət etməyə sövq edəcək. Lakin, güclü fəlsəfə və həyata pozitiv münasibət yaratmaqla onun dağıdıcı təsirinin qarşısını ala bilərik.

Yeni fəlsəfənin yaradılması asan yerinə yetiriləndir. Yeni və daha uğurlu qərarların qəbul edilməsi asan yerinə yetiriləndir. Həyata yeni münasibət yaratmaq da asan yerinə yetiriləndir. Bu başlıqda müzakirə edilən bütün qiymətli və konstruktiv məsələlər, prinsip etibarı ilə asan yerinə yetiriləndir, lakin bizi uğur əvəzinə məğlubiyyətlə üz-üzə qoyan, var-dövlət əvəzinə qəpik- quruşa sahib edən səbəb, həmin konstruktiv məsələlərin icra edilməsinin asan olması ilə yanaşı, icra edilməməsinin daha da asan olmasıdır.

Biz uğursuzluq və uğur arasındakı incə sərhədi daim nəzarətdə saxlamalı və yeni qaydalar kolleksiyası toplamaq əvəzinə, bizə baha başa gələn səhvləri təkrarlamağa vadar edən, daxili qüvvələri diqqətlə araşdırmalıyıq.

Hər birimiz öz müstəqil, şüurlu qərarımızı qəbul etməliyik – düşüncə tərzimizi təkmilləşdirməli və qalaqlanmış səhvlərimizin mümkün nəticələrini diqqətlə araşdıraraq daha yaxşı həyata can atmalıyıq. Səhvlərin əhəmiyyəti yoxdur fikrini özümüzə yaxın buraxmamalıyıq. Onların çox böyük əhəmiyyəti var. Həyatımızın istənilən sahəsində intizam boşluğunun (kiçik olsa belə) heç bir mənası olmaması fikrini ağlımıza gətirməməliyik. Bunun mənası olacaq. Biz özümüzü inandırmağa çalışmamalıyıq ki, həyat haqda fikirlərimizdə heç bir dəyişiklik etmədən istədiyimizi əldə edə bilərik.

Biz bu dəyişikliklərə getməyə məcbur olacağıq. Yaxşı həyata aparan yol, xəyallarımızla bizim aramızda dura biləcək, bugünkü şəxsi fəlsəfəmizin, istənilən aspektini dəyişmək haqda qəti qərara gəlməkdən keçir. Əgər bu fraqmentdə dəyişikliklər etmək qərarına gəlməsək, onda digər fraqmentlər mənasız ola bilər.

Kitablar oxumağa, gündəlikdən istifadə etməyə, intizam qaydalarına əməl etməyə və etinasızlıqla amansız mübarizəyə atılırıqsa, onda çox şey əldə etmək olar. Bu həmin bir neçə əsas addımdır ki, yeni fəlsəfə yaratmağa kömək etməklə yanaşı, bizi, sevinc və qələbələrlə dolu yeni həyata aparır. Hər bir yeni pozitiv addım, məğlubiyyətin hakimiyyətini zəiflədir və bizi seçdiyimiz məqsədə yaxınlaşdırır. Uğura istiqamətlənmiş hər bir yeni intizam qaydası, bizim fəlsəfi əsaslarımızı möhkəmləndirir və harmonik həyata nail olmaq şansımızı artırır. Lakin bu dəyərli proyektin həyata keçirilməsində ilk addım, möhkəm şəxsi fəlsəfə yaratmaq hesabına, öz qəlbinizə hakim və öz gəminizə kapitan olmaqdır.

İKİNCİ HİSSƏ
Həyata münasibət

Həyatımız əhəmiyyətli dərəcədə, nə bildiyimizdən asılıdır, beləki bizim biliklərimiz, qəbul etdiyimiz qərarları müəyyən edir. Bilikdən asılı olduğumuz kimi, biz həmçinin nə hiss etdiyimizdən də asılıyıq.

Fəlsəfə əsasən, həyatın məntiqi tərəfi – informasiya və düşüncə tərzi ilə bağlı olduğu halda, yaşayışımıza təsir edən emosional tərəfi (həyatın) əsasən münasibət vasitəsi ilə müəyyən edilir. Biliyimiz, fəlsəfəmizi müəyyən edir. Bildiyimiz şeylərə qarşı nə hiss etməyimiz, bizim münasibətimizi – rəftarımızı müəyyən edir.

Gündəlik işgüzar və şəxsi həyatımızı məhz emosional sfera idarə edir. Həyatda baş verən hadisələrə qarşı hisslərimiz, istənilən situasiyada, ya qəti hərəkət etməyə, ya da yerimizdə donub qalmağa vadar edəcək güclü qüvvəyə malikdir.

Fikirlər kimi emosiyalar da, bizi uğura və ya məğlubiyyətə aparmaq qabiliyyətinə malikdir. İnsanlara, işimizə, evə, maddi vəziyyətimizə və ətrafımızda baş verən hadisələrə qarşı olan hisslərimiz – bunlar hamısı ümumilikdə bizim həyata qarşı münasibətimizi müəyyən edir. Düzgün münasibətə malik insan dağı dağ üstünə qoymağa qadirdir. Yanlış münasibətdə olan adam isə xırda qum dənəciyinin belə ağırlığından əzilə bilər.

Düzgün münasibət – bu, uğur və xoşbəxtlik əldə etmək üçün əsas başlanğıc amildir. Düzgün münasibət – bu, yaxşı həyatın əsaslarından biridir. Məhz buna görə də, biz həyata və məqsədimizə nail olmaq üçün, malik olduğumuz vasitələrə qarşı olan hisslərimizi daim analiz etməliyik.

Keçirdiyimiz hisslər bizim üstünlük təşkil edən münasibətimizi, o isə öz növbəsində həyatımızın keyfiyyətini müəyyən edir.

Münasibət – bu, həyatımızın necə olacağını müəyyən edən əsas faktordur. Həyatda hər şey bir-biri ilə sıx bağlı olduğundan, bizim malik olduğumuz həyata münasibətimizə neqativ təsir edə biləcək hər şeyi və hamını diqqətlə öyrənməliyik.

Keçmiş

Keçmişə sağlam və aydın münasibət, istənilən adamın həyatında əhəmiyyətli dəyişikliklər edə bilər. Keçmişə qarşı ən yaxşı münasibət – ona silah kimi yox, məktəb kimi baxmaqdır. Biz keçmiş səhvlər, uğursuzluqlar və itkilərə görə özümüzü üzməməliyik. Keçmiş hadisələr – həm yaxşı, həm də pis, bizim həyat təcrübəmizin bir hissəsidir. Bəziləri üçün keçmiş, ciddi müəllim ola bilər. Lakin biz onu dərs almaq və onun dəyərli təcrübəsini öz həyatımızda istifadə etmək üçün xatırlamalıyıq. Keçmişin bizi əzməsinə asanlıqla yol vermək olar. Amma sevindirici haldır ki, keçmiş eyni asanlıqla bizi öyrədə və həyatımızın qiymətini artıra bilər.

Gələcəyimizin möcüzəsinin bir hissəsi keçmişimizdə gizlənib. Keçmiş dərslər. Keçmiş səhvlər. Keçmiş uğurlar. Başımıza gələn işlərin ümumi cəmi ya bizim sahibimiz, ya da qulumuz ola bilər. Məhz buna görə də, keçmişin dərslərini toplamaq və gələcəkdə istifadə etmək belə vacibdir. Əgər biz gələcəyə bu cür ağıllı münasibət aşılaya bilsək, növbəti on iki ay ərzində həyatımızı əsaslı şəkildə dəyişə bilərik. Bizim hər birimiz bir ildən sonra harada isə olacağıq; özümüzə verməli olduğumuz sual isə – məhz harada olacağıq? – sualı olmalıdır.

Keçmişə nəzərən yeni fəlsəfənin yaradılması – bu, bizim indiki münasibətimizi dəyişmək üçün açardır. Keçmişi dəyişməyin mümkün olmaması faktı ilə razılaşmayana kimi, vicdan əzabı, təəssüf hissi və kədər, bu gün qarşımızda açılan imkanlardan istifadə edərək daha yaxşı gələcək qurmağımıza mane olacaq.

Bu, günümüzdən nə qədər effektiv istifadə etməyimiz, keçmişimizə olan münasibətimizdən asılıdır. Nə qədər ki, fəlsəfəmizdə düzəlişlər etməmişik, həyata olan münasibətimizi dəyişə bilməyəcəyik. Həyata olan münasibətimizi isə dəyişmədiyimiz halda, indi də boğazımızdan tutmuş təəssüf, kədər və peşmançılıq hissləri ilə dolu gələcək əldə etmək riski ilə üzləşirik. Qaranlıq keçmişə qapını bağlamadan işıqlı səhərə doğru irəliləyə bilməyəcəyik.

Bu günümüz

Daha yaxşı gələcəyimiz bu gün başlayır. Keçmiş bizə müdrik təcrübə və zəngin xatirələr verib, bu günümüz isə onlardan ağılla istifadə etmək şansı verir.

Bu günümüz bizə maraqlı gələcək qurmaq imkanı verir. Lakin gələcək mükafatlar üçün bu gün müəyyən hesablar ödəmək lazımdır. İndiki məqamın verdiyi imkandan istifadə etmək lazımdır, əks halda gələcəyin mükafatlarından məhrum olacağıq.

Keçmiş məqsədlərimiz və ambisiyalarımız bizə, bugünkü nəticələrimizi verib. Əgər bugünkü nəticələr qənaətbəxş deyilsə, deməli keçmiş səylərimiz də qənaətbəxş olmayıb. Və əgər, bugünkü səylərimiz lazımınca deyilsə, onda gələcək mükafatlar da lazımınca olmayacaq.

Bugünkü gün bizə 1440 dəqiqə və ya 86400 saniyə verir. Varlılar kimi kasıblar da, sutkada 24 saata malikdirlər. Vaxt heç kimə üstünlük vermir. Bugünkü gün sadəcə deyir: “Budur, mən buradayam. Sən mənimlə nə edəcəksən?”

Hər günü nə qədər yaxşı istifadə etməyimiz, həyata olan münasibətimizdən asılıdır. Düzgün münasibətlə, biz bu günü seçib onu yeni hesabın başlanğıc nöqtəsi edə bilərik. Bugünkü günü nə dünənin uğursuzluğu və nə də sabahkı təəssüf narahat etmir. Bugünkü gün sadəcə bizim öz bəxşişini – əlavə 24 saatı verir və ümid edir ki, biz onu ağılla istifadə edəcəyik.

Bu günün verdiyi ən böyük imkan dəyişmə prosesini yenidən başlamaq imkanıdır. Bu gün – bu, yeni həyata başlaya biləcəyimiz indiki zamandır. Bu, ofisə yeni rəhbərliyin gəlməsi ola bilər. Güclənməkdə olan yeni fikir. Bu nəzər nöqtəsinin dəyişməsi ola bilər – kim olmağımız, necə olmağımız, nə istəməyimiz və nə etməyimiz barədə yaratdığımız münasibət ola bilər. Bu gün həmçinin dünənin, ondan əvvəlki günün və s. təkrarı ola bilər. Hər şey münasibətdən asılıdır.

Gələcək

Gələcəyə də münasibətimiz çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Uill və Ariel Dyuran özlərinin, klassikaya çevrilmiş “Tarixin dərsləri” kitabında belə yazırlar: “İndi baş verənlərə dözmək üçün, keçmişdə olanları xatırlamaq və gələcəkdə nə olacağı haqda xəyal etmək lazımdır.”

Bizim gələcəyə münasibətimiz, onu görə bilmək qabiliyyətimizdən asılıdır. Hər birimiz öz daxili təsəvvürümüz vasitəsilə gələcəyi görmək, planlaşdırmaq və yaşamaq qabiliyyətinə malikik. Hər bir ağıl, təsəvvür etmək və həmçinin yaratmaq qabiliyyətinə malikdir.

İnsan bədəni sağlamlıq möcüzəsinə nail olmağı instinktiv şəkildə bildiyi kimi, dərrakə də firəvanlıq möcüzəsinə nail olmağı instinktiv şəkildə bilir.

Hər şey başlanmadan bitirilməlidir

Bu dünyada ətrafımızda olan hər şey, yaradılmağa başlamazdan öncə, onu yaradanın beynində tam hazır olmuşdur. Yaşadığımız evlər, sürdüyümüz avtomobillər, geyimlərimiz, məişət əşyaları və s. – bütün bu əşyalar ideyadan başlamışdır. Sonra ilk mismar vurulmazdan və ya ilk parça kəsilməzdən öncə hər bir ideya beyində və ya kağız üzərində analiz edilmiş, dəqiqləşdirilmiş və təkmilləşdirilmişdir. İdeyanın fiziki reallığa çevrilməsindən çox-çox əvvəl düşüncə, yekun məhsulu aydın təsəvvür etmişdir.

İnsan öz gələcəyini də, təxminən bu cür qurur. Biz gələcəyimizin necə olması fikrindən başlayırıq. Müəyyən vaxtdan sonra obrazı dəqiqləşdirir və tamamlayırıq. Tezliklə, bizim hər bir fikrimiz, qərarımız və hərəkətimiz, beynimizdə qurduğumuz gələcək maketinin reallaşdırılması üçün harmoniyada işləməyə başlayır.

Məhz buna görə də keçmiş, eləcə də gələcək şəraiti düzgün qiymətləndirmək çox vacibdir. Əgər keçmişə qarşı sağlam münasibətimiz konstruktivdirsə, onda qeyri-iradi olaraq özümüzü, arzularımızı reallaşdırmağa istiqamətləndiririk. Lakin əgər keçmiş üçün təəssüf hissi ilə doluyuqsa və indiki zaman bizi narahat edirsə, onda biz özümüzü qeyri-iradi şəkildə elə bir gələcəyə istiqamətləndiririk ki, o, geridə qoyduğumuz gələcəyin eyni olacaq.

Bu gün malik olduğumuz ideya və fikirlər, ona görə kritik əhəmiyyət kəsb edir ki, onlar gələcəyə təsir göstərir. Gələcəyin bizə verəcəyi hər şey bizim bugünkü fəlsəfəmizin və həyata münasibətimizin tam güzgüdəki əksi olacaq.

Daha yaxşı gələcəyin konstruksiyası

Hansısa xüsusi bir cadu var ki, biz gələcəyimizi planlaşdırarkən və yeni məqsədlər qoyarkən peyda olur. Xəyali gözlərimizlə gələcəyi aydın görərkən, arzularımızın reallaşacağı günün həyəcanını yaşayırıq. Xəyalımızdakı obraz nə qədər aydın olarsa, aldığımız ruh yüksəkliyi də bir o qədər böyük olar.

Əldə edilmiş bu ruh yüksəkliyi öz çıxışını, söhbətlərimizdə, enerjimizin səviyyəsində və ya həyata qarşı münasibətimizdə tapır. Gələcək arzular bizi nə qədər çox ruhlandırırsa, bizim üçün lazımi intizam qaydalarını mənimsəmək və şəxsi fəlsəfəmizi təkmilləşdirmək bir o qədər asan olur. Başqa sözlə, arzularımız bizi düşünməyə, hərəkət etməyə, hiss etməyə və həmin arzuları reallaşdıra biləcək adam olmağa vadar edir.

Əgər keçmişin təcrübəsini və gələcəyin ruh yüksəkliyini tətbiq etmək üçün kifayət qədər ağıllıyıqsa, onda onlar bu gün bizim xeyrimizə işləməyə başlayacaq. Xəyali təsvirini gördüyümüz son nəticə, bizim bügünkü səylərimizə rəhbərlik edərək, daha yaxşı gələcəyi qaçılmaz sonluğa çevirir. Biz, gələcəyin cəlb etdiyi və keçmişin istiqamətləndirdiyi adama çevrilirik, çünki biz bu gün düzgün yol seçmişik.

Keçmişin təcrübəsini istifadə etmək və gələcəyin ruh yüksəkliyini mənimsəmək kimi unikal qabiliyyət özündə qeyri-adi güc cəmləşdirir. Hamımız gələcəyi elə bir qaydada planlaşdırmağı bacarırıq ki, sabahkı gün gəldikdə o, bizə gözlənildiyindən daha artıq şey verir, sadəcə ona görə ki, biz keçmişin təcrübəsini və gələcəyin ruh yüksəkliyini, onu (sabahkı günü) yaradarkən istifadə etmişik.

Gələcəyin gücü – bu qeyri-adi gücdür. Ola biləcək hər bir şey elə bir enerjiyə malikdir ki, o bizi öhdəsindən gələ biləcəyimiz hər bir işi görməyə sövq edir.

Gələcəyin öz qiymət cədvəli var

Gələcəyin perspektivi müftə deyil. Gələcəyin hər bir mükafatı üçün ödənilməli olan konkret qiymət var. Gələcəyin qiyməti, bizim onu bugünkündən daha yaxşı etmək üçün göstərdiyimiz səylərdən, inadkarlığımızdan, riayət etdiyimiz intizam qaydalarından və istəyimizdən asılıdır. Bütün bunlar proqresin qiymətidir, lakin perspektivi gördükdə onu (qiyməti) ödəmək asan olur. Son məqsəd kifayət qədər cəlbedici olduqda biz var gücümüzlə vasitələr axtarmağa başlayırıq. Biz həmin bu perspektivi aydın görməli və ehtirasla arzulamalıyıq, əks halda tələb olunan qiymət istəklərimizi üstələyəcək və biz artıq olduğumuz yerdən geriyə yuvarlanacağıq.

Əgər biz, doğrudan da yaxşı gələcək istəyiriksə, onda özümüzdən orada (gələcəkdə), inam və ruh yüksəkliyimizi dəstəkləyəcək nə görürük deyə soruşmalıyıq. Gələcəyimizin hansı hissəsini həqiqətən görürük və ona nail olacağımıza bütün varlığımızla inanırıq? Beynimizdə və qəlbimizdəki bu şəkil bizi hər gün tezdən yuxudan oyanmağa və günün sonunadək işləməyə sövq edəcək qədər aydındırmı? Yolumuzdakı bütün maneələri aşmaq və uğursuzluqları üstələmək üçün, seçdiyimiz məqsəd üzərində kifayət qədərmi cəmlənmişik? Həyatın qarşımıza qoyduğu maneələrin üstündən, altından, ətrafından və ya içindən keçə bilmək üçün, özümüzü və mövcud olan şəraiti dəyişmək istəyimiz, kifayət qədərmi güclüdür?

Biz yaxşı gələcəyə təsadüfən düşə bilmərik. Qarşıya qoyduğumuz məqsədi təsadüfən izləyə bilmərik. Ardınca qeyri-ixtiyari gedilən məqsəd, məqsəd deyil; ən yaxşı halda bu istəkdir, istək isə özünü aldatmaqdan başqa bir şey deyil. İstək – bu, şöhrət sevməyən adamların istifadə etdikləri anesteziyadır, bu, öz çıxılmaz vəziyyətini unutmaq üçün istifadə edilən narkotikdir.

Gələcəyi o qədər aydın və dəqiq planlaşdırmaq olar ki, o hazır olduqda biz o qədər ruhlanmış olarıq ki, bu bizim üçün “beynimizə oturmuş, əlçəkməz sehrli ideya”ya çevrilər.

Başlıcası – bu ruh yüksəkliyini, bizim istedad və qabiliyyətimizi qaynama nöqtəsinə çatdıracaq, yanacaq kimi istifadə etməkdir. Və onda, biz yeni gələcəyə istiqamət götürmüş raketə çevriləcəyik.

Əgər öncədən gələcəyimizin planlaşdırılmasına ciddi yanaşsaq onda dərhal emosional uduş əldə etmiş oluruq. Gələcək möcüzəlidir! Gələcəyi nə qədər aydın görsək və onun perspektivini nə qədər kəskin hiss etsək, onda biz öz arzularımızı həyata keçirə biləcəyimizə daha çox inanacaq və daha pozitiv yanaşacağıq. Və bu, yeni münasibət bizi, irəli getmək istəyi və dağı dağ üstə qoymağa qadir olmağımıza inanmaq silahı ilə silahlandıracaq.

Təkbaşına uğur əldə etməyəcəyik

Hər birimizin, arzularına çatmaqda bizə kömək edəcək adamlara ehtiyacımız var. Biz hamımız bir-birimizə lazımıq. Biznes aləmində, hamımızın bir-birimizin ideya və bazarına ehtiyacımız var. Şəxsi münasibətlər aləmində bizə başqa insanların ruh yüksəkliyi və anlamaları lazımdır. Başqa insanların həyata münasibəti bizim hər birimizə siraət edir və bizim özümüzün həyata münasibətimiz hər birimizə təsir edir.

