Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

0
0

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması.

İşin məqsədi: Bu modulu bitirdikdən sonra tələbə:

1. Avtomobilin ilişmə muftası cihazlarının strukturunu/adını/avtomobilin ilişmə muftası sisteminin yığılması və sökülməsi vasitəsilə onun iş prinsiplərini izah edəcək;
2. Avtomobilin ilişmə muftası sisteminin yığılması/ölçülməsi vasitəsilə ilişmə muftasını bacarıqla təmir etmək iqtidarında olacaqdır.

Təcrübə materialları:

1. Silgi kağızı
2. Pambıq əlcək
3. Sarımtıl səpələnən sürtgü yağı
4. Sürtgü yağı

Avadanlıq və alətlər:

1. Sərnişin avtomobili
2. Qayçışəkilli qaldırıcı
3. Ötürülmə qutusunun domkratı
4. Mühərrik yuma qurğusu
5. 227 PCS mexaniki alətlər dəsti 7 siyirməli alətlər arabacığı ilə
6. Portativ alətlər yeşiyi
7. Dirsəkli qayka açarları dəsti
8. Burma açarı
9. Portativ alətlər yeşiyi
10. Qatlanan (açılan) burğulu alətlər qayka açarları dəsti
11. Ştangenpərgarlar

Mövzu ilə əlaqəli biliklər
İlişmə muftası sistemi
İşəsalma və ötürmələrin dəyişdirilməsini mümkün etmək üçün ötürülmə qutusu mühərrikdən ayrılmalıdır. Bu, ilişmə muftası ilə yerinə yetirilir. İlişmə muftası ilişmə diski (ilişmə muftası ilişdikdə mühərrik ilə hərəkətə gətirilir) vasitəsilə mühərrik və ötürülmə qutusunu birləşdirir. İlişmə diski şlislər vasitəsilə ötürülmə qutusunun giriş valına birləşdirilir ki, giriş valı ilişmə diski ilə birlikdə dönsün. İlişmə diskinin aksial (ox boyu) hərəkəti mümkündür. Mühərrik vintlər ilə nazim çarxa birləşdirilir və beləliklə nazim çarx mühərriklə birlikdə dönür. Nazim çarxın üzərində ilişmə muftasının korpusu vintlərlə montaj edilir ki, o da mühərriklə birlikdə dönsün. İlişmə muftasının korpusu bir neçə hissədən ibarətdir, lakin əsas hissələrə ilişmə muftasının qalpağı və bu diski dartıb gərən yay daxildir. İlişmə muftası ilişdikdə, ilişmə diski ilişmə muftasının qalpağı ilə nazim çarxa sıxılır. Sürtünmə gücü kifayət qədər güclüdür və buna görə də ilişmə muftasının diski nazim çarx və ilişmə muftasının qalpağı ilə nisbətdə hərəkət edə bilməsin; bunun nəticəsində ilişmə muftasının diski nazim çarx ilə birlikdə dönərək ötürülmə qutusunun giriş valını hərəkətə gətirir. İlişmə muftasını ayırmaq üçün ilişmə muftasının yayı adətən lingə birləşdirilən sıxılma yastığı ilə sıxılır. Nümunədə hidravlik ilişmə muftası sistemi göstərilir; burada bu ling sıxıcı mil vasitəsilə hidravlik silindrlə hərəkət etdirilir. Tələb olunan təzyiq ilişmə muftasının əsas silindri ilə yaradılır (əgər dişli çarx ilişmə muftasının pedalını sıxarsa). Sağ şəkildə göstərildiyi kimi, ilişmə muftasının qalpağı ilişmə muftası sıxıldıqda ilişmə diskindən uzaqlaşdırılır. Bu vəziyyətdə ilişmə muftasının qalpağı, ilişmə diski və nazim çarx arasında boşluq yaradılır. İlişmə diski artıq nazim çarxa sıxılmadığına görə sürtünmə gücü çox kiçilir və nəticə etibarilə mühərrikə daha heç bir mühərrik gücü ötürülmür. Sağ tərəfdə ilişmə diskinin üzərində görünən yaylar ilişmə muftasının ilişməsi zamanı titrəmələri yavaşıtmaq və giriş valına təsir edən burulma güclərini azaltmaq üçün quraşdırılır. Faktiki ilişmə muftasından asılı olaraq, yalnız ölçü və konstruksiya baxımından fərqlənməyən müxtəlif ilişmə diskləri mövcuddur.