Bizim etibarlılıq rəmzi kimi təkrarladığımız və otuz bir sözdən ibarət olan Birləşmiş Ştatlar hökumətinə sadiqlik andı “Mən” sözü ilə başlayıb, “Hamı” sözü ilə bitir. Bütün Amerika məhz buradadır – sən və mən, nə isə böyük bir şey yaratmaq üçün birlikdə işləyir və bir-birimizə təsir edirik.

Hər birimiz birlikdə nə qədər güclü və hər birimizin nə qədər vacib olduğumuzu dərk etdikdə, biz nəhəng bir qüvvəyə çevrilirik.

Hamımız birlikdə nə edə bilərik? Qeyri-adi işlər. Aya və daha uzaqlara uça bilərik. Biz xəstəliklərin əlacını tapa, aclıq və fəlakətləri azalda, istənilən adamın imkanlarını artıra və ya azalda və insanlığa xeyir verəcək bir şey icad edə bilərik. Biz əvvəllər müharibə və düşmənçiliyin hökm sürdüyü yerə sülh və dostluq gətirə bilərik. Göyləri və okean dərinliklərini, insan beyninin hüdudsuz imkanlarını təhqiq edə bilərik. Təsəvvürümüz xaricində olan heç bir şey yoxdur, təsəvvür isə istənilən proqresin başlanğıc nöqtəsidir.

Hər bir kəsin səyi, hamımız üçün vacibdir. Hamımız – işdə, evdə, cəmiyyətdə və ya məktəbdə mürəkkəb şəkildə, bir-birimizlə bağlıyıq.

Bizim və digərlərinin bu qarşılıqlı əlaqələrə münasibəti bizim gələcəyimizə böyük təsir göstərir. Con Donnun bir vaxtlar yazdığı kimi: “İnsan tək-tənha dayanmış bir ada deyil, hər kəs bütöv bir kontinentin, materikin bir hissəsidir. İstənilən adamın ölümü məndən nə isə qoparır, çünki mən insanlığın bir hissəsiyəm. Bunun üçün də, kilsə zənginin kimin üçün çalındığını soruşma (xristian dinində bir kəs vəfat etdikdə, kilsə zəngləri çalınır) o eyni zamanda sənin üçün çalınır”.

Öz vacibliyinin dərk edilməsi – bu, prosesin başlanğıcıdır

Hamımız öz təfəkkürümüzü işə, kitab oxumağa, kurslara getməyə və şəxsi fəlsəfəmizi inkişaf etdirmək üçün yeni yollar axtarmağa yönəltsək nə baş verər? Əgər biz keçmişə, bu günə və gələcəyə yeni münasibət yaratsaq nə baş verər? Əgər başqalarına olan hisslərimizi dəyişsək və hər bir ayrı fərdin vacibliyini və onun bizim kollektiv taleyimizə təsirini dərk etsək nə baş verər? Əgər bütün bunları etmiş olsaydıq, onda onun gələcəyimizə hansı möcüzəli təsir göstərəcəyini təsəvvür edin.

Ən yaxşısı isə odur ki, bizim hər birimiz, xəyallarımızdakı arzularımızı həyata keçirmək üçün kifayət qədər mental, mənəvi, intellektual və yaradıcı enerjiyə malikik. Hər kəs buna malikdir! Yalnız nəyə malik olduğumuzu və bunları inkişaf etdirmək üçün kifayət qədər vaxt ayırmaq, sonra isə onları bizim üçün işləməyə vadar etmək lazımdır.

Sadəcə özümüzə qarşı yanlış münasibət, bizə, malik olduğumuz istedad və vergiləri qiymətləndirməyə imkan vermir. Nə üçün biz digərlərinin üstünlüklərini görməyə meyilliyik, öz üstünlüklərimizə isə fikir vermirik? Nə üçün biz, həmişə digərlərinin hərəkətlərini alqışlamağa hazırıq, öz hərəkətlərimizdən isə utanırıq?

Özümüzə baxışımız – bu, seçim məsələsidir.

Özümüzü necə görməyimiz – bu, seçim məsələsidir, şərait deyil və bizim özümüzü necə qəbul etməyimizi müəyyən edən əsas faktor şəxsi fəlsəfəmizdədir.

Əgər insanlardan müəyyən bir şeyə qarşı hisslərini soruşsaydıq, onda onların nə üçün başqa deyil, məhz həmin hissləri keçirmələrinə, onun haqda kifayət qədər biliyə malik olmamaları səbəb olduğunu aydınlaşdırardıq. Tam informasiyaya malik olmadan, onlar kiçik parçalar və fraqmentlər əsasında nəticələr çıxarıblar. Biliklərinin məhdud olmasından, onlar adətən səhv qərarlar qəbul edirlər. Əgər onlar daha yaxşı bilsəydilər, onda daha yaxşı düşünərdilər. Başqa sözlə, onlar sadəcə biliklərini genişləndirməklə daha düzgün nəticələr çıxara bilərdilər.

Bu isə, bərabərliyin digər tərəfi: onlar daha yaxşı bilsəydilər, daha yaxşı münasibət bəsləyərdilər. Bu nə üçün baş verərdi? Çünki onlar daha düzgün nəticələr çıxara bilərdilər, bu nəticələr daha yaxşı seçim etmək imkanı verərdi və bu da daha yaxşı nəticələrə səbəb olardı.

Bizim münasibətimiz, aldığımız biliklər əsasında etdiyimiz seçim və qərarlardan asılı olaraq formalaşır. Təsəvvür edin ki, rəssam öz şedevrini yaratmaq istəyir, palitrasında isə yalnız bir neçə rəng var. Bilikləri tam olmayan adam da eyni vəziyyətdədir. Tam şəkilin alınması üçün onun “mental rəngləri” çatışmır.

Boşluqlara yer verilməyəcək bilik sahəsi varsa, bu da öz unikallığını bilməkdir. Özümüzü yaxşı anlaya bilmərik, sadəcə ona görə ki, faktiki olaraq özümüzü tanımırıq. Əgər özümüzü həqiqətən də tanısaydıq, öz gücümüz, qabiliyyətimiz, hisslərimizin dərinliyini, yumor hissimizi və unikal bacarıqlarımızı dərk etsəydik onda biz özümüz üçün daha yaxşı gələcək qura bilmək qabiliyyətimizə heç zaman şübhə etməzdik.

Hər birimiz unikalıq. Bütün dünyada eynilə bizim kimi adam yoxdur. Gördüyümüz xüsusi işləri görə biləcək yeganə adamıq. Və gördüyümüz işlər xüsusi işlərdir. Gördüyümüz işlərə görə cəmiyyətin gur alqışını və ya xüsusi mükafatını gözləməməliyik, lakin bizim fəaliyyətimiz nəticəsində dünya daha da yaxşılaşır. Ailəmizi daha möhkəm, şirkətimizi daha uğurlu və cəmiyyətimizi daha da çiçəklənən edirik, çünki özümüzük.

Özümüzə qarşı münasibətimizin dəyişdirilməsi, özümüz də daxil olmaqla, hər bir insan varlığının dəyərinə münasibətdə yeni fəlsəfənin formalaşdırılmasından başlayır. Çoxlarımız öz həyatımızı yaşamaqla o qədər məşğuluq ki, konkret bir gündə nə etdiyimizə nəzər yetirmək üçün dayanmağa sadəcə vaxt tapmırıq. Özümüzü sadəcə ona görə qiymətləndirə bilmirik ki, özümüz haqda kifayət qədər məlumata malik deyilik.

Özünütanıma – bu həyat tapmacasının həlledici bəndlərindəndir. Özümüzü nə qədər yaxşı tanısaq, bizə və ətrafımıza xeyir verəcək qərar və seçimləri daha yaxşı edəcəyik. Beləliklə, biz artıq aydınlaşdırdıq ki, seçimimiz yaxşılaşarsa onda nəticələr də yaxşı olar, nəticələr yaxşılaşdıqda isə bizim həyata olan münasibətimiz də yaxşılaşar.

Başqaları ilə ünsiyyət hisslərimizə necə təsir edir?

Ünsiyyət üçün seçdiyimiz adamlar, biliklərimiz və hisslərimiz üçün əsas mənbədir.

Daha yaxşı həyat axtaranların daim özlərinə verəcəkləri üç sual var:
Sual 1: Ətrafında kim var?

Gündəlik ünsiyyətdə olduğumuz adamları öyrənmək və onların bizə göstərə biləcəkləri təsiri ölçüb-biçmək lazımdır. İşgüzar, bilikli və avtoritetli insanlar arasında hansı reputasiyaya malikdirlər? Bilikləri nə qədər dərindir? Həyata münasibətin, məqsədlərin və şəxsi inkişafın vaciblik və qiymətini anlayırlarmı? Son üç ay ərzində nə qədər kitab oxuyublar?

Öz qabiliyyətlərini artırmaq və yeni bacarıqlar əldə etmək üçün hansı kurslara gediblər? Məsuliyyət, inadkarlıq, ədalət, səbr və əməksevərlik kimi xüsusiyyətləri nə qədər qiymətləndirirlər? Onlar nəyə malikdirlər, onların fikirlərini, məsləhət və ya konsultasiyalarını nə qiymətli edir?

Ümid edək ki, yaxın ətrafımız, ən böyük keyfiyyətli minlərlə lətifə, aforizm və yanlış fikirləri olan insanlardan təşkil olunmayıb.

Bizimlə gündəlik ünsiyyətdə olan insanlar, bizi ruhlandırmaq əvəzinə öz pessimizmləri ilə bizi yoluxdurmamalı, şikayət etməməli və başqalarını ələ salmamalıdırlar. Belə bir ətrafa malik olmadan, həyatı problemlər qarşısında optimist olmaq çox çətindir.

Sual 2: Onlar hansı təsiri göstərirlər?

Bu, tutarlı sualdır. Onlar bizi hara sürükləyirlər? Onlar bizi söhbətə necə sövq edirlər? Onlar bizi nə düşünməyə, nə oxumağa və nə etməyə sövq edirlər? İşimizi yaxşı görüb inkişaf etməyimizə və gördüyümüz işdən razı qalmaq hissimizə hansı təsiri göstərirlər? Və ən vacibi – necə insan olmağımıza hansı təsiri göstərirlər?

Pis insanları həyatımıza buraxmaq çox asandır. Məhz buna görə də ünsiyyət dairəmizi daim yoxlamalıyıq. Biz tez-tez əmin olmalıyıq ki, pis təsir səsləri bizim imkanlar bağçamıza girib orada inkar və şübhə toxumları əkməyiblər.

Bu məsələ nə qədər qarışıq olsa da, yəqin ki, bizim hamımızın, baxışları və adətləri uğur qazanmaq şanslarımızı dağıdan bir neçə yaxın tanışımız var.

Onlar çox yaxşı və xoş məramlı insan ola bilərlər, lakin, bizə pis təsir göstərirlərsə, yəqin ki, bəzi çətin seçimləri etməli olacağıq. Özümüzü neqativ təsirlərdən qorumaq üçün, yəqin ki, daha pozitiv və motivləşdirici dostluq əlaqələri qurmaq üçün, biz illərlə tanıdığımız insanlardan uzaqlaşmalı olacağıq.

Sual 3: Bu əlverişlidirmi?

Ünsiyyət dairəmizdəki insanların qiymətləndirilməsi çox çətin iş ola bilər. Bu işdəki hər bir proqres adətən ağrılı olur, lakin, digər insanların bizə göstərdiyi təsirin nəticələri daha da ağrılı ola bilər.

Bəzən yalnız öz mövqelərimizi deyil, həmçinin digərlərinin gələcək rifahını müdafiə etdiyimizi xatırlamaq kömək edə bilər. Əgər biz özümüz güclüyüksə, onda digərlərinə də, həyatlarını dəyişməyə və yaxşılaşdırmağa kömək edə bilərik. Amma, biz güclü olmasaq, onda bəzi insanların təsiri bizim inkişafımızı çətinləşdirəcək və ya tamamilə qarşısını alacaqdır. Uğurlu gələcəyimizi qorumaq üçün biz, lazım gəldikdə müəyyən insanlarla əlaqəni kəsə bilmək üçün kifayət qədər cəsarətli olmalıyıq.

Güman ki, bu çətin seçimdir, lakin vacibdir. Biz hamımız bəzən ehtiyyatsızlıq edirik və pis insanlar və ya pis düşüncələr həyatımıza yol tapa bilir. Bunun çarəsi, belə pis təsirləri aşkar edib onların mənbələrini minimuma endirmək və ya tamamilə aradan götürməkdir.

Bu cür kəskin tədbirlər nə üçün lazımdır? Çünki, neqativ təsir çox güclü və təhlükəlidir. heç zaman təsirin gücünü yanlış qiymətləndirmək olmaz. Təsirin belə güclü olmasının səbəbi, bizi dəyişmək qabiliyyətinə malik olmasındadır, özüdə bu təsir pis istiqamətə doğrudursa, onda yaxa qurtarmaq çox çətin olur.

Uğursuzluq kimi, təsir də məkrlidir. Biz heç vaxt yol verə bilmərik ki, kimsə qəsdən, bizi yolumuzdan azdırsın. Lakin biz kifayət qədər diqqətli və ehtiyatlı olmasaq, kiməsə bizi yanlış yola sürükləməyə imkan vermiş olacağıq. Bu insanlar o qədər çevik olurlar ki, biz zərər dəyənə və gec olmayana kimi heç bir şey anlamırıq. Hətta bizi sürükləyən adamı dost saymaqda davam edə bilərik.

Burda kiçik bir təkan, orda kiçik bir təkan və müəyyən bir vaxtdan sonra biz ətrafımıza baxıb soruşacağıq: “Mən burda nə edirəm? Bura qətiyyən mənim olmaq istədiyim yer deyil!” Və nəhayətdə, bizi yanlış yola sürükləyən adamla rastlaşdığımız ana kimi olduğumuz yerə qayıtmaq üçün həftələr, aylar və hətta illər sərf etməli oluruq.

Kiminləsə ünsiyyəti kəsmək – bu asan iş deyil. Bunu ehtiyatla və düşünülmüş şəkildə etmək lazımdır. Lakin özümüzü dəyişməkdə və uğur qazanmaqda israrlıyıqsa, onda bizə pis təsir edən insanlardan uzaqlaşmağa borcluyuq. Bunu etməyəcəyimiz üçün ödəyəcəyimiz hesab çox böyük olacaq.

Məhdud ünsiyyətlərin xeyri.

Mövqeyimizi müdafiə etməyin başqa bir üsulu da məhdud ünsiyyətdir. Ömrümüzün axırına kimi iş yoldaşlarımız və ya bəzi qohumlarımızla görüşməkdən imtina edə bilmərik. Lakin biz onlarla faktiki ünsiyyətin vaxtını azalda bilərik ki, bu da onların mənfi təsirini minimuma endirə bilər .

Elə insanlar var ki, onlarla bir neçə saat deyil , bir neçə dəqiqə ünsiyyətdə ola bilərik. Elə insanlar da var ki, biz onlarla bir neçə gün deyil, bir neçə saat keçirə bilərik. Bir şərtlə ki məqsədlərə nail olmağımız oyuna qoyulmayıb.

Hədsiz təsir – pis təsirdir. Biz kiminləsə ünsiyyət vaxtını minimuma endirməklə, həmin adamla əlaqənin tamam qırılmasından yayına bilərik. Lakin biz hətta ünsiyyətdə də çox ehtiyatlı olmalıyıq. Təsadüfi təsir – bu çox məkrli bir şeydir, çünki o, toplana bilir, effektini isə görmək çətin olur. Biz daim xatırlamalıyıq ki, uğursuzluq – bu, uzun müddət ərzində gündəlik təkrarlanan, düşüncə və qərarlardakı səhvlərin hiss olunmadan qalaqlanmasının nəticəsidir.

Ailə və işgüzar həyatımızda ünsiyyətdə olduğumuz insanların üstünlük təşkil edən 80%-i, nailiyyətlərimizin yalnız 20%-nə görə məsuliyyətlidir. Və əksinə, uğurlarımızın 80%-inə görə, ünsiyyətdə olduğumuz insanların azlıq təşkil edən 20%-inə minnətdarıq. Bununla əlaqədar, qəribə, lakin çox vacib bir faktı qeyd etmək lazımdır: məhz 80%-lik qrup (paylarına nailiyyətlərimizin yalnız 20%-i düşən qrup) vaxtımızın 80%-ni almağa çalışacaqlar, 20%-lik qrupa isə 20% vaxt ayıracağıq.

Burada seçim aydın olmalıdır. Biz vaxtımızın 80%-ini uğurlarımızın 80%-ini qazanmaqda kömək edən, 20%-lik qrupa ayırmalı, uğurlarımızın 20%-inə cavabdeh olan 80%-lik qrupa isə yalnız yerdə qalan 20% vaxtımızı ayırmalıyıq. Bu asan məsələ deyil. Adətən böyük qrupdan olan insanlar uğur əldə etmək istəyənlərin həyatına ustalıqla yol tapırlar. Ehtiyatlı olmayanların qiymətli vaxtının 80%-ini oğurlamaq bacarığına malikdirlər.

Gözdən yayınaraq, dəvə yavaş-yavaş çadıra daxil olur və biz tezliklə çöldə qaldığımızı aşkar edirik. Bu insanların çoxu yaxşı adamlardır və onlar sadəcə uğur əldə etməklə maraqlanırlar, lakin “necə” sualının vacibliyini hələ anlamırlar. Onlar hələ bilmirlər ki, əvvəlcə səbəb yaranır sonra isə cavablar gəlir. Onlar hələ kəşf etməyiblər ki, əgər insan hansısa bir məqsədə bütün varlığı ilə can atırsa, onda əlində olan imkanlardan necə istifadə etmək lazım olduğunu öyrənmək üçün ona heç bir hazırlıq kursu və təlimatlar toplusu lazım deyil.

Problemlərlə qarışıq bu imkanlar dünyasında elə insanlar var ki, başa düşmək üçün öyrənmək istəyirlər və elə insanlar da var ki, hətta heç bir şey bilmədən hər şeyi başa düşdüklərini zənn edirlər.

Şəxsi inkişaf və proqresə az vaxt ayıran insanlar çoxdur. Əgər biz qızıl yatağı tapsaydıq və onu bölüşmək üçün yaxın dostlarımızdan bir neçəsini seçsəydik, onlar bizi məyus edərdilər. Onlara verəcəyimiz sərvət əvəzində kömək etmələrini xahiş etsək onlar şikayətlənəcək və bizim təklifin onları təmin etmədiyini deyəcəklər.

Bəziləri, belədəki tilişkələrdən və əllərindəki döyənəklərdən şikayətlənəcək. Bəziləri qızıl yatağının rahat evlərindən uzaq olmasından şikayətlənəcək. Bəziləri görünən işlərdən sonra peyda olacaq vergilərdən və bunun çox ədalətsiz olmasından şikayətlənəcək. Digərləri başqalarının lazım olandan çox paya sahib olmasından şikayətlənəcək. Və bir başqaları bizi digər dostlarımızı dəvət etdiyimizə görə lənətləyəcək.

Şəxsi inkişaf – bu çox çətin işdir, lakin özünütəkmilləşdirmə ilə məşğul olan insanın ən pis günü belə, bu işi görməyənin ən yaxşı günündən yaxşıdır.

Biz öz qızıl yatağımızın axtarışını sadəcə kiminsə, hörmət etdiyimiz, yaxşı dostlar hesab etdiyimiz, lakin bizim istək və arzularımıza pis təsir göstərən insanların fikrinə görə yarıda buraxmamalıyıq. Bu arzuolunmaz təsiri aradan götürməyə və ya məhdudlaşdırmağa borcluyuq. Əks halda, məqsədlərimizi bölüşməyən bu insanların pessimist təsiri ilə öz arzularımızı itirə bilərik.

Geniş ünsiyyət dairəsinin əhəmiyyəti

Ünsiyyətimiz və onun bizə təsiri baxımından, edə biləcəyimiz başqa bir seçim genişləndirilmiş ünsiyyətdir. Başqa sözlə, qiymətli insanları tapıb onlarla ünsiyyətə mümkün qədər çox vaxt ayırmaq lazımdır.

Bizi ruhlandıran, stimullaşdıran, düzgün istiqamətdə irəliləməmizdə kömək edən düzgün seçilmiş insanlarla keçirilən ən az vaxt belə güclü effektə malik ola bilər.

Mənasız insanlara saatlarla vaxt sərf etməkdənsə, düzgün seçilmiş insanlarla bir neçə dəqiqə ünsiyyətdə olmaq daha yaxşıdır. Yaxşı insanlarla ünsiyyət dairəsini genişləndirmək və lazımsız insanlarla ünsiyyəti məhdudlaşdırmaqla biz özümüz üçün yaxşı təsir mənbəyi yaratmış olarıq.

Yeni və daha yaxşı təsir mənbələri

Mövqelərimizə təsir edə biləcək yeni informasiya və ideyalar mənbəyi hamı üçün əl çatandır. Uğur əldə etmək üçün lazım olan informasiyanı çox mənbədən almaq olar. Əgər biz axtarmağa başlasaq, onda informasiyanın hər yerdə olduğunu görərik.

Bizə lazım olan insanlarla əlaqə saxlamaq imkanımız olmasa belə, onların artıq deyilmiş fikirlərini asanlıqla əldə etmək olar. Bizi ruhlandıra biləcək yüzlərlə audiokaset var. Audiokasetlərdəki bu proqramlar bizə, məqsəd qoyulması, liderlik sənəti, vaxt bölüşdürülməsi, maliyyə işlərinin idarə olunması və həmçinin bu kimi digər vacib aspektlərə yeni baxış və yanaşma imkanı verir. Bu yeni, ruh yüksəldən səsləri dinlədikcə, biz proqres toxumlarının şüurumuzda cücərərək, bizi yeni tərzdə və daha konstruktiv şəkildə düşünməyə vadar etməsini hiss edirik. Audiokasetdəki səslər onu dinləyənlərin həyatına radiodan daha çox xeyir verir.

Audiokasetlərin effektiv olması üçün onları daim dinləmək lazımdır. Yeni səslərin bizə təsir etməsinə imkan vermək üçün onları dəfələrlə dinləmək lazımdır. Təkrar biliyin anasıdır.

Bizi ruhlandıra biləcək yeni səslərin tapılması, bacarıq və qabiliyyətdən deyil, bizim yanaşmağımızdan asılıdır. Məhz şagird müəllimi tapmalıdır, çünki yaxşı fikirlər ağlımıza nadir hallarda gəlir. Uğur, onun məhsullarına ehtiyacı olana deyil, proqresə can atan adamlara nəsib olur.

Həyata münasibət – ən vacib olan budur.

Həyatımızın dəyişməsi prosesi bizim daxilimizdə başlayır. Hamımız böyük potensiala malikik. Biz səylərimizdən yaxşı nəticələr istəyirik. Çoxlarımız səylə işləməyə, uğur və xoşbəxtliyin tələb etdiyi qiyməti ödəməyə hazırıq.

Çoxlarımızda öz unikal insani potensialından istifadə etmək və arzu olunan nəticəni əldə etmək qabiliyyəti var .Lakin bir aspekt var ki, potensialımızın səviyyəsini, fəaliyyətimizin intensivliyini və əldə ediləcək nəticənin keyfiyyətini müəyyən edir – bu, bizim yanaşmağımız və həyat mövqeyimizdir.

Məhz həyata münasibətimiz, bizim, qarşıda necə həyat görə biləcəyimizi müəyyən edir. Bu, arzularımızın miqyasını müəyyən edir və problemlə qarşılaşdıqda qətiyyətimizə təsir edir. Bu dünyada heç kim bizim həyata münasibətimiz üzərində hakimiyyətə malik deyil. İnsanlar ona (həyata münasibətimizə) neqativ düşüncə və ya yanlış məlumat verməklə təsir edə bilərlər, lakin biz özümüz bu təsirə meyl etməsək heç kim həyata münasibətimizi idarə edə bilməz.

Heç kim bizi “əsəbləşdirə” bilməz. Hərəkətlərimizin idarə olunmasına meyl etməklə biz özümüz əsəbləşirik. Seçimi başqası deyil, biz özümüz edirik. Onlar sadəcə bizim həyata münasibətimizi sınağa çəkirlər. Əgər biz bəzən əsəbi və çılğın, bəzən paxıl və şübhəli olaraq, qeyri-sabit münasibət (həyata) seçiriksə deməli biz bu sınaqdan çıxa bilməmişik. Və əgər özümüzü layiq bilməyərək özümüzü tənqid ediriksə, deməli yenə də sınaqdan çıxa bilməmişik.

Əgər biz özümüzə layiq deyiliksə, onda öz hisslərimiz üçün bütün məsuliyyəti öz üzərimizə götürməliyik. Bizi yanlış istiqamətə aparan hisslərdən qorunmağı, düzgün yönləndirən hissləri isə möhkəmləndirməyi öyrənməliyik.

Gələcəyin bizim üçün hazırladığı mükafatların hamısına yiyələnmək istəyiriksə, onda öz baxışlarımız üzərində tam nəzarəti saxlayaraq, bütün insanlara verilmiş, bir neçə vacib seçimi yerinə yetirməliyik. Bizim həyata münasibətimiz – bu, lazımi qaydada qorunması tələb olunan, çox qiymətli bir xəzinə, ləyaqətdir.

Aramızda yerləşən və pozitiv baxışlarımıza zərər yetirə və ya onu oğurlaya biləcək vandal və oğrulardan qorunun.

Həyata düzgün münasibətin seçilməsi – bu, uğura aparan əsaslardan biridir. Möhkəm fəlsəfə, özümüzə və bütün dünyaya pozitiv münasibətin vəhdəti, həyatımızın bütün sahələrinə təsir edə bilən möhkəm daxili özək və qətiyyət verir. Bura (həyatımızın bütün sahələrinə) həyat mozaikasının üçüncü fraqmenti də aiddir ki, onun da öyrənilməsinə indi başlayırıq.

ÜÇÜNCÜ HİSSƏ
Fəaliyyət

Talantlar (ən qiymətli qədim pul vahidi) haqda rəvayət adlanan, qədim bir hekayə var. Rəvayətə görə, bir gün evin sahibi, üç qulluqçusunu bir yerə yığıb onlara tezliklə uzun səfərə yollanacağını bildirir. Getməzdən öncə o, hər bir qulluqçuya müəyyən məbləğdə talant verir. O vaxtlar talant, orta səviyyəli işçinin bir neçə illik qazancına bərabər idi və uyğun olaraq, hər bir talant böyük bir məbləğ idi. Qulluqçulardan birinə sahib beş talant, ikinciyə iki talant və üçüncü qulluqçuya bir talant verir. O, səfərdə olduğu müddət ərzində, qulluqçulardan pulları qorumaqlarını xahiş edir və gedir.

Sahib getdikdən sonra, birinci qulluqçu bazara yollanıb pulları on talant edənə kimi ticarətlə məşğul olur. İkinci qulluqçu da həmin işi görür və pulları dörd talant edir. Üçüncü qulluqçu isə çox ehtiyatlı adam olduğundan talantı etibarlı qorunması üçün yerə basdırır.

Müəyyən vaxtdan sonra sahib qayıdır və verdiyi talantların aqibətini öyrənmək üçün qulluqçuları toplayır. Birinci qulluqçu, gördüyü müdrik iş haqda danışır və üstəlik beş talant da əlavə olmaqla sahibinin verdiyi beş talantı geri qaytarır. Sahib qulluqçuya “Afərin!” – deyir. İkinci qulluqçu irəli keçib eyni cür etdiyini söyləyir və əlavə iki talantla yanaşı sahibinin verdiyi iki talantı qaytarır.

Sahib ona da “Afərin!” – deyir. Və nəhayət üçüncü qulluqçu irəli keçib, gördüyü iş haqda danışdı: “Pullarınızı itirməkdən qorxaraq mən onu qayğıkeşliklə yerə basdırdım”. Və sonra təntənəli şəkildə sahibinin ona verdiyi talantı təqdim edir. Sahib istifadə edilməmiş yeganə talanta baxdı və dedi: “Bu talantı götür və onu, indi on talanta malik olana ver”.

Hekayənin belə sonluğu çox adamın xoşuna gəlmir. Onların fikrincə, bircə talanta malik olanın əlindəkini alıb on talanta malik olana vermək haqsızlıq idi. Lakin unutmayın ki, həyat öz mükafatlarını ehtiyaclarımıza deyil, xidmətlərimizə uyğun olaraq verir. Bu rəvayətin məğzi ondan ibarətdir ki, həyatın bizə bir və ya on talant verməsindən asılı olmayaraq, bizim öhdəmizə düşən məsuliyyət əlimizdə olandan səmərəli istifadə etməkdir. Qəpikləri var-dövlətə, maneələri imkanlara məhz bu cür çevirirlər, əlimizdə olanları və bacarıqlarımızı işə salmaqla.

Gec-tez biz, bütün bilik və pozitiv baxışlarımızı fəaliyyətə çevirməli olacağıq. Rəvayətdən göründüyü kimi, ilkin kapitalımız nə qədər çox olarsa, inadlı əməyimiz nəticəsində əldə edəcəyimiz nəticə də bir o qədər böyük olacaq. Məhz buna görə də, fəaliyyətə möhkəm şəxsi fəlsəfə və həyata düzgün münasibətlə başlamaq lazımdır. Nə qədər çox bilsək və öz imkanlarımıza nə qədər yaxşı bələd olsaq, uğur qazanmaq şansımız bir o qədər çox olar.

Lakin məlumatın və pozitiv münasibətin artması kifayət etmir. Nə qədər çox bilməyimiz və nə qədər yaxşı dərk etməyimiz, uğur əldə etmək üçün yalnız potensialımızı müəyyən edir. Qoyduğumuz məqsədə nail olmağımız isə son nəticədə yalnız bizim fəaliyyətimizdən asılıdır.

Biz harmonik fəlsəfəyə, dərin şəxsiyyətə və pozitiv münasibətə malik ola bilərik, lakin onları işə salmırıqsa, onda tezliklə məlum olacaq ki, biz irəli getmək əvəzinə sadəcə bəhanələr axtarırıq. Biliklərimiz və baxışlarımız – bunlar həyatımızın keyfiyyətinə təsir edən vacib faktorlardır. Lakin unutmayın ki, onlar yalnız üzərində yaxşı gələcək tikiləcək bünövrədir. Binanın tam hazır olması üçün fəaliyyət lazımdır.

Nə üçün biz, bəzən birinci etapda ilişirik?

Əgər bizim irəli getmək istəyimiz səmimidirsə, onda biliklərimizi və anladıqlarımızı həyata keçirmək üçün bütün imkanlardan istifadə etməliyik. Daxilimizdə olan bütün yaxşı şeyləri xarici aləmə göstərmək üçün vasitələr tapmalıyıq. Əks halda daxili dəyərlərimiz istifadə olunmadan qalacaq, istedadımız isə mükafatlandırılmayacaq.

Nə üçün bəzi insanlar qalib gəlir, digərləri isə məğlub olur – bu sual bizi tez-tez tupikə salır. Hətta bəzi hallarda, bu haqsızlıq kimi də görünür. Biz hamımız yaxşı təhsilə, həyata düzgün münasibətə və həyatda nə isə etmək istəyinə malik insanlar tanıyırıq. Onlar yaxşı valideyn, vicdanlı işçi və etibarlı dostlardır. Lakin bilik, baxış və istəklərinə baxmayaraq, sakit ümidsizlikdə yaşamağa davam edirlər. Onlar malik olduqlarından daha çox şeyə layiqdirlər, lakin zənnimizcə çox az qazanırlar!

Və əksinə həmişə elə insanlarla rastlaşırıq ki, layiq olduqlarından daha çox şeyə malikdirlər. Onlar savadsızdırlar. Özlərinə və ətrafdakılara münasibətləri pisdir, çox zaman vicdansız və ləyaqətsiz hərəkət edirlər. Onları daha çox şeyə layiq olan insanlarla birləşdirən yeganə xüsusiyyət uğur əldə etmək istəyidir. Xeyirxahlığın, biliyin və dərrakənin azlığına baxmayaraq, bu insanlar çox zaman yüksəklərdə olurlar.

Nə üçün bəzən elə olur ki, yaxşı insanlar az şeyə malik olurlar, pis insanlar isə uğur qazanırlar? Nə üçün belə alınıb ki, bizim cəmiyyətdə vicdanlı vətəndaş öz kiçik hesablarını ödəmək üçün gecə-gündüz zəhmət çəkdiyi halda qanqsterlər, narkodillerlər və digər kriminal ünsürlər “Rolls-Royes”lərdə gəzirlər?

Əgər, bizim də uğur qazanmaq istəyimiz onlardakı qədər güclüdürsə, bizim əlavə olaraq, incə fəlsəfi yanaşmamız və emosional nəzakətimiz varsa, bəs onda nə üçün, biz onlardan daha yaxşı nəticələr əldə etmirik? Cavab isə ondadır ki, biz məqsədlərimizə nail olmaq üçün işləmirik, onlar bunu edirlər. Biz malik olduğumuz hər şeyi məşğul olduğumuz işə sərf etmirik. Onlar isə bunu edirlər.

Biz yeni planlar hazırlamaq üçün gecəyə kimi oturmur və sonra bu planları reallaşdırmaq üçün hər gün var qüvvəmizlə işləmirik. Onlar isə bunu edirlər. Biz sənayemizə və bazarımıza aid hər şeyi öyrənməyə can atmırıq. Onlar isə bunu edirlər.

Məqsədlərimizə nail olmaqda kömək edə biləcək insanlarla əlaqə yaratmaq üçün lazımi təsir mənbələrini əldə etmək üçün tam səy göstərmirik. Onlar isə bunu edirlər. Biz gələcək perspektivlər haqda xəyallar qurduğumuz zaman onlar konkret işlər görürlər. Sözsüz, onlar pis işlər görə bilərlər, lakin bunu elə səylə, elə entuziazm və məsuliyyətlə edirlər ki, bu bizim çoxlarımızı utandıra bilərdi.

Şər, xeyrin olmaması səbəbindən yaranan boşluğu doldurmağa tələsir. Şərin zəfəri üçün lazım olan yeganə şey, xeyirxah insanların heç bir fəaliyyət göstərməməsidir və çox təəssüf ki, həddən artıq çox xeyirxah insan bu yolu seçir. Məhz bizim intensiv və xeyirxah fəaliyyətimizin azlığı, şərin zəfərinə və yaxşı insanların sürünməsinə səbəb olur. Əgər bəzən həyat ədalətsiz görünürsə, bunun günahı özümüzdən başqa bir kəsdə deyil.

Təsəvvür edin, malik olduğumuz imkanları elə bu dəqiqə fəaliyyətə çevirsəydik həyatımız necə dəyişərdi, biz nələrə malik olardıq, kim olardıq?

Bütün yüz faizi ailəmizə, işimizə və cəmiyyətimizə sərf etsəydik nə olardı? Əgər bu andan etibarən kitab oxumağa, səhvlərimizi intizam qaydaları ilə əvəz etməyə və stimullaşdırıcı ideyalara malik insanlarla ünsiyyət qurmağa başlasaydıq nə olardı? Bu gündən başlayaraq, xəyallarımızı planlara, planları isə real nəticələr verəcək fəaliyyətə çevirsəydik nə olardı? Necə möcüzəli dəyişikliklər baş verərdi?! Bir andaca şər geri çəkilər və xeyir yaranan boşluğu sel kimi dolduraraq öz layiqli yerini tutardı.

Öz ailəmizlə necə maraqlı həyat yaşayardıq – uğurlar, sevinc və xoşbəxtliklə dolu bir həyat. Gələcək nəsillərə isə necə gözəl miras qoyardıq – xeyirxahlıq, təmizlik və yeni dünya qurmaq üçün real dəyərlərlə zəngin bir miras və bütün bunlar hamısı sadəcə, öz həyatımızla bağlı nə isə etmək, istedad və bacarığımızı işləməyə vadar etmək hesabına.

Gələcəyin surətinin istifadə edilməsi.

Niaqara şəlaləsi – dünyada ən heyranedici mənzərələrdən biridir. Saatda bir neçə ton Niaqara suyu bir neçə yüz fut hündürlükdən köpüklənən gölə tökülür. Öz dərrakəsinin hesabına insan tökülən suyun nəhəng gücünü ram etmişdir və o, yüz minlərlə insan üçün enerji mənbəyi kimi xidmət edir.

Öz arzularımız da, bu təbiət möcüzəsi kimi heyranedici və güclü ola bilər. Lakin onların bizə və ətrafımızdakılara xeyir verməsini istəyiriksə, onda onları da müəyyən enerji formasına çevirərək ram etmək lazımdır. Əks halda, onlar sadəcə insan beyninin heyranedici təsəvvürü olaraq qalacaqdır.

Biz daim uğur qazanmaq istəyimizi iddia edirik, lakin gec-tez fəaliyyətimizin səviyyəsi istəklərimizin səviyyəsi ilə bərabərləşməlidir. Nailiyyət haqda danışmaq başqa – onu reallaşdırmaq isə tamam başqa bir işdir. Elə insanlar var ki, onlar üçün uğur haqda danışmaq, onu əldə etmək istiqamətində konkret iş görməkdən daha asandır. Sanki onların virtual mahnıları “nə vaxtsa” onlara yalançı arxayınlıq hissi verir və bu gün görülməsi vacib olan işlər görülməmiş qalır.

Bu cür özünü aldatmaların öz qaçılmaz qiyməti var. Gec-tez, elə bir zaman gələcək ki, onlar geri dönüb həyata keçirmək istədikləri arzularına təəssüflə baxacaqlar. Məhz buna görə də, bu gün özümüzü, üzərimizə daha asan intizam yükü götürməyə məcbur etməliyik. Hamımız bu və digər yükü – intizam və ya təəssüf yükünü üzərimizdə hiss edirik, lakin fərq ondadır ki, intizam yükü cəmisi bir neçə qram, təəssüf yükü isə bir neçə ton ağırlığa malikdir.

Fəaliyyət – bu, biliklərimizin, bacarıqlarımızın və hisslərimizin, daha çox şeyə nail olmaq istəyi və indi olduğumuzdan daha böyük bir insan olmaq istəyimizin vəhdətidir.

Fəaliyyət istirahətdən daha yaxşıdır!

Əgər hər hansısa bir proyektlə məşğul olmağa başlayırıqsa, nə dərəcədə gərgin işləməliyik? Ona nə qədər vaxt sərf etməliyik?

Fəaliyyət haqda fəlsəfi baxışlarımız və gərgin işə münasibətimiz, həyat keyfiyyətimizə təsir edir. İş və istirahət arasında düzgün münasibəti necə qurmağımız, müəyyən iş etikası yaradır. Bu iş etikası – gələcək uğura sərf etməyə hazır olduğumuz zəhmətin miqdarına münasibətimizdir – və nəticənin nə qədər böyük və ya məhdud olacağını müəyyən edir.

Fəaliyyət həmişə istirahətdən yaxşıdır. Hər dəfə, bacardığımızdan az iş görməyi qərara aldıqda, bu düşüncə səhvi bizdəki özünəinama təsir edir. Və bu səhvi hər gün təkrarladıqda, tezliklə, nəinki bacardığımızdan az iş gördüyümüzü, həmçinin, ola biləcəyimiz insan olmağımızı aşkar edəcəyik. Bu səhvin toplanan effekti, dağıdıcı nəticələr verə bilər.

Xoşbəxtlikdən bu prosesi əksinə çevirmək mümkündür. İstənilən an biz özümüz üçün yeni qayda tətbiq edə bilərik: laqeydlik etmək əvəzinə iş görmək. Hər dəfə fəaliyyətsizliyi iş ilə əvəz etdikdə, bizim özünü qiymətləndirmə, özünəhörmət və özünəinam hissimiz artır. Son nəticədə özümüzü necə hiss etməyimiz, bizim üçün ən böyük mükafat olur.

Qiymətimizi əldə etdiklərimiz deyil, həyatımıza qiymətli bəxşişlər gətirən işlərin yerinə yetirilməsi prosesi nəticəsində necə olmağımız müəyyən edir. Məhz aktivlik, insan arzularını reallığa çevirir və məhz bu çevrilmə bizə özünü qiymətləndirmə hissi verir ki, onu başqa heç bir mənbədən almaq olmaz.