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

İşəsalma və ötürmələrin dəyişdirilməsini mümkün etmək üçün ötürülmə qutusu mühərrikdən ayrılmalıdır. Bu, ilişmə muftası ilə yerinə yetirilir. İlişmə muftası ilişmə diski (ilişmə muftası ilişdikdə mühərrik ilə hərəkətə gətirilir) vasitəsilə mühərrik və ötürülmə qutusunu birləşdirir. İlişmə diski şlislər vasitəsilə ötürülmə qutusunun giriş valına birləşdirilir ki, giriş valı ilişmə diski ilə birlikdə dönsün.

İlişmə diskinin aksial (ox boyu) hərəkəti mümkündür. Mühərrik vintlər ilə nazim çarxa birləşdirilir və beləliklə nazim çarx mühərriklə birlikdə dönür. Nazim çarxın üzərində ilişmə muftasının korpusu vintlərlə montaj edilir ki, o da mühərriklə birlikdə dönsün. İlişmə muftasının korpusu bir neçə hissədən ibarətdir, lakin əsas hissələrə ilişmə muftasının qalpağı və bu diski dartıb gərən yay daxildir. İlişmə muftası ilişdikdə, ilişmə diski ilişmə muftasının qalpağı ilə nazim çarxa sıxılır. Sürtünmə gücü kifayət qədər güclüdür və buna görə də ilişmə muftasının diski nazim çarx və ilişmə muftasının qalpağı ilə nisbətdə hərəkət edə bilməsin; bunun nəticəsində ilişmə muftasının diski nazim çarx ilə birlikdə dönərək ötürülmə qutusunun giriş valını hərəkətə gətirir.

İlişmə muftasını ayırmaq üçün ilişmə muftasının yayı adətən lingə birləşdirilən sıxılma yastığı ilə sıxılır. Nümunədə hidravlik ilişmə muftası sistemi göstərilir; burada bu ling sıxıcı mil vasitəsilə hidravlik silindrlə hərəkət etdirilir. Tələb olunan təzyiq ilişmə muftasının əsas silindri ilə yaradılır (əgər dişli çarx ilişmə muftasının pedalını sıxarsa). Şəkildə (şəkil Ⅲ-1-1) göstərildiyi kimi, ilişmə muftasının qalpağı ilişmə muftası sıxıldıqda ilişmə diskindən uzaqlaşdırılır. Bu vəziyyətdə ilişmə muftasının qalpağı, ilişmə diski və nazim çarx arasında boşluq yaradılır. İlişmə diski artıq nazim çarxa sıxılmadığına görə sürtünmə gücü çox kiçilir və nəticə etibarilə mühərrikə daha heç bir mühərrik gücü ötürülmür. Sağ tərəfdə ilişmə diskinin üzərində görünən yaylar ilişmə muftasının ilişməsi zamanı titrəmələri yavaşıtmaq və giriş valına təsir edən burulma güclərini azaltmaq üçün quraşdırılır. Faktiki ilişmə muftasından asılı olaraq, yalnız ölçü və konstruksiya baxımından fərqlənməyən müxtəlif ilişmə diskləri mövcuddur.

SERVİS VƏ NİZAMLAMA PROSEDURU
Stop siqnalı açarı

1. 2P birləşdiricisini stop siqnalı açarından ayırın.
2. Stop siqnalı açarını çıxarın.
3. Cədvələ uyğun olaraq sıxaclar arasında davamlılığı yoxlayın.