Hər şeyin öz qiyməti və öz ağırlığı var, lakin qarşıda aydın perspektiv görünürsə, yük də, qiymət də yüngülləşir. Vasitələrin intensiv fəaliyyətlə zənginləşməsi üçün məqsədi – gələcək perspektivi, hərisliklə istəməliyik. Bu halda nəinki məqsəd “vasitələr”i doğruldur, həmçinin qarşımızdakı məqsədi aydın görməyimiz nəticəsində aldığımız stimul bizə vasitələr tapmaq qabiliyyəti verir.

Zəhmət və istirahətin qarşılıqlı münasibəti.

Həyat, istirahətsiz, sadəcə işdən ibarət olan bir proses olmamalıdır. Gücümüzü bərpa etmək üçün kifayət qədər vaxt ayırmalıyıq. Əsas tapşırıq – istirahət və iş arasında düzgün balans yaratmaqdır.

İstirahət və iş arasında balansa dair, “İncil” öz fəlsəfəsini təklif edir: altı gün iş və bir gün istirahət. İş vaxtı baxımından, bu bəziləri üçün çox çətin görünür. Əslində isə hətta bu gün mövcud olan münasibəti də – beş gün iş, iki gün istirahət – bəyənməyənlər var. Onlar iş gününü daha da azaldaraq istirahət gününü bir az da – üç günə kimi artırmaq istərdilər.

Bizim hər birimiz, almaq istədiyimiz mükafata uyğun balans yaratmalıyıq, bu zaman xatırlamaq lazımdır ki, iş vaxtının azalması ilə, əldə ediləcək nəticənin keyfiyyəti də azalır. Əgər biz həddən artıq çox istirahət ediriksə, alaq otu bütün bağı tutacaq. Dəyərlərimizin məhvi, hər dəfə biz istirahət edərkən, dərhal başlayır. Məhz buna görə də istirahət, məqsəd deyil, ehtiyac olmalıdır.

İstirahət, növbəti məqsədin hücumuna hazırlıq prosesi zamanı lazım olan pauza olmalıdır.

Hədsiz istirahətə görə cəza bacarıqsızlıqdır.

Uğura aparan ən qısa yolun axtarılması təhlükəsi.

Dostlarımızdan bəziləri bizi inandırmaq istərdilər ki, pozitiv düşüncə fəaliyyətdən daha vacibdir. Həyatımızı dəyişmək məqsədi ilə konstruktiv bir iş görmək əvəzinə, onlar istərdilər ki, biz hər gün, hər şeyin yaxşı olması haqda: “Mən hər gün, hər münasibətdə daha yaxşı oluram!” və s. bu kimi müxtəlif şüarlar səsləndirək.

Yadda saxlamalıyıq ki, intizam – bu, proqresin tələbidir və intizamsız pozitiv fikir – yanlışlığın başlanğıcıdır.

Pozitiv fikirdə pis heç bir şey yoxdur, yalnız bir şərtlə ki, iki əsas qaydanı yadda saxlayaq. Birincisi ondan ibarətdir ki, heç vaxt, fəaliyyəti pozitiv fikirlə əvəz etmək olmaz. Yaxşı qavramaq – işi yaxşı görmək demək deyil. Və ikincisi, iddialarımızın hamısı həqiqət olmalıdır.

Əgər vəziyyət elə gətiribsə ki, biz müflis olmuşuq, onda düşüncəmizdə də bunu iddia etməliyik: “Mən müflis olmuşam!” Bu bizi düşünməyə vadar edəcək. İnamla deyilmiş bu sözlər istənilən adamı istirahətdən fəaliyyətə keçməyə vadar edə bilər.

Əgər həyatı kontroldan çıxmış insanlar, sərt həqiqətlə üz-üzə gəlsəydilər və sonra yalançı iddialar arxasında gizlənmək əvəzinə bu həqiqəti dəqiqliklə təkrar etməyə özlərini vadar etsəydilər, onda bu mütləq, müsbət dəyişikliklərə səbəb olardı.

Reallıq – bu, həmişə ən yaxşı başlanğıcdır. Reallıq çərçivəsində bizim öz möcüzəmiz yerləşir. İnamın gücü reallıqdan başlayır. Biz özümüzü, özümüz və şəraitimiz haqda reallığı iddia etməyə vadar edə bilsək, onda bu həqiqət bizi azad edər. Həqiqəti tam şəkildə anladığımız və qəbul etdiyimiz andan sonra, gələcək perspektiv indiyə kimi bizi köləlikdə saxlayan yalan qandallarından azad olmaq olacaq.

Gec-tez biz payımıza düşən sevinc və xoşbəxtliyə nail olmadığımıza görə, hakimiyyəti, vergi sistemini, yüksək qiymətləri, şirkətin siyasətini, kolleqalarımızı, keçmişimizi, valideynlərimizi, nəqliyyatı və ya havanı günahlandırmağa son qoymalıyıq.

Yerləşdiyimiz yerin reallığını və bunun səbəbinin, təkrarlanan səhvlərimizin hiss edilməməsi olduğunu anladığımız an, bu cür qəti həqiqətin sarsıdıcı zərbəsi və onu qəbul etməyə hazır olmağımız, yoxsulluqdan var-dövlətə doğru irəliləmə prosesimizin başlanmasına təkan verəcəkdir.

Dəyişmə, seçimdən başlayır

İstədiyimiz an, biz özümüzü, bunların hamısını dəyişməyə vadar edə bilərik. İstənilən an, beynimizi, yeni biliklər üçün hazırlaya biləcək kitabı aça bilərik. İstədiyimiz an yeni fəaliyyətə başlaya bilərik. İstədiyimiz an, həyatımızı dəyişmə prosesinə başlaya bilərik. Biz bunları dərhal, sabah, gələn ay və ya gələn il edə bilərik.

Biz həmçinin bunları etməyə də bilərik. Biz iş görmək əvəzinə, özümüzü aldada da bilərik. Və özümüzü dəyişmə ideyası bizə uyğun deyilsə, narahatlıq gətirirsə, onda hər şeyi olduğu kimi də saxlaya bilərik. Biz iş əvəzinə istirahəti, təhsil əvəzinə əyləncəni və inam əvəzinə tərəddüdü seçə bilərik. Seçim hüququ bizə məxsusdur. Lakin eyni zamanda, vasitəni tərifləyərək nəticəni lənətləyirik. Şekspir tamamilə düz deyib: “Günah ulduzlarda deyil, bizim özümüzdədir.”

Bugünkü həyat şəraitimizi, dünənki qərarlarımız vasitəsilə özümüz yaratmışıq. Bu gündən başlayaraq, daha yaxşı seçim etmək üçün, bizim bacarığımız da var, qabiliyyətimiz də. Daha yaxşı həyat axtarışında olan insanlara, yaxşı nəticə əldə etməyə dair, hədsiz suallar və ya düşünmək üçün vaxt lazım deyil. Bu insanlara həqiqət lazımdır. Onlara tam həqiqət lazımdır. Onlara həqiqətdən başqa bir şey lazım deyil.

Hər gün təkrarlanan yanlış düşüncələrimizə, bizi səhv yola sürükləməyə imkan verə bilmərik. Həyatımızın necə alınacağına görə daha çox məsuliyyət daşıyan əsaslara qayıtmalıyıq. Aktiv fəaliyyət –həmin əsaslardan biridir ki, ona laqeyd yanaşmaq olmaz.

Düşünülmüş fəaliyyətin vacibliyi

Uğur və xoşbəxtlik axtarışında olan insanların çoxu, artıq səylə çalışırlar, lakin hələki heç bir nəticə yoxdur. Problem ondadır ki, arzu olunan nəticələrə nail olmaq üçün, gərgin əməkdən başqa intellekt də, sərf etmək tələb olunur. İntellektsiz fəaliyyət dağıdıcı ola bilər. Lakin intellekt qazanmağa hədsiz vaxt sərf etmək olmaz. Hər şey məntiqi balansda olmalıdır.

Adi bir fəaliyyəti də, proqres kimi qəbul etmək çox asandır. Buna görə də, hər bir fəaliyyəti planlaşdırmaq, əsaslı şəkildə hazırlamaq və ardıcıl şəkildə yerinə yetirmək lazımdır.

Fəaliyyəti planlaşdırmaq lazımdır

Sabahkı günümüzü planlaşdırmaq üçün kifayət qədər müdrik olmalıyıq. Biz gələcək haqqında yalnız xəyallar qurmamalı, onu həmçinin proyektləşdirməliyik. Əgər biz, özümüzü və intellektimizi bu planların tərtib edilməsinə sərf etməyə vadar etsək, bununla gələcəyimizə uğur sərmayəsi yatırmış olacağıq.

Bizi uğura aparan yol istirahət gəzintisinə bənzəməməlidir. Biz xüsusi məqsəd seçməliyik. Biz maneə və çətinlikləri öncədən görməli və onların nə vaxt peyda olmasından asılı olmayaraq, düzgün reaksiya verməyə hazır olmalıyıq.

Dəqiq düşünülmüş məqsəd – istənilən həyat planının əsas tələblərindən biridir. Bu məqsədlər kağız üzərində həkk olunmalı, yaxın və uzaq tapşırıqları əks etdirməlidir. Qısa müddətli məqsədlər bütün yol boyu oriyentir rolunu oynayacaq. Onlar böyük məqsədlərə aparan yolu göstərən və azmamağa kömək edən xırda daşları xatırladır.

Uzunmüddətli məqsədlər nişan ağacı rolunu oynayır. Bunlar yolumuzdakı nailiyyətlərdir ki, bizə səylərimizin nəticəsini bayram etmək imkanı verir.

Lakin plan qurmaq və məqsəd qoymağın əsas vacib hissəsi, izlədiyimiz əsas məqsədi “şüurumuzun gözü” ilə görməkdir. Bu öncə haqqında danışdığımız həmin “sehrli inadkar ideyadır”. Bu bizim şöhrətpərəstliyimizin əsl sinir mərkəzidir. Bu bizi hərəkətə gətirən qüvvədir.

Əsas məqsədlər – bu bizi gələcəyə dartan, görünməz qüvvədir. Gündəlik fəaliyyət və intizam vasitəsi ilə, biz gələcək uğurlara doğru hərəkətimizə təkan veririk. Məhz gələcəkdə məqsədlərimizə nail olacağımız haqda xəyallar, günü-gündən bizi irəli çəkir və qarşımıza çıxan maneələr üzərindən aşırır. Prosesin ən maraqlı məqamı odur ki, biz nə qədər güclü təkan veririksə, gələcəkdə bizi bir o qədər güclü çəkir.

Əgər biz öz çatışmazlıqlarımızı üstələmək, intellectual səviyyəmizi artırmaq və məqsədlərimizə nail olmaq üçün sarsılmaz qətiyyət nümayiş etdiririksə, onda daxilimizdə, gələcəyin cazibəsini artıran səs ucalmağa başlayır. Və biz bu səsə diqqətlə qulaq asırıqsa, onun çağırışlarına instinktiv olaraq cavab veririksə, onda gələcəyin cazibəsi daha da güclü olur, gələcək özü isə daha aydın görünməyə başlayır.

Yaxşı plan – sadə plandır.

Daha yaxşı gələcəyimiz, dəyərli məqsəd və sadə plandan başlanır. Planın, mürəkkəbliklərlə dolu olmasına imkan vermək olmaz. Cavabların çoxu, vaxt tələb edir. Hər bir detalı planlaşdırmaq və ya hər bir maneəni öncədən nəzərə almaq praktiki olaraq, mümkün deyil. Biz həmçinin, başqalarının fikirlərinin, planımızın hazırlanmasına arzuolunmaz təsir göstərməsinə imkan verməməliyik.

Bizim nə etməli olduğumuza dair digərlərinin onlarla fikri ola bilər, lakin, yekun plan bizim özümüzün olmalıdır. Qiymətli məsləhətlərə qulaq asmalıyıq, lakin eyni zamanda xatırlamalıyıq ki, bizim planı heç kim bizim özümüz kimi görə bilməz və irəli getmək istəyimizin nə qədər güclü olmasını bizim kimi hiss edə bilməz. Bu şəxsən hazırlanmış plan olmalıdır və onun müəllifi bütün yol boyu sükan arxasında dayanmalıdır.

Fəaliyyət intizamlı olmalıdır

İntizam – bu məlum səbəbdən, kitabda dəfələrlə işlətdiyimiz sözdür. Həyatın neqativ tərəfinin belə bir tendensiyası var – plan, arzular və fəaliyyətimizə soxularaq onlar üzərində rəhbərlik etmək. Optimizm, tərəddüdə təslim olmaq xüsusiyyətinə malikdir. Cəsarət, qorxuya çevrilmək, inam isə narahatlığa tabe olmaq xüsusiyyətinə malikdir.

Biz daim intizama riayət etməklə, həyatın neqativ tendensiyalarına üstün gələ və onların planlarımızı alt-üst etməsinin qarşısını ala bilərik. Vaxt keçdikcə və kiçik uğurlar qazandıqdan sonra, biz qayğısız ola bilərik. Buna görə də, daha yaxşı həyata nail olmaq istəyən, intizama hörmət etməyi öyrənməli və onun bizim üçün nələr edə biləcəyini anlamalıdır.

Hər birimizin edə biləcəkləri – bu çox gözəldir. İnsanlar intizamlı olaraq və nəticədə yeni fəlsəfəyə yiyələnərək, həyata yeni baxış aşılayaraq və daha intensiv fəaliyyətə keçərək, möcüzəli işlər görə bilərlər. Lakin insanların faktiki fəaliyyətləri, bəzən məyus edir. Və qərara aldığımız istənilən vaxt, şəraitdən asılı olmayaraq, biz irəli gedə bilərik. Addımbaaddım, paraqraf ardınca paraqraf, qayda ardınca qayda – bu minvalla biz, fəaliyyətimizi yaxşılaşdırma prosesini başlaya bilərik ki, bu da artıq bu gün bütün yeni həyatımızın başlanması üçün başlanğıc nöqtə ola bilər.

İstənilən adam bunu edə bilər!

Biz bunu, yaxşı plan quraraq edirik. Biz bunu yeni məqsədlər qoyaraq edirik. Biz bunu, hər gün həyatımızın necə alınacağına təsir edə bilən xırda işlər görməklə edirik. Uğur əldə etmək üçün lazım olan bütün başqa aspektlər kimi, arzularımızı reallaşdırmağa kömək olacaq, intizam yaratmaq – bu, yerinə yetirilməsi asan olduğu kimi, yetirilməməsi də asan olan tələbatdır.

İntizamlı fəaliyyətin başlanğıc nöqtəsi

Yeni intizamın yaradılması prosesini başlamağın asan yollarından biri budur. Bizim hər birimizin, beynində, “Mən gərək…” – kimi fikirlərdən ibarət, bütöv bir siyahı var –

“Mən gərək bu həftə anama zəng edəm”.

“Mən gərək ona, onu sevdiyimiz çoxdan deyəydim”.

“Mən gərək keçən ay, kreditora zəng edib ona həqiqəti deyəydim”.

“Mən gərək bir neçə il öncə idmanla məşğul olmağa başlayaydım”.

Qərara aldığımız istənilən gün biz əsaslar üzərində işləməyə başlaya bilərik – özünüintizam prosesinin başlandığı istənilən xırda işdən. İstənilən kiçik uğurdan aldığımız sevinc gözəl bir prosesə başlanğıc verəcək.

Sadə və bizim üçün yeni olan intizam qaydalarına əməl etdiyimizə görə, aldığımız ilkin ruh yüksəkliyi, “özünü qiymətləndirmə sıçrayışı” adlanan prosesə başlanğıc verəcək. Onların nə qədər kiçik və mənasız olmasının fərqi yoxdur, belə ki, onlar böyük imkanlar gizlədən vacib qaydalar çərçivəsində yerinə yetirilir.

Bu sadə nailiyyətlər, bizi nə vaxtsa məkanımız olmuş uğursuzluq, məsuliyyətsizlik və avaralıq dərəcəsindən çıxara biləcək pilləkən quracaq. Hər bir yeni qayda ilə biz, bədbəxtlərin, fərasətsizlərin, yeddi dəsmalla ağlayanların, həyatın çox ədalətsiz olması haqda ağlaşma qurmaq üçün toplaşdıqları dərədən çıxmağımıza kömək olacaq pillə qururuq. Bu pilləkəni qurmaq çox asandır, lakin bu işi görməmək daha da asandır.

Hər gün yerinə yetirilən kiçik bir qayda, həyatımızı dəyişə biləcək möcüzəli bir proses üçün başlanğıc olur. Həyatın bizə verdiyi həmin kiçik imkanlardan istifadə etməyi öyrənməyənə kimi, uğur və xoşbəxtlik qazanmaq üçün gərəkli olan qaydalara yiyələnə bilməyəcəyik. Həyatda böyük nailiyyətlər, kiçik qaydalara yiyələnməkdən başlayır.

Qaraj təmizləmək, vaxtında məktub yazmaq və ya vaxtında işıq pulunu keçirmək üçün lazım olan beyin əzələləri, firma və ya böyük bir kollektivi idarə etmək üçün lazım olan əzələlərlə eynidir. Müdrik bir peyğəmbərin yazdığı kimi: “Yaxşılıq etməkdən yorulmayın, lazımi vaxtda siz bunun bəhrəsini görəcəksiniz.”

Öz ruhumuzu idarə etməyi öyrənməyənə kimi şəhər idarə edə bilmərik.

Özümüzü idarə etməyi öyrənməyənə kimi ölkə idarə edə bilmərik.

Adətlərimizi dəyişməmiş, gələcəyimizi qura bilmərik.

İntellektual fəaliyyətimizin səviyyəsini artırmadan, mükafatlarımızı artıra bilmərik.

Uğura aparan yol, yeni yaradılmış qaydalar hesabına bizim öz daxilimizdən başlanır. Uğur məhz bundan başlayır – həyatımızın kiçik detallarına yiyələnməkdən. Həyatın ən böyük mükafatları bizim hər birimiz üçün əlçatandır, bir şərtlə ki, biz inkişafın ilkin mərhələlərini keçmək üçün qaydalardan heç birinə laqeyd yanaşmayaraq, özümüzü intizama öyrədək. Heç bir xırda işə, bizim gələcək xoşbəxtlik və sağlamlığımızı, dostluq və həyat stilimizi əlimizdən almağa imkan verməməliyik.

Biz imkan verməməliyik ki, düşüncəmizdə hansısa yanlışlıq, “kiçik işləri başdansovdu gördükdə heç bir dəyişiklik baş verməyəcək” kimi səhv qərara səbəb olsun. Biz özümüzə – “Bu, üzərimdəki intizamı azalda biləcəyim yeganə sahədir.” – deyə bilmərik. Bu bütün başqa sahələrdəki qaydaların dağılmağa başladığı həmin yeganə sahədir.

Qarşımızda duran ən ciddi problemlərdən biri – fəaliyyətimizdə intizamdır. Biz bilik əldə etmək prosesimizi intizama salmalıyıq ki, onlar nə az, nə də çox olmasın.

Həyat, inadla qurduğumuz mövqeyimizi dağıtmağa hazır olan müxtəlif, dağıdıcı informasiya mənbələri ilə dolu olduğundan, həyata münasibətimizi saxlamaq üçün, özümüzü intizama salmalıyıq. Biz özümüzü intizama salmalıyıq ki, arzularımızı planlara, planları isə bizi, daha yaxşı gələcəyə çıxaracaq, gündəlik görülən kiçik işlərə çevirək.

Və nəhayət, öz təsəvvürümüzün gücündən istifadə etməliyik. Biz mümkün olan hər bir şeyi düşünməliyik. Bu, həyat fəlsəfəmizə və mövqeyimizə real dəyər və məna verən gücdür. İntellektual, planlaşdırılmış, intensiv və ardıcıl fəaliyyət planı, artıq düşüncə və arzularımızda çəkilmiş xoşbəxt gələcəyə aparan yolda bizi dəstəkləyir və enerji verir.

DÖRDÜNCÜ HİSSƏ
Nəticələr

Vaxtında başlanmış istənilən işgüzar və ya şəxsi fəaliyyət, lazımi vaxt keçdikdən sonra gözlənilən nəticəni verəcək. Uyğun vaxt seçimi üçün əsas məhsuldarlıq, fəaliyyətimizin məqsədi isə nəticələrdir.

Nəticələr – bu, keçmiş zəhmətlərimizin yekununda yığdığımız məhsuldur. Əgər fermer yazda cəmisi bir ovuc toxum əkibsə, çoxlu məhsul toplaya bilməyəcək. Eyni qayda ilə, insan keçmişdə minimal səylər göstəribsə, onda bu gün dəyərli nəticələrə ümid bəsləməməlidir.

Nəticələr həmişə sərf olunan zəhmətlə mütənasiblik təşkil edir. Yazda istirahət edənlər, istəyindən və ehtiyacından asılı olmayaraq, payızda məhsul toplaya bilməyəcəklər. Nəticə – bu, keçmişdə yaranmış imkandan yaxşı istifadə etmiş insanlar üçün mükafatdır. Əgər imkan əldən buraxılıbsa, onda mükafat da olmayacaq.

Yazın imkanları qısa müddətlidir. İmkan yaxınlaşır, yetişir və tez də keçib gedir. O, gözləmir və geri baxmır. İmkan sadəcə özünü göstərir və düşünülmüş hərəkətlə ona reaksiya verən insanlar istədikləri nəticəni tam şəkildə ala biləcəklər.

Gördüyümüz hər bir iş, gələcək nəticələrimizi müəyyən edir. Toxum əkmək üçün yeri şumlayaraq hazırlıq görən fermer kimi biz də, möhkəm şəxsi fəlsəfə yaratmaq üçün çalışmalıyıq. Toxumların yaxşı yetişməsi üçün torpağı gübrələyən fermer kimi biz də yeni həyat mövqeyi yaratmağa çalışmalıyıq. Səhərdən axşama kimi, gələcək məhsul eşqi ilə torpağın qayğısına qalan fermer kimi biz də öz işimizə – gündəlik fəaliyyətimizə aludə olmalıyıq.

Keçmiş səylərimiz pis nəticələr veribsə, bununla heç bir şey edə bilmərik. Keçmişi dəyişə bilmərik. Nə qədər ac olmağımızdan asılı olmayaraq, təbiətdən, bizim üçün qaydaları pozmasını xahiş edə bilmərik. Bizim görə biləcəyimiz yeganə iş, növbəti yazın – yeni imkanın gəlməsinə hazırlaşmaq və sonra, ötən ilin kədərli nəticələrini yada salaraq, yenidən toxum səpmək və bacardıqca səylə torpağa qulluq etməkdir. Lakin keçmişin kədərli nəticələrini yada salarkən onların bizi əzməsinə imkan verməməliyik. Bu dərslər bizi idarə etməli deyil, bizə qulluq etməlidirlər.

Bütün həyatımız boyu, biz çox saylı baharlar yaşayır və dəfələrlə məhsul yığırıq. Gələcək xoşbəxtliyimiz nadir hallarda yalnız bir biçinin (məhsul yığımı) nəticəsi olur. O, əsasən ya istifadə edilmiş və yaxud da əldən buraxılmış imkanlar toplumunun nəticəsi olur. Bizim xoşbəxtliyimiz, keçmiş fəaliyyətimizin toplanmış effektidir. Məhz buna görə də nəticələri öyrənmək vacibdir.

Nəticələrimizin daim yoxlanışı – bu, imkanlardan nə qədər effektiv istifadə etdiyimizin göstəricisidir. İndiki nəticələrimiz, eyni kursla getdiyimiz halda gələcək üçün hansı tədbirlər görməli olduğumuzun carçısıdır. Əgər bugünkü nəticələrimiz qənaətbəxşdirsə, onda güman ki, gələcək də səxavətli bəxşişlər verəcək. Lakin bugünkü nəticələr qənaətbəxş deyilsə, onda bizi yanlış yola sürükləmiş faktorları axtarıb tapmalıyıq.

Nəticələrimizi necə ölçməliyik

Keçmiş nəticələrimizi, müxtəlif üsullarla ölçə bilərik. Bunu ölçmək üçün birinci yol – bu gün nəyə malik olduğumuza diqqət yetirməkdir. Bank hesabımız, maşınımız, kapitalımız və digər real duyulacaq nailiyyətlər, material proqresimiz üçün yaxşı “ölçü alətidir”.

Nailiyyətlərimiz, bugünkü dəyərimizin bir aspektini əks etdirir. Dəyərimizi ölçmək üçün sadəcə nailiyyətlərimizi öyrənirik. Mən iddia etmirəm ki, material dəyərlərimiz və mülkiyyətimiz, şəxsi dəyərimizi ölçmək üçün yeganə vasitədir. Material dəyərlərlə yanaşı həyatda sağlamlıq, xoşbəxtlik, ailə, sevgi, həyat təcrübəsi, dostluq və s. bu kimi bir sıra böyük dəyərlər də var ki, əldə edə biləcəyimiz istənilən material varlığı üstələyir. Lakin bugünkü material mülkiyyətimiz keçmiş səylərimizin və gələcək nəticələrimizin ən yaxşı göstəricisidir.

Əgər bu gün pul kisəmiz doludursa, çox güman ki, “maddi müstəqillik” adlanan arzuya aparan yoldayıq. Amma son on, iyirmi və ya otuz il ərzində əldə etdiyimiz material mülkiyyət qənaətbəxş deyilsə, bu nəyisə dəyişmək lazım olduğunu göstərir. Nəticələri artırmaq üçün, yəqin ki, bugünkü fəaliyyət səviyyəmizi artırmalıyıq. Həyatın bizə verdiyi imkanlardan daha yaxşı istifadə etmək üçün bilik və bacarığımızı, intellekt və dünya görüşümüzü artırmalı olacağıq. Və yaxud da pul və onu xərcləmək haqda fəlsəfəmizdə düzəlişlər etməliyik.

Əgər bugünkü nailiyyətlərimiz bizi qane etmirsə, deməli indi, gələcəyimizi müəyyən etməyin vaxtıdır. Biz bu andan başlayaraq özümüzü dəyişməsək, malik olduğumuz şeylər də dəyişməyəcək. Eyni bir əkinçi tərəfindən səpilmiş eyni toxumlar mütləq eyni məhsul verəcək.

Məhsulu dəyişmək üçün, yəqin ki, toxumları dəyişməliyik. Ola bilsin ki, əkinçi, yararsız bir plandan istifadə etməkdə israrlıdır. Bəlkə əkinçi əmindir ki, əkini yazda deyil, yayda aparmaq lazımdır. Qış gəldikdə və ehtiyaclar ortaya çıxdıqda, əkinçi, quru sahəyə baxıb, şəraiti və gözlənilən məhsulu verməyə qadir olmayan torpağı lənətləməyə başlayır. Uğursuz əkinçi üçün bu pis hazırlanmış planın nəticə verməməsinin səbəblərini araşdırmaq üçün ideal məqamdır. Lakin düşünmək və vəziyyəti qiymətləndirmək əvəzinə, əkinçi öz uğursuzluğunun yüzlərlə səbəbini sadalamağa və şikayətlənməyə başlayır.

Topladığımız hər bir şey keçmiş səylərimizin və düşüncələrimizin nəticəsidir. Biz keçmişdə ağıl və ya cəhalət toplaya bilərik və gələcək bizi bu topladığımız dəyərlərə görə mükafatlandıracaq. Biz vaxtımızı düşünməyə, planlaşdırmağa, işləməyə, qiymətləndirməyə, keçmiş fəaliyyətimizi təkmilləşdirməyə və ehtiyatlarımızı zənginləşdirməyə sərf etməliyik. Bu, həmin toxumlardır ki, biz, ildən-ilə nəticələrimizi yaxşılaşdırmaq üçün bütün yol boyu toplamalıyıq.

Nəticələrimizi ölçməyin digər vacib bir yolu, necə olmağımıza nəzər yetirməkdir. Həyatımıza necə insanları cəlb etmişik? İş yoldaşlarımız və qonşularımız bizə kifayət qədərmi hörmət edirlər? Biz öz fikirlərimizə hörmət edirikmi? Başqalarının nəzər nöqtəsini anlamağa çalışırıqmı? Uşaqlarımıza qulaq asırıqmı? Valideynlərimizə, ailəmizə və dostlarımıza səmimi hörmət hissi bəsləyirikmi? İşgüzar fəaliyyətimizdə biz daima vicdanlıyıqmı? Öz şübhəsiz dolğunluğumuzla ətrafdakılar üçün kifayət qədərmi məşhuruq? Kim və necə olmağımızdan razıyıqmı?

Bizim necə olmağımız, keçmiş həyat sınaqlarının və onlardan necə çıxmağımızın nəticəsidir. Necə olmağımız, həmçinin ötən illər ərzində məqsədyönlü və ya qeyri-iradi olaraq həyata keçirdiyimiz şəxsi dəyişikliklərin nəticəsidir. Əgər bu gün özümüzdən razı deyiliksə, onda özümüzü dəyişməliyik. Şəraitin dəyişməsi üçün biz özümüz dəyişməliyik – həyat əsaslarından biri belədir.

Hazırda malik olduqlarımızı, şəxsiyyətimiz hesabına cəlb edirik

Daha yaxşı gələcəyin planlaşdırılması zamanı əsas diqqət şəxsiyyətimizi hazırda olduğundan daha böyük etməyə yönəlməlidir. Əgər biz bugünkü nəticələrdən razı deyiliksə, onda işə özümüzdən başlamalıyıq.

Həyatda malik olduğumuz hər şey – həm maddi, həm də mənəvi dəyərlərimiz – necə şəxsiyyət olmağımızın bilavasitə nəticəsidir. Yaxşı həyata necə nail olmağın cavabı, şəxsiyyətimizi daha da inkişaf etdirməkdədir, o zaman biz indi malik olduğumuzdan daha çox şeyə malik ola bilərik.

Əgər sabah hər şeyi itirsək, bunu asanlıqla dəyişə bilərik. Nə üçün? Çünki biz bütün bunları, necə bir şəxsiyyət olmağımızın nəticəsi kimi qazanmışıq. Ehtimal etsək ki, olduğumuz kimi də qalmışıq, onda zamanla itirdiklərimizi yenidən qazanacağıq. Eyni biliklər, həyata eyni münasibət, eyni səylər və eyni plan – həmişə eyni nəticəni verəcək.

Bu əsas prinsiplərdən biri, bizə ruh yüksəkliyi ilə yanaşı, narahatlıq da gətirə bilər. Ruh yüksəkliyi onunla bağlıdır ki, biz istənilən vaxt dəyişmə prosesinə başlaya bilərik və bu da həyatımıza daha çox yaxşı şeyləri cəlb etməyə imkan verər.

Narahatlıq isə onunla bağlıdır ki, biz lazımi dəyişiklikləri etməsək, səhvlərimizi yeni intizam qaydaları ilə əvəz etməsək, xəyallarımızı yaxşı düşünülmüş plana çevirməsək, həmişə indi malik olduğumuz şeylərə malik olacağıq. Biz həmişə eyni bir evdə yaşayacaq, eyni avtomobili sürəcək, eyni insanlarla ünsiyyətdə olacaq və həmişə keçirdiyimiz əsəb gərginliyi və təəssüf hissini keçirəcəyik, çünki biz dəyişməmişik. Nəticələr həmişə bəlli olur, çünki, onlar həmişə bizim formalaşma prosesimizlə müəyyənləşir.

Daha çox iş görmək – bu yalnız cavabın bir hissəsidir. Əsl cavab – daha böyük olmaqdır ki, böyüyən potensialımız, nə ilə məşğul olduğumuzun ayrılmaz hissəsi olsun. Məhz bu yolla həyat yaxşılaşır – özümüz yaxşılaşdıqda! Özümüz böyümədən

böyük dəyərlərə malik ola bilmərik. Bu həyat əsaslarından biridir.

Uğurun ardınca qaçmaq yox, onu cəlb etmək lazımdır

Şəxsiyyətin dəyəri – bu, yaxşı hər bir şeyi həyatımıza cəzb edən maqnitdir. Dəyər nə qədər böyük olarsa, mükafatımız da bir o qədər böyük olar. Daha yaxşı şeyləri necə əldə etməli sualının cavabı, daha dəyərli şəxsiyyət olmaqda gizləndiyindən, biz daima daha dəyərli olmaq yollarını axtarmalıyıq. Özünükontrol, intizam qabiliyyəti, səbir, planlaşdırma, səylərin intensivliyi, həyata harmonik münasibət yaradılması, fəaliyyətin ardıcıllığı, biliklərin toplanması, kitab oxumaq və ağıllı şəxsi fəlsəfə – bütün bunlar, şəxsiyyətimizin dəyərinin artırılması yollarıdır.

Material varlıqların dəyərini deyil, məhz şəxsiyyətin dəyərinin artırılmasına can atmalıyıq. Məqsəd, başqa bir şey üzərində deyil, məhz öz şəxsiyyətimiz üzərində işləmək olmalıdır. Əgər biz fəlsəfəmizə, həyata münasibətimizə və fəaliyyətimizə lazımi diqqət ayırsaq, onda formalaşma prosesimizə pozitiv münasibət gətirə və həyatımıza indi malik olduğumuzdan daha çox yaxşı şeylər cəlb edə bilərik.

Daha çox inkişaf etmiş şəxsiyyət, daha çox yaxşı nəticələrə nail olur

Öncə biz nə isə oluruq, sonra isə cəlb etməyə başlayırıq. Əvvəlcə biz şəxsiyyət kimi, sonra isə material cəhətdən inkişaf edirik. Bədbəxtlikdən, insanların çoxu bu prosesin əksinə getdiyini düşünür. Onların fəlsəfəsi deyir: “Əgər mən daha imkanlı olsaydım, şəxsiyyət kimi də daha yaxşı olardım.” Lakin, həyat belə qurulmayıb. Daha çox şeyə malik olmaqla biz daha yaxşı olmuruq. Bu proses bizim indiki şəxsiyyətimizi daha da möhkəmləndirir. Bügünkü əmək haqqımızdan bir neçə qəpik qənaət edə bilmiriksə, gələcək var-dövlətdən də, milyonlar yığa bilməyəcəyik. Hər ay pul daxılına bir neçə qəpik salmaq intizamı – bank hesabı açmaq və ya investisiya paketini idarə etmək üçün lazım olan intizamla eynidir.

Bizim inkişaf etmək istəyimiz haqda söhbətlərimiz, bizi uzağa aparmayacaq, gələcəyin vədləri bizi yalnız qısa müddətə aldada bilər. Vədlər fəaliyyətlə möhkəmləndirilməlidir. Əgər nəticələr müəyyən bir vaxtdan sonra ortaya çıxmırsa, biz, ətrafdakıların etibarını və özümüzə etibarımızı itirməyi risk edirik. Biz aşkar edə bilərik ki, nə vaxtsa bizə etibar edən şəxslər daha etibar etmirlər və bir gün biz görəcəyik ki, öz yerinə yetirilməmiş xoş niyyətlərimizlə təkbətək qalmışıq. Bu miqyasda fəlakətin qarşısını almaq lazımdır. Məhz, itkilərimizi aşkar etdiyimiz gün, acı etinasızlıq həbini udmalı olacağıq. Və məhz həmin gün biz, özünü aldatmanın və yerinə yetirilməmiş vədlərin sabaha saxlanmasının acı nəticələrini görəcəyik.

Kitab oxuyacağıqmı, plan quracağıqmı, vaxtımızı səmərəli istifadə edəcəyikmi, kurslara gedəcəyikmi və uğur şansımızı artırmaq üçün daha yaxşı insanlarla ünsiyyətdə olacağıqmı? Uğur qazanmaq üçün ünsiyyət qabiliyyətimizi artıracağıqmı, gündəlik tutacağıqmı və başqa tələb olunan cəhətlərə də diqqət yetirəcəyikmi? Və ya, yaxınlarımızın etibarını, özümüzə hörmət hissimizi itirərək, vaxtın qum kimi barmaqlarımızın arasından süzülüb getməsi ilə qane olacağıq? Arzularımızın xatirələrə və ümidin vicdan əzabı ilə əvəz olunmasına laqeydlikləmi baxacağıq?

Əlbəttə ki, xeyr!

Gələcəyin mükafatları həmişə bizi gözləyir

Eynilə keçmişdə xəyallar qurduğumuz kimi yenə də, xəyallar qura bilərik. Nə vaxtsa inandığımız kimi, yenə də inana bilərik. Hansı vəziyyətdə olmağımızdan asılı olmayaraq, biz hələ də dəyişmək qabiliyyətimizi saxlayırıq.

Uğura aparan pilləkən – bu min pillədən ibarət bir yoldur və bu yol cəmisi bir kitabdan, yaxud da yerinə yetirilən vəddən başlanır. Bu yol, görülməsi hələ də mümkün olan işlər haqda arzular doğuracaq yatmış ruhumuzun oyanmasından başlanır.

Qərara aldığımız istənilən vaxt, biz ayağa qalxıb bütün həyatımızı dəyişəcək həmin ilk addımı ata bilərik. Biz nəticələri, sadəcə fəaliyyətə başladığımız üçün gözləyə bilmərik, lakin, gələcək səylərimiz və müəyyən addımlar sözsüz nəticələrə səbəb olacaq.

Yeni ustalığın qiyməti

Böyük proqresə nail olmaq və gördüyümüz işlərin səviyyəsini yüksəltmək istəyiriksə, mütləq yeni bacarıqlar inkişaf etdirməliyik. Ağacı çəkiclə də doğramaq olar, lakin bunun üçün bir aya kimi vaxt lazımdır. Balta ilə işləməklə həmin işi yarım saata görmək olar.

Bilik yeni bacarıqlarla uzlaşdıqda, həyat və iş çox asanlaşır. Ustalıq – bu, yeni istedadlar əldə etməklə zənginləşdirilən bacarıqlarımızın təkmilləşdirilməsidir. Bu, marağın doğurduğu tədqiqatın nəticəsidir. Bu yeni metodlara müdrik şəkildə tətbiq edilmiş yaradıcılıq və təxəyyülün nəticəsidir. Ustalıq – həmçinin, inadlı tədqiqat və ciddi müşahidə nəticəsində müəyyən edilmiş yaxın tapşırığın dərk edilməsidir.

Ustalıq –insan qoyduğu tapşırığa sahib olduqda ortaya çıxan bir şeydir. Bu – qabiliyyətimizə və işimizin bütün incəliklərinə sərbəst yiyələnməyə tam əminlikdir. Ustalıq – tədris prosesidir. Ustalıq – nəhəng təcrübənin və yaxşı şeyləri daha da yaxşılaşdırmaq istəyinin nəticəsidir.

Uğur və xoşbəxtlik əldə etmək istəyənlər, birinci növbədə, unikal istedad ortaya çıxana kimi, mümkün qədər çox bacarıq və qabiliyyət əldə edərək onları əvvəllər əldə edilənlərlə uzlaşdırmalıdırlar. Və bu, bacarıq və istedad dolu baqajla, həyatda hər şey mümkün olur.

Nəticələrin yaxşılaşdırılmasında ilk addım

Nəticələri nə qədər yaxşılaşdıra bilərik – əsasən təxəyyülümüzdən asılıdır. Hələ 1960-cı ildə insanın kosmosa uçuşu mümkün deyildi. Lakin on il keçməmiş ilk insan aya düşdü. Elmi ictimaiyyətə, yeganə bir səs, Amerikanın aya insan göndərməsini görmək üçün, mümkün olan hər bir şeyi etmək çağırışı atdığı andan, xəyalın reallığa çevrilməsi kimi möcüzəli proses başlandı. Bu çağırış, xəyalın münbit torpağına gələcəyin mümkün nailiyyətlər toxumunu səpərək, millətin ruhunu yüksəltdi. Yeganə bir cəsarətli çağırış hesabına mümkün olmayan bir şey reallığa çevrildi.

Kasıb adam varlana bilərmi? Əlbəttə! İstək, planlaşdırma, səy və inadın unikal vəhdəti həmişə öz sehrli gücünü göstərir. Məsələ bu uğur formulunun işə yaramasında deyil, insanın bu formul üzərində işləyə bilməsindədir. Məhz bu – müəmmalı dəyişkən. Bu hər birimizin qarşısında duran çağırışdır. Biz hər birimiz olduğumuz yerdən, olmaq istədiyimiz yerə gedə bilərik. Qeyri-mümkün arzu yoxdur, bir şərtlə ki, biz ona inanmaq cəsarətinə malik olaq.

Dəyəri ödəyən, perspektivi qazanır

Maliyyə problemlərini həll etmək asandır. Lakin onları həll etməmək də asandır. Əgər mükafatlar əlimizdən çıxırsa, nəticələrə vicdanla baxmağın əsl vaxtıdır.