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

Əgər davamlılıq göstərildiyi kimi olmazsa, stop siqnalı açarını dəyişdirin.

Əgər davamlılıq qaydasında olarsa, stop siqnalı açarını quraşdırın və pedalın hündürlüyünü nizamlayın.

Burucu moment:

7.8-9.8Nm (80-100Kgf.cm, 5.8-7.2lb-ft)

Alışma açarı

1. 2P birləşdiricisini alışma açarından ayırın
2. Alışma açarını ayırın. (əgər açarı olan sınaq cihazını quraşdıra bilərsinizsə, bu addım buraxıla bilər).
3. Cədvələ uyğun olaraq sıxaclar arasında davamlılığı yoxlayın (aşağıdakı cədvələ istinad edin).

Sınaq göstəricisi və yuxarıda cədvəl arasında fərq olarsa, alışma açarını yenisi ilə əvəz edin.
Əgər belə olmazsa, alışma açarını quraşdırın və ilişmə muftasının pedalını nizamlayın.

Burucu moment:

7.8-9.8Nm (80-100Kgf.cm, 5.8-7.2lb-ft)

Konsentrik köməkçi silindrdə hava buraxma proseduru

1. Konsentrik köməkçi silindrin buraxıcı hava kranından qapağı ayırdıqdan sonra vinil şlanqı tıxaca daxil edin.
2. Tıxac vintini boşaldın, ilişmə muftasının pedalını təxminən 10 dəqiqə sıxıb buraxın.

Xəbərdarlıq:

Qayka açarı ilə birlikdə fırlanmaması üçün buraxıcı hava kranını əldə tutun (A). Saxlama tıxac boşaldılan və ya kipləşdirən zaman tələb olunur.

3. İlişmə muftasının sıxılması zamanı tıxacı kipləşdirin. Bundan sonra pedalı əl ilə qaldırın.

Burucu moment:

24.5-28.4Nm (80-100Kgf.cm, 18.1-21.0lb-ft)
4. İlişmə muftasının pedalını 3 dəfə sıxdıqdan sonra tıxacı boşaldın və onu pedal sıxılmış vəziyyətdə yenidən kipləşdirin. Bundan sonra yenidən qaldırın.
5. Addım 4-ü iki və ya üç dəfə təkrarlayın. (mayedə qovuqcuq olmayana qədər)

Ehtiyat tədbiri:
Konsentrik köməkçi silindrin borusunu sıxmayın.
Ehtiyatlı olun ki, bərkidici halqalar zədələnməsin.

İlişmə muftasının pedalı və alışma açarı

Xəbərdarlıq
 Alışma açarını təftiş edin.
 İlişmə muftasının pedalını nizamlamaq üçün sürücü oturacağının həsirini çıxarın.
 İlişmə muftasının əsas silindr porşeni və sıxıcı mil arasında boşluğun olmaması ilişmə muftasının sürüşməsinə səbəb ola bilər.

1. Boltu boşaldın və pedalın səthindən aralanana qədər çıxarın.
2. Aşağıdakı spesifikasiyaya əməl etmək üçün ilişmə muftasının əsas silindrinin sıxıcı milini
itələyin və dartın.

Spesifikasiya:

İlişmə muftasının pedalının gedişi – 145mm(5.7087 düym)

İlişmə muftasının pedalının ölü gedişi – 13mm(0.5118 düym)
İlişmə muftasının pedalının məsafəsi – 234.7mm(9.2401 düym)
3. İlişmə muftasının pedalının üzərində heç bir təzyiq olmadıqda pedalın üzərinə təmas edənə qədər boltu bərkidin.
4. Boltu qayka açarı ilə bərkidin.
5. İlişmə muftasının pedalını oturacaq bünövrəsinə sıxın.
6. Pedal bir qədər yuxarı qaldırılmış vəziyyətdə (3-5mm) alışma açarını nizamlayın.
7. Alışma açarını möhkəm şəkildə quraşdırın.