Nəticələr yoxdursa – deməli nə isə düz deyil. Nəticələrin yoxluğu – aşkarlanıb həll edilməsi tələb olunan problemin simptomudur. Simptom laqeydlik etmək, sadəcə səbəbi möhkəmləndirməkdir. Nadir hallarda problem öz-özünə həll oluna bilər. Əksinə, diqqətsiz qoyulmuş problem güclənir.

Səyləri pis nəticələr verən insanlar, onların proqreslərinin kiçik olmasına haqq qazandıra biləcək çoxsaylı səbəblər siyahısına malik olurlar. Bu siyahının bəndləri həmin adamlar üçün bəhanə deyil, məhz səbəbdir. Onlar firma və ya rəhbərliyi günahlandırırlar. Onlar vergiləri günahlandırırlar.

Valideynlərini, müəllimləri və ya sistemi günahlandırırlar. Bəzən onlar, hətta ölkəni belə günahlandırırlar.

Lakin ölkədə hər şey qaydasındadır. Ölkəmizdə imkanlar məhdudiyyəti yoxdur. Yalnız uğur qazanmağın əsas prinsiplərinə əməl etmək üçün əziyyət çəkmək istəyən insanların qıtlığı var.

Nəticələri tez-tez yoxlayın

Biz planımızın, fəlsəfəmizin, həyat mövqeyimizin və ya səylərimizin düzəlişə ehtiyacları olmasını anlamaq üçün illərlə gözləyə bilmərik. Etinasızlıq və yubatma baha başa gələ bilər.

Proqresi daima yoxlamaq lazımdır. Həyatımızın bütün sferalarındakı əsas göstəricilərin vaxtında yoxlanması, bizim müstəqil, məsuliyyətli düşüncəmizin barometri kimi çıxış edir. Nəticələri nə qədər çox yoxlamaq lazım olduğu, bizim nə qədər irəli getmək istəyimizdən asılıdır. Məsafə nə qədər böyük olarsa, nəticələri də bir o qədər tez-tez yoxlamaq lazımdır.

Əgər biz qarşıdakı döngəyə kimi getmək istəyiriksə, onda istiqamətimizin bir neçə dərəcə dəyişməsi qorxulu deyil. Amma biz hansısa bir ulduza çatmaq istəyiriksə, onda istiqamətimizin bircə dərəcə belə dəyişməsi bizi məqsədimizdən min kilometrlərlə uzağa apara bilər. Həmin yanlışlığı aşkar etmədikcə, düzgün kursa qayıtmaq üçün biz daha inadla işləməliyik. Biz əlimizdə olan az şeyə qane ola və bütün arzularımızı kənara tullaya bilərik.

Real vaxt ərzində, hiss ediləcək uğurlar qazanmaq

Real vaxt ərzində hiss olunacaq proqres etmək – bu çox ciddi çağırışdır. Bu, həyatımızda məqsəd və dəyər yaradan bir şeydir.

Əgər biz bu çağırışı az da olsa entuziazm və uğura olan inam hissi ilə qarşılamaq istəyiriksə, onda nəzərə çarpacaq proqres əldə etmədiyimiz üçün, mövcud şəraitimizi bəhanə gətirməməliyik. Şərait proqresi çətinləşdirirsə, bu səylərimizi azaltmaq yox əksinə, artırmaq üçün siqnal olmalıdır.

Qarşımıza çıxan çətinliklər yalnız bir məqsədə qulluq edir. Çətinliklər bizim qətiyyətimizi sınağa çəkirlər. Əgər istəyimiz kifayət qədər güclüdürsə, biz çıxış yolu tapmağa can atacağıq. Qarşımıza çıxan hər bir yeni problemin həlli üçün bütün yaradıcılıq qabiliyyətimizi və səylərimizi artırırıqsa, onda biz faktiki olaraq, irəliyə doğru hərəkətimizi tezləşdiririk.

Bu çətinliklər olmasaydı, uğura gedən yolumuz daha uzun olardı. Əgər yol asan olarsa onda biz, uğurun əlimizdə olmasına arxayınlaşaraq asanlıqla intizamdan çıxar və yolumuzu azardıq. Amma yol maneələrlə dolu olduqda, daxili ehtiyatlarımıza müraciət edərək, gözlədiyimizdən də çox inadkarlıq, qabiliyyət və intizam nümayiş etdiririk. Bu maneələrin dəf edilməsi, bizim, özünü qiymətləndirmə səviyyəmizi artırır və qarşıdakı uğura aparan yolla daha sürətlə irəliləməyə sövq edir.

Real vaxt ərzində hiss olunacaq proqreslər etmiriksə, bu o deməkdir ki, məqsədlərimiz çox azdır. Qarşıda kiçik mükafatların gözlədiyini bilərək ilhamlanmaq çox çətindir.

Problem həmçinin, onunla da bağlı ola bilər ki, faktiki olaraq öz arzularımıza və ya onları reallaşdırmaq üçün qabiliyyətimizin çatacağına şübhə edirik. Çağırışı qəbul etmək və maneələrlə mübarizə aparmaq əvəzinə, biz döyüş meydanından qaçmaq üçün onlardan bəhanə kimi istifadə edirik. Nəticələrimizi tez-tez yoxlamaq məhz buna görə lazımdır. Real bir vaxt ərzində biz hiss olunacaq proqres əldə edə bilməmişiksə, bu o deməkdir ki, nə isə səhvdir – məqsədlərimiz və yaxud da planlarımızın yerinə yetirilməsi düzgün deyil.

Baş verən hadisələr, bizim hər birimizin başına gəlir

Hamımız, həyatımız boyu, nəticə etibarı ilə eyni şəraitlə rastlaşırıq. Lakin bəzilərimiz, bu şəraitdən öz yararsız fəaliyyətlərinə haqq qazandırmaq üçün istifadə etdikləri halda, digərləri həmin şəraiti inkişaf üçün səbəb və yeni məqsədlərə nail olmaq üçün stimul kimi istifadə edirlər.

Biz müxtəlif çətinliklərlə qarışıq imkanlara malikik. Hər birimizə, sağlam illərlə yanaşı xəstə olduğumuz vaxtlarda bəxş olunur. Eynilə kasıblar kimi, varlılarda həyatın tufanlarına məruz qalırlar.

Həyatda baş verən hadisələr, bizim hər birimizin başına gəlir. Yeganə fərq, bizim baş verən hadisələrə yanaşmağımızdadır. Həyatımızın keyfiyyəti baş verən hadisələrlə deyil, hadisə zamanı nə etmək qərarına gəlməyimizdən asılıdır. Lakin əkin-biçin qanunu deyil, payızda məhsul biçini yalnız yazda əkin etdiyimiz halda mümkündür. Əkdiyimiz məhsulun güclü və bərəkətli olması üçün yayda istifadə edərək, zərərli həşəratlara və təbiətin digər problemlərinə qarşı mübarizə aparmalıyıq. İndiki ehtiyaclara baxmayaraq, fəaliyyətimizi davam etdirməliyik. Məhsul mütləq olacaq, lakin o, öz vaxtında yetişəcək.

“Səma altındakı hər bir şeyin öz vaxtı var: doğulmaq və ölmək vaxtı, əkmək və biçmək vaxtı, ağlamaq və gülmək vaxtı, kədərlənmək və rəqs etmək vaxtı… Sevmək və nifrət etmək vaxtı, müharibə və sülh vaxtı”.

Nəticələr ehtiyacdan asılı olmur. Onlar səy, zəhmət və fəaliyyətdən asılı olur. Əgər biz, tələb olunan hər bir işi görmüşüksə, onda nəticə, müəyyən vaxtdan sonra gələcək.

Etinasızlıq gələcək problemləri artırır

Maneələrin məqsədimizə çatmaqda bizə kömək etməklərinə baxmayaraq, onları qəsdən həyatımıza cəlb etməyə ehtiyac yoxdur. On ildən sonra biz hamımız harada isə olacağıq, əsas məsələ isə ondadır ki, məhz harada olacağıq? İndi – bu gələcək on ili müəyyən edən vaxtdır. Həyat özü bizim üçün kifayət qədər maneə təşkil edəcək, onları qəsdən cəlb etməyə ehtiyac yoxdur.

Gələcək maneələrin sayını minimuma endirməyin ən yaxşı yollarından biri, bu gün vacib məsələlərə laqeyd yanaşmağımızın nəticələrini öncədən görməkdir. Bugünkü laqeydliyimizin gələcək fəsadlarının qiymətləndirilməsi, həyatın əsas prinsiplərinə nə qədər ciddi yanaşmağımıza dair ciddi sual verməkdən başlayır:

Son üç ay ərzində nə qədər kitab oxumuşam?

Keçən ay nə qədər intensiv məşğul olmuşam?

Keçən il gəlirimdən nə qədər qənaət etmişəm?

Keçən həftə nə qədər məktub yazmışam?

Bu ay, gündəliyimdə nə qədər qeydlər etmişəm?

Bu və digər suallara cavab, proqres etmək və uğur qazanmaq üçün nə qədər potensialımızın olması haqda aydın məlumat verəcək. Əgər özümüzü kiçik işlərlə intizamlı apara bilmiriksə onda, böyük işlər görmək üçün böyük kapital peyda olduqda da özümüzü intizamlı apara bilməyəcəyik.

İntizamlı fəaliyyətimiz nəticəsində üstələdiyimiz hər bir səhv, gələcək uğurlarımıza körpü salır. Həyat mozaikası məhz belə bitir; bir-birini əvəz edən kiçik qələbələr.

Əminlik nəticələri necə müəyyən edir?

Daha yaxşı həyat axtaranlar, nail ola biləcəklərindən az şeyə qane olmamalıdırlar. Əgər insan maksimum edə biləcəyindən az edirsə, bu dağıdıcı effekt verir. Bu onun özünə inamını məhv edir və özünü qiymətləndirməsini azaldır.

Biz bacardığımızdan az ediriksə, bu mütləq həyat mövqeyimizdə və münasibətimizdə əks olunacaq. Bu bizi, sonsuz dağıdıcı emosiyalar uçurumuna, müxtəlif çətinliklərə və yanlışlıqlara aparacaq.

Əgər bacardığımızdan az ediriksə, bu, təqsirkarlıq hissi doğurur, təqsirkarlıq hissi isə narahatlıq gətirir, narahatlıq isə öz növbəsində bizi öz qüvvəmizə şəkk etməyə vadar edir. Sonra isə özünəinam hissi itir və bununla da uğursuzluq proyekti bitir. Özümüzü nə qədər qabiliyyətsiz hesab ediriksə, bir o qədər az iş görürük, nə qədər az iş görürüksə, nəticələr də bir o qədər az olur. Nəticələrin azalması ilə də həyat mövqeyimizin səviyyəsi enir. Neqativ spiral artıq burulub və tezliklə həyat tamamilə kontroldan çıxacaq.

Bəs bütün bunlar necə başlayır? Bu özümüzə edə biləcəyimizdən az etməyə imkan verdikdə başlayır. Görülməmiş işlərin yükü, nəinki bizim özümüzə inamımızı, həmçinin, gələcəkdə daha yaxşı ola bilmək imkanımızı da zəiflədir.

Lakin həyatı bu neqativ spirala düşmüş insanlar üçün çıxış yolu da var. Həyata münasibətimiz üzərində işləməyə başlayaraq, biz fəaliyyətə başlamaq üçün daha yaxşı vəziyyətə düşürük. Aktivliyimizi gücləndirmək hesabına biz yeni nəticələr əldə edə bilərik. Bu ilk nəticələr bizim özümüzə inam hissimizi də artıracaq. Artmış inamımız bizi növbəti işlərə başlamağa vadar edəcək və yeni nəticələr alaraq bizim həyata münasibətimiz güclənəcək və möhkəmlənəcək. Və nəhayət, indiyə kimi nəzarətsiz ötən həyat gələcəkdə uğur qazanmağa yönəldilmiş idarə olunan həyata çevriləcək. Hər şey bizim həyata olan münasibətimizi dəyişməyə ehtiyac olduğunu anlamağımızdan başlanır.

Bəzən həyata yanlış münasibəti dəyişməyin ən yaxşı üsulu fəaliyyətdir. Bəzən biz kifayət qədər sərfəli həyat mövqeyinə malik ola bilərik, sadəcə bizə istedadımızı kəşf etmək üçün hansısa bir işə aludə olmaq lazımdır. Necə də müdrik bir deyimdir: “Gücsüz o adamdır ki, həyata münasibətinin onun fəaliyyətini idarə etməyə imkan verir, güclü isə, düşüncəsini fəaliyyətinə tabe edən adamdır!”

Planın necə olmasından asılı olmayaraq, uğura aparan yolu nə ilə – fəaliyyət və ya həyata düzgün münasibət aşılamaqla başlamağın fərqi yoxdur, əsas odur ki, ayağa qalxıb bu yolu getməyə qərar verəsən. Fəaliyyətsizlik – səbəbdən asılı olmayaraq, qətiyyən yol verilməzdir.

Fəaliyyət yarımçıq qalmış məktubun bitirilməsindən və ya vacib, lakin çətin telefon zəngindən başlaya bilər. Gündəlik yazmaqdan və ya kitab oxumaqdan başlamaq olar. Radionun qoşulması və ya lent yazısının dinlənilməsi kimi sadə bir addım, yeni nailiyyətlərə aparan yolun başlanğıcı ola bilər.

Həyatımız kəlləmayallaq olanda, hər şeyin dəyişməsinə səbəb ola biləcək dəyərli bir iş tapıb görmək lazımdır. Biz bunu, başlanğıcda inam olmadan belə etməliyik. Bunu qorxumuza baxmadan etməliyik. İş görmək üçün qəti öhdəçiliyimiz ortaya çıxdıqda, bütün şübhələr və qorxu kənara çəkilməyə məcbur olacaq. Qətiyyət və inam tərəfindən diktə olunan ilk addımlarımızın gətirəcəyi nəticələr, üzərində gələcək yeni həyatımızın qurulacağı fundament olacaq.

Nəticələr – bunlar sadəcə son məqsəd deyil; bu – gələcək sevincin və xoşbəxtliyin toxumlarıdır. Nə qədər kiçik olmasına baxmayaraq, hər bir yeni nəticə, uğur və qələbələrlə dolu olan yeni həyata tərəf atılmış növbəti addımdır.

Biz nə qədər uzağa can atmalıyıq?

Təsəvvür var ki, planetdə hər bir həyat öz maksimum potensialına can atır… yalnız insan övladı istisna olmaq şərtilə.

Ağac, maksimum inkişafının yarısında dayanıb: “Məncə bu qədər bəs edər!” – deyə bilməz. Ağac köklərini maksimum dərinliyə uzadacaq. O, bacardıqca çox qidalı maddələr qəbul edəcək ki, təbiətin ona bəxş etdiyi potensialdan maksimum istifadə edərək, budaqlarını bacardıqca hündürə və kənarlara inkişaf etdirsin. Bununla sanki bizə maksimum potensialımızdan istifadə etsəydik nə ola biləcəyimizi xatırladır.

Nə üçün belə alınıb ki, yer üzərində ən mükəmməl varlıq olan insan maksimum potensialını reallaşdırmağa can atmır? Nə üçün belə alınır ki, biz özümüzə yarı yolda dayanmağa icazə veririk? Nə üçün biz daim ola biləcəyimiz adam olmağa can atmırıq? Səbəb sadədir: bizə seçim hüququ verilib.

Əksər hallarda seçim – bəxşişdir. Lakin söhbət əlimizdə olan imkanlarımızdan maksimum istifadə edərək nə ola biləcəyimizdən gedəndə, seçim bəxşiş yox, lənət olur. Çox vaxt biz edə biləcəyimizdən az etməyi seçirik. Biz ağacın inkişafa can atmasından nümunə götürmək əvəzinə həmin ağacın kölgəsində dincəlməyi üstün tuturuq.

Rastlaşdığımız iki seçim

Həyatımızla nə edəcəyimizə dair hər birimizin iki aydın seçimi var. Birinci variant – ola biləcəyimizdən az olmaq. Az qazanmaq. Az şeyə malik olmaq. Az oxumaq və az düşünmək. Az cəhd etmək və hərəkətlərimizi az nizamlamaq. Bu seçim mənasız həyata aparan variantdır. Bu variant bir dəfə seçilir və yeni qələbələrin gözlənilməsi ilə dolu olan həyat əvəzinə, mənfi emosiyalarla dolu olan həyata aparıb çıxarır.

Bəs ikinci variant? Hər bir şeyi etmək! Ola biləcəyimiz adam olmağa can atmaq. Oxuya biləcəyimiz hər bir kitabı oxumaq. Bacardığımız qədər qazanmaq. Bacardığımız qədər vermək və qənaət etmək. Bacardığımız qədər iş görmək. Bu seçim bizim hamımızda var.

Etmək və ya etməmək. Olmaq və ya olmamaq. Hər şey olmaq, az gərəkli olmaq və ya heç nə olmamaq.

Bu ağac kimi bizim hamımız üçün də dəyərli çağırış olardı – maksimum potensialımızdan istifadə edərək, eninə və uzununa bacardıqca çox inkişaf etmək. Nə üçün bacardığımız hər bir şeyi etmirik, hər bir fürsətdən istifadə edərək bütün bacarığımızı sona kimi nümayiş etdirmirik?

Son məqsədimiz bu dünyada istedadımızın, qabiliyyətimizin və istəyimizin imkan verdiyi qədər yaratmaq olmalıdır. Bacardığımızdan az etmək qərarına gəlmək – bu belə vacib başlanğıcı uduzmaq deməkdir.

Nəticələr – insan proqresinin ən yaxşı ölçü vahididir. Danışıqlar yox. İzahatlar yox. Nəticələr! Və əgər nəticələrimiz gözlənildiyindən az olubsa, onda bu gün dünən malik olduğumuzdan çox şeyə malik olmağa can atmalıyıq. Ən böyük mükafatlar o insanlara verilir ki, kim və necə olmaları nəticəsində özlərinə və ətraf aləmə dəyər gətirmiş olsunlar.

BEŞİNCİ HİSSƏ
Həyat stili

Fəlsəfəmizin, həyata münasibətimizin, fəaliyyət və nəticələrimizin son vəhdəti – bu yekun şəxsiyyət kateqoriyamızı müəyyən edir ki, bunu da həyat stili adlandırırıq.

Həyat stili – necə yaşamağımız və həyatımızı necə qurmağımızdır. Bu həyatın oyuncaqları və orijinal dəyərləri arasındakı incə fərqi dərk etməkdir.

Çox adam yaxşı qazanmağı öyrənmiş, lakin yaxşı yaşamağı öyrənməmişdir. Onlar sanki, zövqlərini praktikada tətbiq etməzdən öncə kifayət qədər varlanmağı gözləmək qərarına gəliblər. Onların başa düşmədikləri – bunun zövqün, var-dövlətin nəticəsi yox, onu (var-dövləti) doğuran səbəb olmasıdır.

Bəziləri həyata neqativ münasibətlərini, gəlirlərinin az olması ilə izah edirlər. Onlar belə zənn edirlər ki, əgər öz maliyyə problemlərini həll edə bilsəydilər, onda əsl xoşbəxtliyin nə demək olduğunu bizə göstərərdilər. Məlum məsələdir ki, onlar hələ indiki gəlirlərinin, keçmişdə xoşbəxtlik tapmaqda bacarıqsızlıq etmələrinin nəticəsi olmasını anlamayıblar. Əgər onlar belə düşünməkdə davam etsələr, onda xoşbəxtliklərinin bugünkü qıtlığı onların gələcək gəlirlərinin də səviyyəsini müəyyən edəcəkdir. Onlar xoşbəxtliyin, səbəbin bir hissəsi, var-dövlətin isə yalnız nəticə olmasını anlamayana kimi həyat şəraitləri çətinki dəyişsin.

Həyat stili – bu bizim həyata münasibətimizin və dəyərlərimizin əksidir

Artıq anladığımız kimi, duyğularımız və dəyərlərimiz – bunlar, son nəticədə həyatımıza nə cəlb etməyimizi müəyyən edən düşünmə prosesinin bir hissəsidir. Əgər biz indiki vəziyyətimizdən razı deyiliksə, onda biz sadəcə duyğularımızın və düşüncələrimizin xarakterini dəyişməklə, onları dəyişə bilərik.

Həyat stili – bu elə həmin düşünmə prosesinin funksiyasıdır. İstədiyimiz an duyğularımızı dəyişməklə və dəyərlərimizə dair daha ağıllı qərarlar qəbul etməklə, öz həyat stilimizi dəyişə bilərik.