Xəbərdarlıq
7.8-9.8Nm (80-100Kgf.cm, 5.8-7.2lb-ft)

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

Təcrübə mərhələləri:

1. Diferensiallı ötürülmə qutusu blokunu çıxarın (‘MT’-qrupa istinad edin).
2. İlişmə muftasının qalpağının boltlarını çıxarın (A). Əyilməməli və ya burulmamalıdır; diaqonal istiqamətlərdə boşaldın (aşağıdakı rəqəmlər 2.0L benzinlə işləyən mühərriklərə malik avtomobillərə əsaslanır).

Burucu moment:

24.5-35.3Nm (250-360kgf.cm, 18.1-26.0lbft) (2.0L-6EA)
11.8-14.7Nm (120-150kgf.cm, 8.7-10.8lbft) (2.4L-9EA)

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

3. İlişmə muftasının qalpağını (A) və diski çıxarın(B)
4. SST(09411-11000) istifadə etməklə, diski quraşdırın (A).

İlişmə diskinin təftişi
Təcrübə mərhələləri:

1. Konsentrik köməkçi silindrin diyircəkli yastığı ilə təmasda olan diafraqma yayının yeyilməsini yoxlayın.

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

2. İlişmə muftasının qalpağında və diskin səthində yeyilmə və ya çat olub-olmadığını yoxlayın.
3. İlişmə diskinin üstlüyündə sürüşmə və ya yağ əlamətinin olub-olmadığını yoxlayın.
4. İlişmə muftasının üstlüyünün səthindən pərçimə qədər olan məsafəni ölçün. Əgər ölçü nəticəsi aşağıdakı spesifikasiyadan az olarsa, dəyişdirin.
Spesifikasiya: 0.3mm (0.0118 düym)

İlişmə muftasının porşeni və qalpağının çıxarılması

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

Xəbərdarlıq:
Əyləc mayesini nəqliyyat vasitəsinin üzərinə dağıtmayın; bu, boyanı zədələyə bilər; əgər əyləc mayesi boya ilə təmasda olarsa, onu dərhal su ilə yuyub təmizləyin.

Təcrübə mərhələləri:

1. Əyləc mayesini şpris ilə ilişmə muftasının əsas silindrinin çənindən təmizləyin.
2. İlişmə muftasının əsas silindrinin şlanqını sıxın (A). Əgər sıxılma üçün kifayət qədər yer olmazsa, siz həmçinin şlanqı (B) əyləcin əsas silindri tərəfdən sıxa bilərsiniz.

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

3. İlişmə muftasının əsas silindrinin sıxacını ayırmaqla şlanqı silindrdən ayırın.
4. Xamıtı çıxarın (A) və ilişmə muftasının borucuğunu ayırın (B).

5. İlişmə muftasının pedalını ilişmə muftasının əsas silindri ilə birləşdirin barmağı və şaybanı çıxarın.
6. Sürücünün oturacağının altında ilişmə muftasının əsas silindr blokunun montaj boltlarını boşaltdıqdan sonra ilişmə muftasının əsas silindrini çıxarın. Bu, ilişmə muftası pedalının dayaq kronşteynini çıxartdıqdan sonra bu mərhələnin yerinə yetirilməsinə kömək edə bilər.

Avtombil (Şassi) – İlişmə muftası sisteminin yoxlanması

Quraşdırma

Quraşdırma çıxarılmaya tərs qaydada yerinə yetirilir.

Avtombil (Mühərrik) – Silindr başlıqlarının yoxlanması/təmiriAvtombil (Mühərrik) – Mühərrik blokunun diaqnostikası/təmiri

Fikirlərinizi bildirin.