Həyat stilinin ən gözəl xüsusiyyəti odur ki, biz elə indi də hər şeyə malik ola bilərik! Xoşbəxt olmaq üçün biz varlı və ya məşhur olmağı gözləmək məcburiyyətində deyilik. Həyatın gözəlliklərindən zövq almaq üçün karyeramızdakı məqsədlərə nail olana kimi gözləməyə ehtiyac yoxdur. Elə bu andan başlayaraq, biz, sevinclə dolu və ürəyimiz istəyən qədər mükafatla bizi təmin edəcək bir həyat yaşaya bilərik.

Hər kəs xeyriyyəçiliyə pul xərcləyə bilər. Lakin biz əsl bəxşişi, özümüzü və vaxtımızı sərf etdikdə hiss edirik.

Kino biletindən azca çox pul xərcləməklə, hər kəs operaya qulaq asa bilər. Özü də musiqi, ümumi zalda oturanlara da, xüsusi lojada oturanlara da eyni həyəcan və sevinci bəxş edir. Rembrantın dahiliyini qiymətləndirmək üçün onun əsərlərindən hansınasa malik olmaq lazım deyil.

Ürəkdən bəxş edilmiş bircə qızılgül, onlarla orxideyadan dəyərli ola bilər. Gün doğmasının heyranedici mənzərəsini seyr etmək üçün “giriş” hələ də pulsuzdur.

Zəngin həyat keçirmək üçün bizim zəngin olmağımıza ehtiyac yoxdur. Biz həyatın bütün sevincini və dolğunluğunu, həyat stili adlanan anlama qarşı münasibətimizi dəyişməklə, elə bu andan başlayaraq yaşaya bilərik.

Həyat stili – bu miqdar anlamı deyil!

Mədəniyyət – miqdar anlamı deyil.

Zövq – miqdar anlamı deyil.

Həyat stili – bu da həmçinin, miqdar anlamı deyil. Həyatın bütün bu sferaları, ilk öncə incəsənətdir ki, onunla da daha yaxşı həyata nail olmaq istəyənlər mütləq məşğul olmalıdırlar. İncəsənətin bu növlərində usta olmaq üçün praktika, bü gün əlimizdə olanlardan başlanmalıdır.

Həyat şəraitinə baxmayaraq, hər birimiz, istənilən andan başlayaraq, zövqlə yaşamaq sənətinə yiyələnə bilərik. Misal üçün, restoranda bizə qulluq edənlərə “hörmət” edilməsi qaydası hər birimizə bəllidir. Lakin, bu sözün mənşəyini bilən çox az adam var. “Hörmət” anlayışının ingilis dilində sinonimi – “tip” “Xidmətin tezliyini təmin etmək” kimi səslənən kəlmənin (“To insure promtness”) abreviaturasıdır. Tezliyin təminatı, müəyyən edir ki, “hörmət” bizə qulluq olunandan sonra yox, öncə verilməlidir.

Restoran naharına zövqlü yanaşma, bizə qulluq edəcək ofisiantı öncədən kənara çəkib “hörmət ” etməkdən ibarətdir. Əlbəttə, verilən pulun məbləği, xidmətin orta səviyyədən daha yüksək olacağını təmin etmək iqtidarında olmalıdır.

Bu jesti daha da effektiv etmək üçün biz, bir neçə xüsusi kəlmədən istifadə edə bilərik, misal üçün: “Mənim bugünkü qonaqlarım, mənim üçün çox vacib insanlardır və istərdim ki, onların təəssüratları xoş olsun. Mən Sizdən artıq dərəcədə xahiş edirəm ki, onlara bacardıqca yaxşı xidmət edəsiniz, bu isə sizə çatacaq.”

Bu qısa söhbət, kiçik pul məbləği ilə birgə möcüzələr yaradacaq. Və deyilən sözlər səmimiyyət və xoş təbəssümlə deyilərsə, effekt daha da yüksək olacaq. Zövq məhz buradadır, qeyri-adi yaşamaq üçün sadə üsullardan istifadə etmək. Bunu hamı bacarar. Bu çox sadədir.

Eynilə, bu işləri görməmək də çox asandır. Kiçik lakin vacib işləri lazımi qaydada görməyib, verilmiş xörəyi yemək, pis xidmətə dözmək, hirslənmək və vacib görüşü pozmaq çox asandır.

Həyat stili – bu, faktiki olaraq, adi işləri qeyri-adi tərzdə görməkdən başqa bir şey deyil. Bu – ayağa qalxıb stola bir neçə qəpik ataraq ofisianta qəzəblə baxıb uzaqlaşmaq deyil. Belə ağılsız hərəkətin, heyran qoymağa çalışdığınız qonaqlarınıza necə pis təəssürat bağışlayacağını təsəvvür edin. Bu uzun müddət xatirələrdə qalacaq bir hadisəni kabusa çevirəcək, səbəb isə sadəcə bir neçə dəqiqə vaxt və bir neçə dollar pul sərf etməklə sürətli xidmət təmin etmək imkanının əldən verilməsi olacaq.

Biz iri pulları ağılla sərf etməyi öyrənməzdən öncə, kiçik məbləğləri ağılla xərcləməyi öyrənməliyik.

Həyat stili – bu bizim kim və necə olmağımızın əksidir.

Həyat stilimiz bizim kim olmağımız və düşüncə tərzimiz haqda aydın təsəvvür verir. Həyat stili – bizim hara getməyimiz, nə etməyimiz və nə duymağımızdır. Həyat stili –bizim necə geyinməyimiz, nə sürməyimiz və əyləncənin hansı növlərinə üstünlük verməyimizdir.

Həyat stili – real dəyərlər və stilin, zövq və intellektin vəhdəti, çətinliklərlə üzləşən zaman emosiyaların idarə olunması və sevincli anlar zamanı emosiyanın güclənməsidir.

Uğur qazanan və uğura can atan insanlar, adətən, hansı dərəcədə intellektual və zövqlü olmalarını nümayiş etdirirlər. Onların özlərini necə aparması, şəxsiyyətlərinin və nailiyyətlərinin inkişaf səviyyəsinə dair şübhə yeri qoymur. Danışığımız, davranışımız və hətta xarici görkəmimiz belə, həyata münasibətimiz haqda ətraflı məlumat verə bilir. Əgər biz kitabdan çox hamburgerə pul xərcləməyi üstün tuturuqsa, onda bizim şəxsiyyət kimi inkişaf etmək istəyimizin səmimiliyi şübhə doğurur.

Axşamları kitab oxumaq, kompüter və ya televizor qarşısındamı keçiririk, uşaqlarımızla söhbət edirikmi, iş yoldaşlarımızla zarafatlaşırıqmı – həyat stilimiz həyata münasibətimizdən və şəxsiyyət kimi dəyərimizdən asılıdır. Biz hamımız daha yaxşı yaşamaq iqtidarındayıq. Həyat tərzimizi dəyişmək üçün pula ehtiyac yoxdur. Bunun üçün daha düşüncəli fikirlər və həyatın real dəyərlərinin daha yüksək qiymətləndirilməsi gərəkdir.

Həyat stili – avtomatik mükafat deyil

Həyat stili, həyatı daha unikal etmək üçün vasitələr yaratmaqdır. Həyat stili – özümüzün və bizə əziz olan insanların həyatına real dəyərlər bəxş etmək, ruh yüksəkliyi təmin etmək və sevinci artırmaq üçün yeni vasitələr axtarışıdır, özüdə bu axtarışı, məqsədlərimizə nail olduqdan sonra deyil, onlar üzərində çalışdığımız zaman aparmaq lazımdır. Daha imkanlı yaşayış, daha şən həyat stili demək deyil.

Çoxlarımız varlı olmaq, xidmətçilərlə dolu villa və istədiyimiz işlə məşğul olmaq üçün kifayət qədər vaxt arzusundayıq.

Məsələ isə ondadır ki, nə ilə məşğul olmaq istərdik. Tezliklə, bir zamanlar arzusunda olduğumuz şeylər indiki həyat stilimiz kimi mənasız olacaq. Yalnız məhdud sayda səyahət, şənliklər, sonsuz yuxular və “həzlər” var ki, onlardan bezənə kimi qəbul edə bilərik.

Biz sonsuz əyləncələr və şənliklərlə dolu həyat ardınca deyilsə, bəs nəyin ardınca qaçırıq? Həyat stili adlandırdığımız bu anlam nədir?

Həyat stilinə dair bizim hər birimizin öz fikri ola bilər, lakin düşünürəm ki, “bu sadəcə daha çox şeyə malik olmağımız nəticəsində əldə etdiyimiz bir şey deyil” fikri ilə hamımız razılaşa bilərik. Həyat stili – həyatın daha dolğun olmasının nəticəsidir… Daha mükəmməl yaşamaq, daha dərrakəli yaşamaq, daha anlamlı yaşamaq. Nə qədər dolğun yaşayırıqsa, bir o qədər də çox iş görürük və daha çox nailiyyət əldə edirik. Həyat stili – bu, səylərimizin nəticəsi deyil, bu – səylərimizi daha məhsuldar, daha mənalı və son nəticədə daha uğurlu etmək vasitəsidir.

Həyat stilini öyrənmək və həmçinin praktikada keçirmək lazımdır.

Varlı olmaq istəyiriksə, var-dövləti, xoşbəxt olmaq istəyiriksə, xoşbəxtliyi araşdırmalıyıq. Bu iki araşdırmanın vəhdəti aura yaradır ki, bunu da biz həyat stili adlandırırıq.

Çox adam xoşbəxtlik və var-dövləti araşdırmır. Onların xoşbəxtlik axtarma planı, barmaqlarını çarpazlayıb, nə isə baş verəcəyini və onların həyatını dəyişəcəyi ümidi ilə günü-günə sataraq yaşamaqdan ibarətdir. Lakin xoşbəxtlik hadisə deyil sənətdir. Xoşbəxtlik göydən başımıza yağan bir şeydir.

Xoşbəxtlik –bizim səhvən, yalnız uğur qazandıqda gələcəyini düşündüyümüz bir şey deyil, o uğuru qabaqlamalıdır. Xoşbəxtlik eynilə uğurun nəticəsi olduğu kimi, həmçinin, onun səbəbidir və biz bütün çətinliklərimizə baxmayaraq, elə indi də xoşbəxt ola bilərik.

İstədiyinizə çatan zaman, əlinizdə olanla xoşbəxt olmağı öyrənin.

Bizim hər birimiz öz həyat xoşbəxtliyini yarada bilər. Biz onu yarada və yaşada bilərik. Nəyi isə gözləmək lazım deyil. Gözləmək pis xidmət, mənəvi gərginlik, xoş anların korlanması və həyatın eyni məcrada davam etməsi nəticəsində çəkdiyimiz əziyyəti daha da uzadır.

Xoşbəxtlik adlanan bu gözəl hiss, harada və necə yaşamağımızdan asılı olmayaraq, başlaya bilər, belə ki, onun material dəyərlərlə ümumi heç bir şeyi yoxdur. Çox şeyə malik olmaq, bu, necə xoşbəxt olmalı sualının cavabı deyil. Əgər biz öz xoşbəxt anlarımızı barmaqla sayırıqsa, onda bu barmaqlara brilyant üzük taxmaqla xoşbəxtliyimiz artmayacaq. Kasıb vaxtlarımızda əsl dostluq münasibətləri qura bilməmişiksə, varlandıqdan sonra da, yaxşı dost tapa bilməyəcəyik. Bizə arxa-dayaq olacaq, bizi tanıyan və sevən, həyatımızı sadəcə öz varlığı ilə daha zəngin və şən edəcək bir insanla ciddi münasibətlərin qurulması işini sonraya saxlamaq olmaz.

Uşaqlarımızın velosiped sürməyi öyrənməsini müşahidə etmək bizim üçün xoşdur və burada velosipedin bahalı və ya ucuz olmasının bizim xoşbəxt olmağımıza heç bir dəxli yoxdur. Və buna görə də, pulumuzun bahalı deyil, yalnız ucuz velosipedə çatdığından, ümumiyyətlə, velosiped almayaraq onları da, özümüzü də bu xoşbəxtlikdən məhrum etmək düz olmazdı.

Xoşbəxtlik, bank hesabından çıxarılan bir şey deyil. Xoşbəxtlik – həyatdan və ətrafınızdakı insanlardan ala biləcəyiniz bir şeydir. Yaxınlarımız və özümüz üçün daha yaxşı şey arzulamaqda pis bir şey yoxdur. Lakin bu o demək deyil ki, az şeyə malik olduğumuzdan həyatın xəzinəsindən az istifadə etməliyik və çox şeyə malik olanları yüksək qiymətləndirməliyik. Əgər biz bu gün əlimizdə olanla xoşbəxt ola bilmiriksə, onda nə qədər uğur qazanmağımızdan asılı olmayaraq, heç zaman xoşbəxt ola bilməyəcəyik.

Olduğunuz yerdə olun.

Xoşbəxtlik və ya unikal həyat stili qura bilməməyimizin əsas səbəblərindən biri, olmaq sənətinə yiyələnməməyimizdir. Evdə olarkən fikrimiz işdə qalır. İşdə olduqda isə evdəki problemlər haqda düşünürük.

Biz faktiki olaraq, digərlərinin dediklərinə qulaq asmayaraq günü-günə satırıq. Ola bilsin ki, sözləri eşidirik, lakin onların mənasını anlamırıq.

Gündəlik həyatımızda bizim diqqətimiz, ya ötən səhvlər, ya da gələcək imkanlar üzərində cəmləşir. Dünən və sabah haqda o qədər düşünürük ki, bu günün necə keçməsindən xəbərimiz olmur.

Biz gündən nə isə əldə etmək əvəzinə onu sadəcə ötürürük. Biz hər bir an, bilavasitə olduğumuz yerdə olmaq və həmin anı yaşamaq əvəzinə istənilən yerdə oluruq.

Həyat stili – məkanımızdan asılı olmayaraq, olduğumuz yerdə olmağı öyrənməkdir. Bu indiki məqamın verəcəyi emosiya və təcrübəni tam mənimsəmək üçün kifayət qədər diqqətli olmaqdır. Həyat stili – günəşin batmasını müşahidə etmək üçün vaxt tapmaqdır. Həyat stili – sükuta qulaq asmaq qabiliyyətidir. Həyat stili – şəxsiyyət kimi inkişafetmə prosesimizə yenilik gətirə biləcək istənilən məqamı tutmaq qabiliyyətidir.

Həyat stili – nə etməyimiz deyil, nə duymağımızdır. Və indiki anda olmağı öyrənməyənə kimi, biz yaxşı yaşamaq sənətinə yiyələnə bilməyəcəyik.

Qoy həyat sizə toxunsun.

Parisə gəlmək və Parisi hiss etmək arasında böyük fərq var. Gəlmək – fiziki hadisədir, hiss etmək – zəngin emosional hadisədir.

Həyatı hiss etmək üçün ona, bizə toxunmaq imkanı vermək lazımdır. Bu yalnız pozitiv hadisələrə aid deyil. Biz həmçinin, qüssə və kədəri, itki və həsrəti də hiss etməliyik. Emosiyalar həyatımızı zənginləşdirir və xüsusi unikallıq yaradır.

Həyatın bütün unikallığını hiss etmək üçün ilk növbədə biz özümüz unikal olmalı, insan duyğularının bütün günəş spektrini görməliyik. Yalnız insan duyğularının bütün spektrini hiss etdikdə biz, real dəyərlərlə dolu həyat qura və yaşaya bilərik.

İstənilən proses emosiyadan başlayır. Biz yaxşı həyata sadəcə onu arzulayaraq nail ola bilmərik, biz “yaxşı yaşayan” insanların keçirdikləri emosiyaları mənimsəməliyik. Xoşbəxt olmaq istəyiriksə, xoşbəxt insanlar kimi düşünməli, hiss etməli və davranmalıyıq.

Hər bir ailə başçısı, istəyərsə, maddi durumundan asılı olmayaraq, ailə üzvlərinin minnətdarlığını və qiymətini qazana bilər. Xoşbəxtlik tapmaq və onu yaxınlarınla bölüşmək üçün varlanmağı gözləmək lazım deyil. Unikal olmaq üçün o gözləməli deyil. Xoşbəxtlik və unikal həyat stili yaşamaq imkanını sonraya saxlamaq lazım deyil, çünki bu indiki zaman kəsiyində də mümkündür. İmkanları hüdudunda olan hər şeyi araşdıraraq o, faktiki olaraq bu hüdudları genişləndirə bilər. O, sadəcə olduğu səviyyədən başlamalıdır. O, sadəcə, indiki zamanda əlində olanlara unikallıq və xoşbəxtlik hissi aşılamalıdır.

Övladınızın, konsertə getmək üçün sizdən iyirmi dollar alarkən keçirdiyi sevinc hissi ilə eynidir. Əgər öncə ata “konsert kimi mənasız bir şeyə” bir ətək pul xərcləməyin mənasız olmasına dair qızı ilə mübahisə edibsə, bu sevinc daha da yüksək olacaq. Təsəvvür edin ki, zövqlü və imkanlı adam olmaq istəyən ata – ailə başçısı, iyirmi dollarlıq əskinazı cibindən çıxarıb qızının üzərinə ataraq, bununla, qızı üçün çox vacib olan konsertə öz iradını bildirir.

Amma bir gün o, əvvəlcədən bu bileti alıb, bir neçə xüsusi sözlə qızına təqdim edərək onu təəccübləndirsəydi, nə qədər yaxşı olardı. Ata iki bilet alıb qızı ilə birgə həmin konsertə getsəydi daha da yaxşı olardı. Bəlkə də, final ştrixi kimi o, qızını xüsusi bir restorana aparıb gözəl şam edə və öncə danışdığımız kimi “hörmət” hesabına təmin edilmiş gözəl xidmətdən zövq ala bilərdi.

Həyat stili budur – emosional imkanları bu gün əlimizdə olan vasitələr hesabına, dəyərli həyat hadisəsinə çevirmək üçün unikal yollar axtarmaq.

Biz elə bu gündən, imkanlarımız daxilində olanları bölüşməyə başlaya bilərik. Qiymətli vaxtımızı və ya arxalanmaq üçün kürəyimizi təklif edə, səmimi təsəlli sözü və ya dərin diqqətimizi bölüşə bilərik – sadəcə burada olsaq və həmin anı bölüşsək, bu necə də gözəl bir yaşam olardı!

Biz sevinc anları yaratmaq üçün illərimizin, şansımızın və yaxud da hər hansı başqa bir imkanımızın barmaqlarımız arasından süzülüb getməsinə imkan verə bilmərik. Əgər biz, “böyük işlər” görmək üçün maddi vəziyyətimizin yaxşılaşmasını gözləyiriksə və həyatın indiki zamanda təklif etdiyi bütün anları ləzzətlə yaşamaq sənətinə yiyələnmiriksə, sonda aşkar edə bilərik ki, həddən artıq çox gözləmişik.

Gəlin, bizdən sonra yaxınlarımızın qəlbində uzun müddət qalacaq xatirələrin, təəssüratların və həyat təcrübəsinin toplanmasına indidən başlayaq.

Həyat stili – indiki şəraitimizdən asılı olmayaraq hamımız üçün əlçatan nailiyyət və sevinc mənbəyidir.

Həyatımız, yeni sevinc, zövq və hörmət səviyyəsi yaşamaq üçün imkanlarla doludur. Bunun üçün tələb olunan sadəcə, düşüncəmizi dəyişmək və elə indicə başlamaq qərarına gəlməkdir. Və əgər biz bu gün, qarşımıza çıxan ən xırda imkanlardan belə istifadə etmək üçün hazır olduğumuzu nümayiş etdirsək, onda həyat bizə arzu etdiyimizdən də çox zəngin təəssüratlar və geniş həyat təcrübəsi təklif edəcək.

YEKUN
Tələsiklik hissinin yaradılması

Bu kitabda öyrəndiklərimizin yekununu çıxararaq, biz, son nəticələrimizin, uğur və ya müvəffəqiyyətsizliyimizin üç fundamental aspektdən asılı olduğunu dəqiq deyə bilərik.

Biz nə bilirik?

Bildiklərimizə münasibətimiz.

Bildiklərimiz və duyğularımızla nə iş görürük?

Lakin başqa bir fundamental əsas da var ki, əgər həyatımızı dəyişmək istəyiriksə mütləq ona yiyələnməliyik. Bu, həyat mozaikasının bütün fraqmentlərini bir-biri ilə birləşdirən yapışqan rolunu oynayan son əsasdır.

Özünüz şahid olacaqsınız ki, bəzi insanlar öz məqsədlərini reallaşdıra bilməyəcəklər. Şəxsi fəlsəfələrini yaxşılaşdırmaq, həyata pozitiv münasibət yaratmaq, öz üzərində səylə çalışmaq, nəticələrini öyrənmək və analiz etmək və həyat stillərini daha unikal etmək cəhdlərinə baxmayaraq, onların arzuları elə arzu olaraq qalacaq.

Bəs axı nə üçün, həyatlarını yaxşılaşdırmaq və uğur qazanmaq üçün ciddi cəhdlə çalışan bu insanlar irəli getmək əvəzinə qapalı dairədə fırlanırlar? Nə üçün toxumlarını səpmiş bu insanlar məhsul yığa bilməyiblər?

İnsan komfortunun zonası.

Yəqin ki, bu suallara cavab, çox şeyə malik olduğumuz halda aza qane olmağa meyilliliyimizdir.

Demək olar ki, hamının evi, telefonu, televizoru və konkret gəlir mənbəyi var. Geyinməyə və yeməyə nəyimizsə var. Əsas tələbatlarımızın təmin edilməsi bizi “komfort zonası” adlanan təhlükəli zonaya sala bilər. Düşdüyümüz yerdən çıxmaq üçün bizim ya güclü çıxılmazlıq hissinə, ya da ağlasığmaz ruh yüksəkliyinə ehtiyacımız var. Çox zaman biz daha çox şey istəyə bilərik. Lakin bizi daha çox şey əldə etməyə məcbur edəcək güclü istəyimiz və ya şiddətli ehtiyacımız yoxdur.

Komfort zonasının daha təhlükəli aspekti – onun, eşitmə qabiliyyətimizə təsir etməsidir. Nə qədər komfortlu yaşayırıqsa, işləyən saatın tıqqıltısına da bir o qədər diqqətsiz oluruq. Vaxtımızın çox olmasından arxayın olduğumuzdan onu, indiki zamanı düşüncəsiz şəkildə sərf edirik. Biz onu (vaxtı), özümüzü hazırlaşdıraraq deyil, əyləndirərək keçiririk.

“Komfort zonası”nda yaşayan insanlar sanki, insan ölməzliyi haqda qəribə bir fəlsəfəyə yiyələniblər. “Uğur əldə etmək üçün mənim kifayət qədər vaxtım var. Mənim həmişə sabahım var. Həmişə növbəti il, növbəti ay, növbəti gün var. Narahatlığa heç bir əsas yoxdur. Elə bu andaca dəyişmək üçün nə isə etməyə heç bir ehtiyac yoxdur. Həmişə imkan olacaq ki,… və onda hər şey başqa cür olacaq.”

Və bu gün, indiki anda, öz həyatlarını dəyişmək üçün səmimi istəyə malik olan insanlar, həyatın indiki gedişinə qane olurlar. Bugünkü gün istirahət günü, hansısa bir planın qurulması günü, televiziya verilişlərinə baxmaq günü və ya sabah baş verəcək hansısa bir hadisə üçün hazırlıq günü olacaq.

Xoş niyyətli insan – “Sabah mən sübh tezdən oyanacağam və axşama kimi işləyəcəyəm, həyatımı dəyişmək üçün bütün qabiliyyət və istedadımdan istifadə edəcəyəm!”, məsuliyyətsiz insan isə deyir – “Ötən ay mən üç kitab oxumuşam və düşünürəm ki, bu ayı ötürmək olar. Bu həftə kifayət qədər işləmişəm və düşünürəm ki, sabah istirahət edə bilərəm. Mən bu gün zəng etməli idim, eybi yox, başqa bir vaxt edərəm. Sabah edərəm.”

Düşüncədə, gündəlik təkrar olunan səhvlər..

Bu gün – dünənin sabahıdır.

Sabahkı günün gözlənilməsindəki problem ondadır ki, o nəhayət gəldikdə “bu gün” adlanır.

Bu gün – dünənin sabahıdır. Məsələ həmin günün təqdim etdiyi imkanları necə istifadə etməkdədir. Biz adətən, sabahkı günü boş keçiririk, necəki dünəni keçirmişdik və bu günü boş keçiririk.

Əldə edilə biləcək hər şey, istəyimizə baxmayaraq, asanlıqla əldən çıxa bilər. O vaxta qədər ki, biz görülməsi mümkün olan işləri görməyin gec olduğunu aşkarlayaq.

Hər birimiz saatın tıqqıldadığını özümüzə xatırlatmalıyıq. Bu həmən saatdır ki, ilk dəfə ciyərlərimizə hava çəkdiyimiz andan tıqqıldamağa başlayıb və nə vaxtsa dayanacaq.

Vaxt – bütün insanlığın dahi nizamlayıcısıdır. Heç nəyə baxmadan o, bütün yaxşı və pis şeyləri özü ilə aparır. Vaxt imkan bəxş edir, lakin təxirə salınmazlıq hissi tələb edir.

İki dəqiqəlik xəbərdarlıq.

İstirahət günlərində futbol komandalarının oyununu izləmək çox maraqlıdır. Onlar oyunun ilk əlli səkkiz dəqiqəsini, öncədən düşünülmüş plan üzrə aparırlar. Sonra isə çox gözəl bir şey baş verir. Hakimin köməkçisi meydanın mərkəzinə çıxaraq “iki dəqiqəlik xəbərdarlıq” elan edir.

Sonrakı yüz iyirmi saniyə baş verənlər adətən möcüzə olur. Biz ilk əlli səkkiz dəqiqədəki oyundan fərqli olaraq, daha intensiv, daha aktiv və mahir bir oyunun şahidi oluruq.

Nə üçün?

Qaçılmaz məğlubiyyət qorxusunun və yeni məsuliyyət hissinin qəfil dərk edilməsi. Oyunçular vaxtın heç kimə üstünlük verməyəcəyini bilirlər. Vaxt yalnız təyinat aldığı işi görəcək, oyun sona çatana kimi saniyələri sayacaq.

Və o zaman uduzan komanda bütün oyun ərzində göstərmədiyi ustalıq və intensivlik nümayiş etdirəcək. Komanda, rəqibinə oyunun başlanğıcında qalib gəlmək üçün kifayət qədər potensiala və imkana malikdir. Lakin udmaq məramına baxmayaraq, komanda udmaq şansını tam itirənə qədər yarı gücü ilə oynayır. Bəzən iki dəqiqəlik xəbərdarlığı bildirən fit, qaçılmaz məğlubiyyət təhlükəsi haqda xəbərdarlıq edən sadə bir formallıq olur.

İnsanın şəxsi həyatında da eyni şey baş verir. Saniyələr dəqiqələrə, dəqiqələr saatlara, saatlar günlərə və bu qayda ilə o vaxta kimi davam edir ki, biz bir gün ayılıb fürsəti əldən verdiyimizi aşkarlayırıq. Biz son illərimizi, nə vaxtsa reallaşdırmaq imkanına malik olduğumuz arzular və ümumiyyətlə, əldə etmək imkanına malik olduğumuz şeylər haqda düşünməklə keçirəcəyik. Həyat oyunu bitdikdə, səhvlərimizi düzəltmək üçün bizə bir saniyə belə verilməyəcək. Həyatımızın saniyələrini sayan saat nə qalib, nə də məğlub haqda düşünür. Kimin qalib və kimin məğlub olması onu maraqlandırmır. Onu bəraət, haqq-ədalət və ya bərabərlik maraqlandırmır. Əsas məsələ bizim oyunu necə oynamağımızdır.

Yaşından asılı olmayaraq, məhz yubanmazlıq, təcililik hissi onu indiki anda fəaliyyət göstərməyə vadar etməlidir. Biz daim həyatımızın hər bir anının nə qədər qiymətli olmasını dərk etməliyik. Bu, həmin andır ki, biz əhəmiyyətsiz sayırıq və necə keçməsindən xəbərimiz olmur.

Biz hələ də vaxta malikik. Nə etməyə qadir olduğumuzu göstərmək üçün bizim hələ kifayət qədər imkanımız, şansımız və illərimiz var.

Bizim çoxumuz üçün hələ ki, sabahkı gün, gələn həftə, gələn ay və gələn il var. Lakin biz özümüzə təcililik hissi aşılamasaq, onlar da, əvvəlki günlər, həftələr və illər kimi mənasız şəkildə itiriləcək.

Gələcəyin təsvirini öncədən görməyi öyrənin

Əgər indiki həyat istiqamətimizi nəzərə almaqla gələcəyin təsvirini beynimizdə canlandıra bilsəydik, onda güman ki, həyatımıza daha riskli yanaşardıq. Təcililik hissinin olmamasının nəticəsini dramatik şəkildə təsvir edən belə bir rəvayət var.

Bir gün, bir nəfər kiçik bir qayığa oturub, Niaqara çayı ilə üzür. Çay sakit idi, xəfif meh əsirdi və aydın səmada gün parlayırdı. Adam təzəcə sahildən ayrılmışdı və o (sahil) hələki yaxınlıqda idi. Narahatlıq üçün heç bir səbəb yox idi. Adam tilovun qarmağını suya atıb düşüncələrə dalır.

Onun qayığı da, eyni işi görür. Onlar aramla çay aşağı üzürdülər. Öncə hərəkət asta və sakit idi. Lakin hər bir normal çayda olduğu kimi bu çayın da axını qayığı eyni konkret istiqamətdə aparırdı və idarə olunmadığından qayıq çayaşağı aramsız hərəkət edirdi.

Cari işlərə aludə olan insan, qayığın güclənən hərəkətini hiss etmir. Onun fikri balıq tutmağa qarışmışdı, çünki bütün həftəni bu haqda düşünürdü. Ciddi düşüncələr üçün hələ vaxt olacaq. Hər halda müəyyən qədər istirahət edə və təklikdən zövq ala bilərdi. O, həyatın bütün problemlərini unudub qayıqla birlikdə üzəcək. Və gözlənilmədən onun düşüncələri buludlardan enib indiki zamana qayıdır.

Öncə səs çox uzaqdan, sanki dünyanın o başından gəlirdi, sonra isə ildırım sürəti ilə yaxınlaşmağa başlayır. Onun diqqəti yalnız qulaqbatırıcı səslə deyil, qayığı sürətlə irəli çəkən axınla da cəlb edildi. Adam ətrafa boylanıb sahildəki mənzərənin sürətlə dəyişdiyini görür. Bu kiçik qayıqda mühərrik yox idi və o, yalnız istiqamətləndirici avarla idarə olunurdu. Əvvəldə onun mühərrik və avarlara ehtiyacı yox idi.

O, nə baş verdiyini anlamaq istəyirdi; o, sanki sakit qayğısız dünyadan, onun nəzarəti və anlamı xaricində yerləşən hadisələr burulğanına düşürdü. Real vəziyyət onun üçün bir göz qırpımında aydınlaşdı. Qulaq batıran səs, köpüklənən su, artan duman və qayığının acizliyi, onun dəhşətli vəziyyətinin aydın təsvirini verdi. O, özünü və qayığını Niaqara çayına atmışdı və axın onu şəlaləyə gətirib çıxarmışdı.

Onun beynində fikirlər və hisslər burulğanı yarandı. Əgər sakit axının onu hara aparacağını bilsəydi! Əgər o, daha hazırlıqlı olsaydı və qayığı mühərriklə təchiz etsəydi! Əgər o, axının güclənməsini bir az öncə hiss etsəydi, əgər o… O, çay axını ilə aşağı, qaçılmaz fəlakətə doğru üzən qayıq xəbərini eşidib çayın sahilinə toplaşan insanları yalnız indi gördü. Hadisənin şahidi olanlar kömək etməyə hazır idilər, lakin kömək etmək üçün risk edənlər özləri fəlakətə düçar ola bilərdilər.

Bəziləri, ağac budağı və kəndir atmaqla kömək etməyə çalışırdılar, çoxları isə mat qalmış və fəlakətin sadəcə müşahidəçisinə çevrilmişdilər. Bir anlıq o, bu fəlakətin öz məsuliyyətsizliyinin cəzası olduğunu hiss etdi. O, bütün arzularına və həyatına bir anda son qoyan, ətraf mühitin detallarına qarşı məsuliyyətsiz rəftarının qurbanı oldu.

Onun son fikirlərindən biri də o oldu ki, əgər ikinci şansı olsaydı o, mütləq hər şeyi başqa cür edərdi. Beynindəki fikirlər, bir neçə yüz metrlik şəlalədən aşağı şığıyan su damlaları kimi sürətlə bir birini əvəz edirdi. Əgər ona başqa bir tale verilsəydi, onda o, yaxınlaşan təhlükəni daha öncə görərdi. Hadisə baş verməzdən öncə o, xəyalında onu canlandıra bilərdi. Öz diqqətsizliyinin və məsuliyyətsizliyinin nəticələrini ehtimal edə bilərdi. Düşüncəsinin gücü ilə qaynaşan köpükləri görə, şəlalənin gurultusunu eşidə və axının güclənməsini hiss edə bilərdi ki, bu da onu konkret iş görməyə vadar edərdi.

Əgər su onu udmaq əvəzinə kənara tullasaydı, o, öz istedadını və qabiliyyətini başqa cür görər, vaxtını daha yaxşı qiymətləndirərdi. O, lazımsız fikirlərin beynini doldurmasına, istirahət və əylənmək istəyinin onu intensiv fəaliyyət və proqresdən uzaqlaşdırmasına imkan verməzdi.

Lakin təəssüf ki, onun vaxtı sadəcə bitmişdi.

İndiki dreyfimizin1 öyrənilməsi

Həyatımızda da hər şey eynilə bu cürdür. Hamımız axınla üzürük – hansısa bir istiqamətdə dreyf edirik – hətta bu məqamda belə. Müəyyən qədər dəqiqliklə təyin edə biləcəyimiz bir aspekt, indiki dreyfimizin bizi hara aparıb çıxara biləcəyidir. Ən böyük müəmma, dreyfin istiqamətini dəyişmək üçün şəxsi saatımızdakı vaxtın bəs edəcəyidir.

Bəzi insanların keçmiş fəaliyyəti hərəkət kursu müəyyən etmişdir ki, bu gün də davam edir və gələcəyi də əhatə etmək təhlükəsi var, lakin buna baxmayaraq, onlar düzəliş etmək və qəti tədbirlər görmək istəmirlər. Onlar məsuliyyətsiz şəkildə dreyf edirlər. Əylənmək həvəsinin öyrənmək həvəsini boğmasına yol verirlər. Axtarmaq əvəzinə onlar özlərini itirirlər. Onlar xırda səhvlərinin, məsuliyyətsizliklərinin və yanlışlıqlarının faktiki olaraq, zərərsiz olmasını düşünməyə meyillidirlər. Bu insanlar həyatda hər şeyin bir-biri ilə bağlı olması və sabahlarının bugünkü fəaliyyətləri tərəfindən müəyyən edilməsini hələ qavramayıblar.

Məsuliyyətsiz fəaliyyətləri və kor-koranə axtarışları, onların ən vacib resurslarını – vaxtlarını puç edir. Onlara elə gəlir ki, vaxtları kifayət qədərdir və müəyyən məqamların izsiz ötərək mənasız illər toplusuna qatılmasına imkan verə bilərlər.

Bizim fəlsəfəmiz, bizi gələcəyin müəyyən şəraitlərinə doğru aparır. Eyni ilə həyata münasibətimiz, aktivlik səviyyəmiz və nəticələrimiz kimi. İndiki həyat stilimiz bizi ya emosional təcrübənin dərinliklərinə getməyə ruhlandırır, ya da hər şeyi əldə edənə kimi gözləməyi məsləhət görür.

Nə və necə olmağımız, yalnız son nəticələrimizi deyil, həmçinin vaxtın ötməsi – saatın tıqqıldaması da nəzərə alınmaqla öyrənilməlidir. Bəlkə bizim bir neçə ilimiz qalıb. Bəlkə cəmisi bir neçə ay. Qalan vaxtı, son dəqiqəyə kimi gözləmək deyil, daha konstruktiv istifadə etmək yaxşı olmazdımı?

Həyat – təlim dərsləri deyil

Dərs vaxtı keçib. Təlim dərsləri, biz böyüyərkən davam edirdi. Dərs vaxtı, biz məktəbə gedəndə idi.

Biz artıq, həyat adlanan oyunun tamhüquqlu oyunçularıyıq ki, bu oyunun mükafatı insan güzəranıdır. İntensiv və düşünülmüş fəaliyyət olmadıqda, uğursuzluq alaq otu, hər tərəfi tutacaq və hətta əldə etdiyimiz kiçik nailiyyətləri də məhv edəcək. Biz özümüzə “İki dəqiqəlik xəbərdarlıq”ı gözləməyə imkan verə bilmərik. Biz oyun planımızın işə yaramadığını oyunun sonunda müəyyən etməyə imkan verə bilmərik. Həyatın imkanlarından intensiv istifadə etmək üçün saatın son zəngini gözləyə bilmərik.

Yeni düşüncə və həyat səviyyəmizin yaxşılaşdırılmasına doğru irəliləmək üçün özümüzü duelə dəvət etməliyik.

Özümüzü yeni intizama riayət etməyə məcbur etməli, bizi və ətrafdakıları ruhlandıracaq həyata yeni münasibət aşılamalıyıq.

Özümüzü ciddi olmağa məcbur etməyərək, göydən başımıza hansısa bir fürsətin enməsini gözləyə bilmərik. Bugünkü imkanlarımızı görməli və onlardan istifadə etməliyik. Biz onlara öz istedadımızı, gücümüzü və yeni vaciblik hissimizi aşılayaraq, görə biləcəyimiz bütün işləri aşkar etməliyik.

Hər bir fürsətdə, diqqətimizi risk təhlükəsi üzərində cəmləşdirməyə imkan verməməliyik. Əksinə, əlimizə düşən hər bir fürsətdən istifadə edərək məxsusi risk hesabına nə qədər getməyə gücümüz çatdığını aydınlaşdırmalıyıq.

Bunu bacararsınız! Siz öz həyatınızı dəyişə bilərsiniz və Siz bunu, sadəcə yeni məsuliyyət hissi aşılamaqla, bu gündən başlaya bilərsiniz.

Unutmayın, vaxt gedir. Əgər elə bu andaca başlasanız, istədiyiniz hər bir şeyə nail ola bilərsiniz.

Uğur və xoşbəxtlik əldə etmək asandır. Lakin bunlara nail olmamaq daha asandır.

Həyatınızın son nəticəsi, düşüncənizdə həddən artıq səhv edərək onları gündəlik təkrarlamağınızın hesabına və ya bir neçə sadə qayda tərtib edib onlara gündəlik riayət etmək əsasında müəyyənləşəcək;

Şəxsi fəlsəfənizin möhkəmləndirilməsi və genişləndirilməsi qaydası.

Həyata daha düzgün münasibətin yaradılması.

Daha böyük nəticələr verəcək, daha intensiv və ardıcıl fəaliyyətə aludə olmaq qaydası.

Gələcəyi daha obyektiv qiymətləndirmək üçün, nəticələrin öyrənilməsi qaydası.

Daha dolğun həyat yaşamaq və bütün həyat təcrübənizi daha yaxşı gələcək üçün sərf etmək qaydası.

Bu həmin seçimdir ki, burada sarsılmaz qətiyyət və məsuliyyət hissi nümayiş etdirərək, bütün istedad və enerjinizdən istifadə edə bilərsiniz.

Qoy həyat mozaikanızın ayrı-ayrı fraqmentləri tədricən birləşsin və Siz başa çatmış şedevrdən, fundamental həyat əsaslarını təkmilləşdirmək istiqamətində aramsız zəhmətinizin nəticəsi kimi həzz ala bilərsiniz.

Və qoy zəhmətiniz və nəticələriniz varlığınız haqda fikrini söyləmək istəyənlərə yalnız bir kəlmədən istifadə etməyə imkan versin…

Sadiq və xeyirxah bəndə, iş yaxşı görülmüşdür.

1 Dreyf – gəminin və ya qayığın suyun və ya küləyin sərbəst təsirinə buraxılması.

Nikbinliyin gücü – Tom Rat, Donald KlıftonKişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır – Con Qrey

Fikirlərinizi bildirin.